Hội nghị khí hậu toàn cầu COP27 đã bế mạc tại Ai Cập, nhưng nhiều câu hỏi quan trọng vẫn chưa được giải đáp. Hội nghị đã thông qua một quỹ "tổn thất và thiệt hại" mới để giúp các nước đang phát triển dễ bị tổn thương trước thảm họa khí hậu. Nhưng các chuyên gia lo ngại về việc thiếu hành động trong việc loại bỏ dần nhiên liệu hóa thạch.
Sau các cuộc đàm phán kéo dài suốt đêm tại Hội nghị Biến đổi Khí hậu ở Sharm el-Sheikh, Ai Cập, các đại biểu cuối cùng đã đồng ý về một thỏa thuận khí hậu.
Hội nghị thượng đỉnh đã thông qua một quỹ toàn cầu mới về "tổn thất và thiệt hại" để giúp các nước đang phát triển dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu.
Trong bài phát biểu bế mạc, Chủ tịch COP-27 kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Ai Cập Sameh Shoukry nói rằng ông quyết tâm đạt được tiến bộ từ hội nghị năm ngoái ở Glasgow.
"Đó là mục tiêu và ý định của tôi, tôi tin rằng tôi đã thành công trong việc yêu cầu các bên tham gia. Chúng tôi đã nói rõ rằng những gì đạt được ở Glasgow sẽ là nền tảng."
Các chuyên gia đã mô tả quyết định này là lịch sử.
Tiến sĩ Wesley Morgan - một nhà nghiên cứu cấp cao tại Hội đồng Khí hậu Úc nói với SBS News rằng đây là một bước quan trọng.
"Có lẽ trái với mong đợi, COP27 đã chứng kiến một chiến thắng lịch sử cho các quốc gia dễ bị tổn thương với thỏa thuận thành lập một quỹ mới."
Quỹ này cung cấp tài chính cho các quốc gia đang phát triển và các quốc gia dễ bị tổn thương trên thế giới, nhằm đối phó với những mất mát và thiệt hại mà họ đang gặp phải do biến đổi khí hậu.Tiến sĩ Wesley Morgan
Quỹ sẽ cung cấp hỗ trợ tài chính cần thiết để giúp các nước nghèo tái thiết, ban đầu sẽ thu hút sự đóng góp từ các nước phát triển.
Trong một tuyên bố, chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen cho biết thỏa thuận này là "một bước nhỏ hướng tới công bằng khí hậu" và "mở ra một chương mới về tổn thất và thiệt hại tài chính".
Bộ trưởng Tài chính Pakistan Sherry Rahman đã ca ngợi quyết định này, khi đất nước của bà vẫn đang quay cuồng với lũ lụt tàn phá khiến một phần ba Pakistan chìm dưới nước.
"Việc thành lập một quỹ không phải là để phân phát từ thiện, rõ ràng đây là một khoản trả trước cho việc đầu tư dài hạn hơn vào tương lai chung của chúng ta, đó là một khoản trả trước và đầu tư vào công bằng khí hậu."
Nhưng nhiều người có cảm giác thất vọng tại hội nghị về việc thiếu hành động đối với nhiên liệu hóa thạch.
Bộ trưởng Môi trường Chile Maisa Rojas nói rằng bà lo ngại rằng những gì đang được thực hiện chưa đủ để hạn chế sự nóng lên toàn cầu xuống 1,5 độ.
"Tôi thực sự đến đây với trách nhiệm giữ cho trái đất nóng lên ở mức 1.5 độ. Và tôi không hoàn toàn hài lòng với kết quả ở đây. Tôi nghĩ rằng chúng tôi đã không đạt được đủ tiến bộ một cách tham vọng. Đó là một thất bại lớn, vì đó là những gì được mong đợi từ chúng ta."
Văn bản cuối cùng của COP27 cũng bao gồm một điều khoản để thúc đẩy "năng lượng phát thải thấp".
Mặc dù điều đó có thể bao gồm các nguồn năng lượng tái tạo, nhưng vẫn có lo ngại rằng nó có thể được hiểu là khí đốt, có lượng khí thải thấp hơn than nhưng vẫn chính từ nhiên liệu hóa thạch.
Giám đốc điều hành Greenpeace Australia Pacific, ông David Ritter đã nói với SBS News rằng bất kỳ sự phát triển khí đốt nào nữa sẽ gây bất lợi.
"Năng lượng phát thải thấp thực sự duy nhất mà chúng ta có thể tin tưởng vào thời điểm này là năng lượng tái tạo từ gió, từ mặt trời. Điều chính phủ cần làm là chống lại đầu tư mới vào than, dầu và khí đốt. Đó là những nhiên liệu hóa thạch gây ô nhiễm đang gây ra tình trạng khẩn cấp về khí hậu."
Các nhóm môi trường khác nói rằng hội nghị thượng đỉnh đã thất bại trong việc thực hiện hành động tham vọng hơn để giảm lượng khí thải.
Bất chấp sự thúc đẩy từ một số quốc gia, văn bản cuối cùng không bao gồm kế hoạch loại bỏ dần nhiên liệu hóa thạch.
Trưởng nhóm Khí hậu và Năng lượng Toàn cầu của WWF, ông Manuel Pulgar Vidal, cho biết các nhà lãnh đạo đã bỏ lỡ một cơ hội quan trọng để đẩy nhanh việc loại bỏ nhiên liệu hóa thạch.
Tuy nhiên, Tiến sĩ Morgan của Hội đồng Khí hậu cho biết COP27 vẫn cho Úc cơ hội trở lại vũ đài thế giới với các cam kết mạnh mẽ hơn về khí hậu.
"Tại hội nghị thượng đỉnh về khí hậu của Liên Hợp Quốc này, chúng ta thực sự cho thấy rằng chúng ta đã trở lại bàn đàm phán trong nỗ lực toàn cầu nhằm cắt giảm lượng khí thải. Chúng ta thực sự đã hoàn thành công việc của năm ngoái.
Tại các cuộc đàm phán về khí hậu của Liên Hợp Quốc năm ngoái, hầu hết tất cả các nước phát triển đặt mục tiêu mạnh mẽ hơn để cắt giảm lượng khí thải trong thập kỷ này."
Năm ngoái, Úc là quốc gia phát triển duy nhất không đặt mục tiêu mạnh mẽ hơn để cắt giảm lượng khí thải vào năm 2030. Vì vậy năm nay, Úc được phần lớn cộng đồng quốc tế hoan nghênh.
Quỹ "tổn thất và thiệt hại" là chiến thắng được đưa ra trong các cuộc đàm phán ở Ai Cập, nhưng nó đã gây ra cuộc tranh luận nảy lửa tại Quốc hội.
Các quốc gia phát triển bao gồm cả Úc sẽ bồi thường cho các nước đang phát triển về thiệt hại do biến đổi khí hậu gây ra.
Lãnh đạo phe đối lập Peter Dutton đã chất vấn Thủ tướng Anthony Albanese về cam kết này.
"Thưa Thủ tướng, vào thời điểm mà các chính sách của Đảng Lao động đang làm gia tăng áp lực về chi phí sinh hoạt cho các gia đình, chính phủ vừa ký kết với một quỹ khí hậu thiệt hại và tổn thất trị giá hai nghìn tỷ đô la, quỹ này sẽ gửi tiền ra nước ngoài, ngoài khu vực của chúng ta.
Thủ tướng, không phải ta nên bắt đầu làm từ thiện ở nhà sao? Và khi nào ông sẽ bắt đầu giúp đỡ các gia đình Úc thay vì mang tiền của họ đi cho người khác?".
Ông Albanese đáp trả, từ hội nghị thượng đỉnh ở Đông Nam Á.
"Tôi sẽ cho bạn biết phí tham gia là bao nhiêu để thực hiện các cuộc thảo luận với các đối tác quốc tế của chúng tôi. Cho dù đó là Anh quốc, Hoa Kỳ, cho dù đó là Nhật Bản hay Ấn Độ, biến đổi khí hậu rất nghiêm trọng."
Tổng trưởng ngân khố Jim Chalmers đã nói với Kênh 9 rằng đó không phải là quỹ bồi thường và các chi tiết vẫn chưa được soạn thảo.
"Chúng ta có trách nhiệm đặc biệt với các quốc gia láng giềng ở Thái Bình Dương, để xem chúng ta có thể làm gì để giúp đỡ.
Bây giờ, quỹ này đã được thống nhất tại hội nghị COP, nó đã được thống nhất về mặt khái niệm.
Đó là sự khởi đầu của cuộc trò chuyện, chứ không phải là kết thúc cuộc trò chuyện. Việc thiết kế quỹ, đóng góp vào quỹ, tất cả sẽ là chủ đề của các cuộc trò chuyện tiếp theo."
Một vấn đề khác, về việc liệu các quốc gia mới nổi và các quốc gia phát thải lớn, chẳng hạn như Ấn Độ và Trung Quốc có cần phải trả tiền hay không đã được để lại trên bàn đàm phán tại hội nghị thượng đỉnh COP tiếp theo ở Dubai.
Hiện tại, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres cho biết COP năm nay đã nỗ lực vì công lý, nhưng "cần một bước nhảy vọt về tham vọng khí hậu".
"COP 27 đã thực hiện một bước quan trọng đối với công lý. Tôi hoan nghênh quyết định thành lập quỹ tổn thất thiệt hại và vận hành nó trong giai đoạn tới.
Rõ ràng điều này sẽ không đủ, nhưng đó là một tín hiệu chính trị rất cần thiết để xây dựng lại niềm tin đã bị phá vỡ. Tiếng nói của những người ở tuyến đầu của cuộc khủng hoảng khí hậu phải được lắng nghe."
