Hiện có nhiều quan ngại về quan hệ giữa Hoa kỳ và Úc có thể gặp khó khăn, liên quan đến thỏa thuận về người tỵ nạn vốn được ký kết dưới thời Tổng thống Obama.
Các tin tức trên báo chí tại Mỹ cho biết, hai ông Malcolm Turnbull và Donald Trump đã có một trận khẩu chiến hồi cuối tuần qua.
Mặc dù có những căng thẳng công khai giữa ông Donald Trump và ông Malcolm Turnbull về vấn đề người tỵ nạn, các chuyên gia về an ninh nói rằng nước Úc vẫn có sự ủng hộ mạnh mẽ tại Quốc hội Mỹ.
Cố vấn cao cấp về an ninh vùng Á châu Thái bình dương thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế, ông Andrew Shearer cho đài Sky News biết rằng, các khó khăn vừa qua nên được xem là một nhắc nhở rằng, nước Úc cần biết cách giao tiếp chặt chẻ với các thành viên cao cấp khác, trong chính phủ Trump.
Quan hệ truyền thống nồng ấm giữa hai nước dường như bị đe dọa, theo sau việc ông Trump chỉ trích thỏa ước về người tỵ nạn giữa hai nước, mà ông mô tả trên trang mang Twitter là một “thỏa thuận ngu xuẩn”.
Nhật báo Washington Post loan tin, Tổng thống Mỹ và Thủ tướng Malcolm Turnbull, có kế hoạch nói chuyện suốt một tiếng đồng hồ hôm thứ bảy, thế nhưng cuộc điện đàm kết thúc chỉ trong 25 phút mà thôi.
Tin tức nói rằng, ông Trump cáo buộc nước Úc tìm cách xuất cảng “những kẻ mang bom Boston sắp tới” và nói rằng đó là cuộc điện đàm tệ hại nhất, trong số 5 cú gọi điện thoại với các nhà lãnh đạo thế giới, trong ngày hôm đó.
Theo thỏa thuận với chính phủ Obama tiền nhiệm, Hoa kỳ sẽ nhận định cư đến 1250 người tỵ nạn, từ các trung tâm giam giữ ở ngoài nước Úc, tại Papua tân Guine và Nauru.
Thỏa thuận nầy được mọi người xem là, để đổi lấy việc Úc đồng ý hồi tháng 9 năm rồi, trong việc nhận định cư những người tỵ nạn từ El Salvador, Guatemala và Honduras.
Ông Trump nói rằng, ông nghi ngờ về hiệp ước ký kết hồi tháng 11 năm rồi.
“Tôi tôn trọng nước Úc rất nhiều, và yêu mến nước nầy, thế nhưng chúng ta có một khó khăn do chẳng hiểu lý do nào, Tổng thống Obama nói rằng Mỹ sẽ nhận hơn một ngàn di dân bất hợp pháp hiện bị giam giữ và sẽ mang họ vào nước nầy. Tôi tự hỏi ‘Tại sao?’ Tôi chỉ muốn có một câu hỏi là ‘Tại sao?”.
Ông Tom Switzer thuộc trung tâm nghiên cứu Hoa kỳ tại đại học Sydney nói rằng, trong thế kỷ qua nước Úc đã sát cánh với Mỹ, trong hầu hết các chính sách ngoại giao quan trọng.
“Chúng ta đã có các vị Thủ tướng nói rằng, ‘Ủng hộ Tổng thống Lyndon Johnson. Thủ tướng John Gorton hồi thập niên 1960 và 70 vào cao điểm cuộc chiến tại Việt Nam nói rằng, Tổng thống Richard Nixon có lẽ sẽ làm ngạc nhiên, khi nước Úc sẽ có điệu luân vũ với quí vị”.
“Vì vậy tình liên đới giữa hai nước là một phần là là cốt lỏi của tinh thần người Úc và ở đây chúng ta thấy có một vị Tổng thống Mỹ không nghĩ đến tình đồng minh về các giá trị, sự trung thành và tình hữu nghị, ông ta hoàn toàn chỉ nghĩ đến những gì cho ông ta mà thôi”.
“Đó quả là một cách đối xử thô bạo của một nhà lãnh đạo Mỹ chưa từng có, trong mối quan hệ giữa các nhà lãnh đạo Mỹ và Úc," Cựu Ngoại trưởng Úc Bob Carr.
Úc và Mỹ đã có chung mối quan hệ quốc phòng, rất tin cậy lẫn nhau.
Cả hai thuộc 5 quốc gia, tạo thành một khối có tên là “Five Eyes” tạm dịch là “Năm Con Mắt”, vốn là một hệ thống chia xẻ tin tức tình báo.
Úc, Tân tây Lan và Mỹ cũng là đồng minh, trong một hiệp ước an ninh chính thức kể từ năm 1951, được biết dưới tên là ANZUS.
Các kế hoạch của Mỹ, nhằm gởi thêm các phi cơ chiến đấu đến phía bắc nước Úc hồi năm nay, là một phần trong việc bố trí Thuỷ quân lục chiến Mỹ, để gia tăng sự hiện diện quân sự, gần với vùng tranh chấp ở Biển Đông.
Úc cũng là một trong số 10 đồng minh của Mỹ, mua các chiến đấu cơ F-35 của Mỹ, do hãng Lockheed Martin sản xuất.
Cựu Ngoại trưởng Úc, Bob Carr cho đài ABC biết rằng, những lời bình luận của ông Trump cho thấy một sự thay đổi trong mối quan hệ giữa hai nước.
“Khi một Tổng thống Mỹ có thể gởi tin nhắn trên trang mạng xã hội có tính cách khinh thị một Thủ tướng Úc, sau những gì mà vị Thủ tướng mong đợi được đối xử theo một cách thức kín đáo giữa các bạn bè”.
“Đó quả là một cách đối xử thô bạo của một nhà lãnh đạo Mỹ chưa từng có, trong mối quan hệ giữa các nhà lãnh đạo Mỹ và Úc. Việc nầy theo sau việc viết trên Twitter những lời lẽ hết sức công kích hoàn toàn không cần thiết chút nào”, cựu Ngoại trưởng Úc Bob Carr nói.
Bất chấp những chỉ trích mạnh mẽ về hiệp ước về người tỵ nạn với Úc, chính phủ Trump cho biết sẽ tiếp tục việc cứu xét hiệp ước nói trên.
Thế nhưng phát ngôn nhân Tòa Bạch Ốc Sean Spicer lập luận rằng, nếu hiệp ước được tiến hành thì những người tỵ nạn, phải trải qua các cuộc kiểm tra chặt chẻ về mặt an ninh.
“Vì vậy Tổng thống bảo đảm rằng trong khi ông ta tôn trọng người dân Úc cũng như kính trọng Thủ tướng “Trumble”, là chúng ta không gây ra mối nguy hiểm cho nước Mỹ, là hiệp ước đã được ký kết với chính phủ cũ và đó là những gì mà ông ta hết sức bực mình”.
Đặc biệt là phát ngôn nhân Tòa Bạch Ốc Sean Spicer nói sai tên Thủ tướng Malcolm Turnbull, mà ông gọi la “Trumble”.
