Phe đối lập của Thổ Nhĩ Kỳ đã giành được chiến thắng bầu cử quan trọng ở địa phương trước đảng cầm quyền của Tổng thống Recep Tayyip Erdogan. Các nhà phân tích cho rằng cử tri đã thể hiện sự không hài lòng của họ đối với những lời hứa chưa được thực hiện và các vấn đề nội bộ đảng.
Người dân Thổ Nhĩ Kỳ thức dậy trong bối cảnh chính trị mới vào thứ Hai đầu tuần, sau cuộc bầu cử mà đảng đối lập chính vẫn giữ nguyên quyền kiểm soát các thành phố quan trọng và đạt được những thắng lợi to lớn ở những nơi khác.
Đây là một nỗi thất vọng lớn đối với Tổng thống Recep Tayyip Erdogan, người đã nhắm đến việc giành lại quyền kiểm soát các khu vực đô thị.
Những ai không hiểu được nguyện vọng của nhân dân cuối cùng sẽ thua cuộc.Thị trưởng Istanbul Ekrem Imamoglu
Berk Esen là nhà phân tích chính trị và Phó giáo sư tại Đại học Sabanci.
Ông đã gọi thành công của Đảng Nhân dân Cộng hòa (CHP) theo đường lối trung tả trong cuộc bầu cử địa phương ở Thổ Nhĩ Kỳ là một "chiến thắng phi thường".
"Đảng đối lập chính đã khiến Tổng thống Erdogan phải nếm mùi thất bại bầu cử lớn nhất sự nghiệp chính trị của ông.”
“Và trên thực tế, họ đã thể hiện tốt đến mức có một đêm tuyệt vời nhất kể từ cuộc bầu cử năm 1977.”
“CHP (Đảng Nhân dân Cộng hòa) đã vượt qua đảng cầm quyền hiện tại và tiếp tục giành được 38% tỷ lệ phiếu bầu, họ giành được một số chính quyền ở đô thị lớn trên khắp đất nước.”
“Họ cũng như giữ quyền kiểm soát hầu hết chính quyền thành phố ở các khu vực đô thị rộng lớn hơn. Đó là một chiến thắng phi thường cho đảng đối lập chính," ông Esen nói.
Đảng CHP - đảng đối lập chính – đã giữ vững Istanbul và thủ đô Ankara với tỷ lệ phiếu bầu cách biệt đồng thời cũng giành thêm chiến thắng ở các tỉnh khác vốn được cho là có quan điểm bảo thủ.
Ông Esen nói rằng điều đó thật bất ngờ.
"Rõ ràng là đảng cầm quyền đã suy yếu do rạn nứt phe phái trong nội bộ đảng, quản lý kinh tế yếu kém, cáo buộc tham nhũng và thiếu các ứng cử viên có năng lực, được lòng dân.”
“Nhưng cuối cùng, tôi kỳ vọng đảng đối lập chính sẽ giữ được quyền kiểm soát của các chính quyền địa phương mà họ hiện có, nhưng không nhất thiết phải giành được nhiều chính quyền trên khắp đất nước.”
“Trên thực tế, CHP đã mang lại một chiến thắng lớn đến mức họ tiếp tục giành được chính quyền địa phương ở một số khu vực vốn bảo thủ nhất của đất nước, bao gồm cả những nơi như Kirikale, Adiyaman và Kilis," ông Esen nói thêm.
Đảng này đã giành chiến thắng ở 35 trong số 81 tỉnh của Thổ Nhĩ Kỳ - bao gồm cả 5 thành phố đông dân nhất đất nước - trong khi Đảng Công lý và Phát triển theo định hướng Hồi giáo của ông Erdogan, hay AKP, giành được 24.
Điều quan trọng là CHP đã chiếm 37,7% số phiếu bầu trên toàn quốc với gần như tất cả các phiếu bầu đã được kiểm. AKP chỉ chắc chắn được 35,5%.
Giáo sư Esen nói rằng lý do của kết quả bầu cử này phần lớn là do các cử tri ủng hộ chính phủ dần dần thất vọng về việc chính phủ không thực hiện được những lời hứa.
Một phái đoàn quan sát viên từ Hội đồng Châu Âu đã theo dõi cuộc bầu cử.
Phái đoàn quan sát bao gồm 26 quan sát viên từ 16 quốc gia châu Âu đã quan sát thủ tục bỏ phiếu tại hơn 140 điểm bỏ phiếu, bao gồm cả ở Istanbul và Ankara.
Phó trưởng phái đoàn, Vladimir Prebilic, cho biết Hội đồng Châu Âu đã có những lo ngại từ lâu về các hoạt động bầu cử của Thổ Nhĩ Kỳ, nhiều trong số đó vẫn chưa được giải quyết.
"Mặc dù chúng tôi hoan nghênh tính cạnh tranh của các cuộc bầu cử này và cử tri có thể lựa chọn trong số nhiều ứng cử viên.”
“Nhưng chúng tôi lưu ý rằng cuộc bầu cử địa phương năm 2024 ở Thổ Nhĩ Kỳ diễn ra trong một môi trường phân cực rõ ràng và chỉ dẫn đến cho thấy một phần nền dân chủ địa phương.”
“Dựa trên các tiêu chuẩn bầu cử hiện có và kinh nghiệm của chúng tôi với tư cách là quan sát viên tại các Quốc gia Thành viên Hội đồng Châu Âu, một số mối lo ngại lâu nay liên quan đến Thổ Nhĩ Kỳ vẫn chưa được giải quyết,” ông Prebilic nói.
Ông Prebilic cho rằng cần phải làm nhiều việc hơn nữa.
"Theo các Nguyên tắc Dân chủ, Pháp quyền và Nhân quyền của Hội đồng Châu Âu, cần phải làm nhiều việc hơn nữa để đảm bảo một môi trường chính trị và truyền thông.”
“Làm sao để trở thành nơi có quyền tự do ngôn luận thực sự và một khuôn khổ hợp lý và được thực hiện tốt được giám sát bởi một cơ quan tư pháp độc lập," ông Prebilic nói.
Ông cho biết các nhà quan sát đã nhận được thông tin về việc các quan chức được chuyển đến một số quận nhất định để tăng khả năng trúng cử của một số ứng cử viên, đặc biệt là ở phía đông nam Thổ Nhĩ Kỳ.
Các nhà quan sát không nhận được câu trả lời rõ ràng từ Ban bầu cử tối cao của Turkiye trong trường hợp hơn 100 người được đăng ký tại đơn vị bầu cử, đồng thời nói thêm rằng phái đoàn không có bất kỳ thông tin cụ thể nào về việc những sự việc đó ảnh hưởng đến kết quả như thế nào.
Những người ủng hộ đảng cầm quyền nói rằng chính sự thiếu lòng biết ơn của công chúng Thổ Nhĩ Kỳ đã mang lại cho phe đối lập những thắng lợi to lớn mà họ có được trong cuộc bầu cử địa phương.
Fatma Hanedar là một người ủng hộ đảng cầm quyền 40 tuổi.
"Tôi rất đau buồn vì kết quả không có lợi cho chúng tôi. Trong 20 năm, có rất nhiều, mọi thứ đều hoàn hảo.”
“Chúng tôi đã vượt qua một trận đại dịch. Có một trận động đất và 11 tỉnh bị phá hủy cùng một lúc.”
“Chẳng phải mọi thứ đã được hàn gắn lại sao? Ai đã hàn gắn lại? Người lãnh đạo chúng ta đã làm điều đó đúng không?”
“Đáng lẽ không nên vô ơn như vậy. Tôi không thể chấp nhận được," bà Hanedar nói.
Ông Husametin Ezer 52 tuổi, cũng là một người ủng hộ đảng AKP.
"Chúng tôi không hài lòng với Thị trưởng Istanbul Ekrem Imamoglu. Thật không may, hóa ra mọi người đều vô ơn.”
“Thật không may, tôi nói ,thật đáng xấu hổ. Và tôi không còn gì để nói nữa. Cảm ơn thượng đế, tổng thống của chúng tôi vẫn đang nắm quyền.”
Ông ấy nói rằng ông ấy sẽ làm những việc cần làm và nói rằng chúng tôi sẽ nỗ lực giải quyết vấn đề đó," ông Ezer nói.
Sau khi giành được chiến thắng vang dội và giữ được chức vụ của mình trong cuộc bầu cử thị trưởng vào Chủ nhật, thị trưởng Istanbul 53 tuổi Ekrem Imamoglu, hiện là một ứng cử viên tiềm năng cho vị trí tổng thống trong tương lai theo quan điểm của nhiều nhà phân tích .
Ông Imamoglu nói rằng cử tri đã gửi đi thông điệp trực tiếp tới Tổng thống Erdogan.
Thông điệp đó là 'những ai không hiểu được nguyện vọng của nhân dân cuối cùng sẽ thua cuộc'.
Đồng hành cùng chúng tôi, Follow & Like SBS Vietnamese Facebook Cập nhật tin tức mọi lúc mọi nơi tại sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS tiếng Việt trên trang mạng, hay trên ứng dụng SBS Radio, tải về từ iOS hay Android
