Chào đời năm 1928, ông Hosnie Mubarak tình nguyện vào Không Quân vào tuổi thiếu niên, rồi tiếp tục thăng tiến để giữ một vai trò quan trọng, trong cuộc chiến giữa Israel và Ả rập năm 1973.
Lúc đó là Tư Lệnh Không quân và là Thứ trưởng bộ Quốc phòng, ông đặt kế hoạch tấn công bất ngờ lực lượng Israel vào lúc khởi đầu cuộc xung đột.
Công trạng của ông được tưởng thưởng 2 năm sau đó, khi Tổng thống Anwar Sadat cử ông làm phó Tổng thống.
Thế nhưng vào tháng 10 năm 1981, những kẻ cực đoan Hồi giáo ám sát ông Sadat trong một cuộc diễn hành, kỷ niệm cuộc chiến giữa Ả rập và Israel.
Những kẻ ám sát nấp sau một xe tải đối diện với xe của hai ông Sadat và Mubarak, mỗi ông ngồi một bên.
Ông Sadat chết sau đó tại bệnh viện và ông Mubarak bị thương nặng nhưng thoát chết.
“Bất ngờ tôi thấy một xe van màu xanh chận đường, rồi một số người nằm rạp trên mặt đất, trong khi súng máy nổ vang".
"Tôi hết sức kinh hoàng, chẳng biết chuyện gì xảy ra".
"Sau đó tôi nhận thức được rằng, có nhiều viên đạn bắn thẳng vào xe chúng tôi”, Hosni Mubarak.
Ông Mubarak lên kế vị chức vụ Tổng thống và nhận được 98 phần trăm phiếu bầu trong một cuộc trưng cầu dân ý toàn quốc, trong đó ông là ứng cử viên duy nhất.
Ông được tái cử không có đối thủ trong các cuộc trưng cầu dân ý, vào các năm 1987, 1993 và 1999.
Trong suốt thời gian tại trị, ông là đồng minh của Hoa kỳ, chống đối lại tính cách hiếu chiến của Hồi giáo và giữ vai trò quan trọng, trong mối quan hệ giữa Ai cập và Israel.
Thế nhưng bất chấp hàng tỷ đô la viện trợ Ai cập nhận được trong thời gian ông làm Tổng thống, nạn thất nghiệp, nghèo khó và tham nhũng tiếp tục lan tràn.
Những bất hòa sôi sục vào tháng giêng năm 2011, trong cuộc Cách mạng Muà Xuân Ả rập và ông từ chức chẳng bao lâu sau đó.
Ông Mubarak bị bắt cùng với người đứng đầu ngành an ninh vào tháng 6 năm 2012 và bị kết án chung thân, do không ngăn cản được việc sát hại khoảng 900 người biểu tình trong vụ nổi dậy.
Cả hai kháng cáo và tòa án tối cao sau đó, đã hủy bỏ bản án.
Việc tha bổng gây kinh ngạc nhiều người Ai cập, hàng ngàn người đổ ra trung tâm Cairo, để bày tỏ sự giận dữ.
"Ông là một người bạn thân của tôi, một nhà lãnh đạo hướng dẫn đất nước ông đến hòa bình và an ninh cũng như tạo cảnh thanh bình với Israel”, Benjamin Netanyahu.
Một năm sau đó, ông Mubarak và hai người con trai bị án 3 năm tù về tội tham nhũng, sau khi bị xử lại.
Thế nhưng cáo trạng nghiêm trọng hơn chống lại ông Mubarak, sau đó đã bị đảo ngược và ông được trả tự do vào năm 2017.
Nhiều người dân Ai cập, trong đó có bà Sherin Saad nói rằng, di sản của ông hết sức phức tạp.
“Ông là một vị Tổng thống mạnh mẽ và mang lại vị thế xứng đáng cho Ai cập và người dân so với các nước khác".
"Thế nhưng chúng ta cũng có những kỷ niệm đau buồn, trong đó có vấn đề quốc hữu hóa các công ty thuộc lãnh vực công, chứng bệnh đã kéo dài trong thời gian cai trị của ông và nạn tham nhũng tràn lan tại nước nầy".
"Không may, đó là những kỷ niệm ảnh hưởng đến những gì còn nhớ đến ông”, Sherin Saad.
Trong khi đó, Thủ tướng Do thái Benjamin Netanyahu ngỏ lời phân ưu đến gia đình ông Mubarak và mô tả ông là một người bạn thân.
“Nhân danh người dân và chính phủ Israel, tôi muốn bày tỏ niềm thương tiếc sâu xa trước sự qua đời của Tổng thống Hosnie Mubarak".
"Ông là một người bạn thân của tôi, một nhà lãnh đạo hướng dẫn đất nước ông đến hòa bình và an ninh cũng như tạo cảnh thanh bình với Israel”, Benjamin Netanyahu.
Được biết trong thời gian ông Mubarak nắm quyền suốt 3 thập niên, Ai cập vẫn là một quốc gia tương đối ổn định.
Thế nhưng có nhiều người bị tù mà không bị đem ra xét xử, cũng như bị tra tắn.
Tổng thống Ai cập hiện tại và quân đội cũng thương tiếc ông như một anh hùng của đất nước và cho biết, tang lễ ông sẽ được cử hành theo lễ nghi quân cách.
Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/Vietnamese
