Dữ liệu về Thu nhập và Giờ làm việc của Người lao động do Nha Thống kê Úc (ABS) công bố vào ngày 23 tháng 1 cung cấp cái nhìn tổng quan về những người Úc được trả lương cao nhất, cũng như số giờ họ được trả lương.
Chuyên gia về nơi làm việc John Buchanan của Đại học Sydney cho biết tiền lương có thể phản ánh cách thức hoạt động của thị trường lao động, với mức lương cao hơn dành cho những kỹ năng được săn đón nhiều hơn, nhưng cũng có yếu tố đạo đức trong cuộc tranh luận về việc mọi người nên được trả bao nhiêu tiền.
Tôi nghĩ cơ cấu lương thưởng tương đối hiện nay đang có vấn đề vì những người ở vị trí cao đang tự thưởng cho họ theo những cách không phù hợp với tình hình lạm phát và năng suất lao động.Chuyên gia về nơi làm việc John Buchanan của Đại học Sydney
Ông Buchanan chỉ ra rằng các nhà quản lý cấp cao và giám đốc điều hành, bao gồm cả hiệu trưởng các trường đại học, có mức lương hơn 1 triệu đô la.
Ông nói rằng sự chênh lệch về lương giữa hiệu trưởng và các cán bộ giảng dạy khác đã ngày càng gia tăng.
Một phân tích của Viện Úc (Australia Institute) được công bố năm ngoái cho thấy các hiệu trưởng ở Úc nằm trong số những người được trả lương cao nhất thế giới, với mức lương trung bình đạt gần 1,3 triệu đô la vào năm 2023. Mức lương của họ đã tăng gần gấp bốn lần kể từ năm 1985, khi họ được trả trung bình 300,000 đô la (dựa trên số liệu năm 2024, đã điều chỉnh theo lạm phát).
Để so sánh, mức lương trung bình của các nhân viên khác trong lĩnh vực đại học chỉ tăng 39%, từ 62,159 đô la lên 86,673 đô la.
Một số ngành nghề được trả lương quá cao
Ông Buchanan cho rằng việc tăng lương cho các phó hiệu trưởng phản ánh xu hướng rộng hơn về mức lương của các nhà quản lý cấp cao.
Theo một khảo sát do Odgers và OpenDirector công bố, thù lao của giám đốc điều hành (CEO) đã tăng mạnh trong năm ngoái. Khảo sát cho thấy 300 giám đốc điều hành hàng đầu của các công ty niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Úc kiếm được trung bình 3,86 triệu đô la, tăng 10% so với năm trước. (Tổng thù lao bao gồm lương căn bản cũng như bất kỳ khoản phụ cấp, tiền đóng bảo hiểm xã hội, tiền thưởng hoặc hoa hồng nào)
Tuy nhiên, "thu nhập thực tế" có thể cao hơn vì nó bao gồm cả khoản tiền nhận được khi quyền chọn và cổ phiếu được chuyển đổi thành cổ phần.
Theo báo cáo của tờ Australian Financial Review vào tháng 11 năm 2025, CEO có thu nhập cao nhất nước Úc năm ngoái là Bill Beament của Develop Global, người đã nhận được 59,6 triệu đô la tiền lương thực tế, một phần là do quyền chọn của ông trong công ty được chuyển đổi thành cổ phiếu.
Ông Buchanan cho biết những người trong lĩnh vực tài chính cũng được hưởng mức lương cao hơn vì họ có quyền tiếp cận với lượng tiền mặt lớn đang lưu chuyển trong ngành.
"Họ không làm cho nền kinh tế hiệu quả hơn chút nào," ông nói.
“Tôi nghĩ bạn cần phải lùi lại và tự hỏi "thế nào là công bằng?"
Tương tự, ông Buchanan nói rằng các nhà quản lý có thể "rút tiền từ dòng tiền mà họ nắm rõ hoàn toàn".
"Tôi nghĩ các giám đốc điều hành, những người đóng vai trò quan trọng trong lĩnh vực tài chính, và những người đóng vai trò quan trọng đặc biệt là trong lĩnh vực y tế tư nhân đang được trả lương quá cao."
Những nhân viên làm việc nhiều giờ nhất
Nếu không tính các giám đốc điều hành và các nhà quản lý cấp cao khác có trách nhiệm chiến lược hoặc giám sát một số lượng lớn nhân viên, theo số liệu của Nha Thống kê Úc (ABS), thu nhập trung bình của người lao động trưởng thành làm việc toàn thời gian ở Úc là 2,061 đô la Úc mỗi tuần trước thuế. Con số này tương đương khoảng 107,172 đô la Úc mỗi năm.
Số giờ làm việc bình thường của họ là 38 giờ mỗi tuần đối với những người làm việc toàn thời gian. Số giờ làm việc đã thỏa thuận này không bao gồm tiền làm thêm giờ, phụ cấp nghỉ phép hoặc tiền trợ cấp thôi việc.
Nếu tính cả tiền làm thêm giờ được trả lương, số liệu về "tổng số giờ được trả lương" cho thấy người trưởng thành làm việc trung bình 39,2 giờ mỗi tuần.
Không ai trong số những người làm việc nhiều giờ nhất lại nằm trong số những người lao động được trả lương cao nhất.
Lái xe tải, những người làm việc trung bình 46,5 giờ một tuần, nhiều hơn nhiều so với mức trung bình chung là 39,2 giờ, kiếm được 2,078 đô la một tuần trước thuế.
Nghề nghiệp có thu nhập cao nhất ở Úc là bác sĩ, những người kiếm được trung bình 3,554.10 đô la một tuần và làm việc khoảng 40,8 giờ.
Một số nghề nghiệp có thu nhập cao nhất lại có số giờ làm việc dưới mức trung bình.
Những nghề này bao gồm các quản lý chuyên môn khác (các nhà quản lý chuyên môn không được phân loại ở nơi khác, bao gồm các sĩ quan cấp cao trong quân đội, cảnh sát và lực lượng cứu hỏa); các nhà quản lý hành chính doanh nghiệp; giáo viên đại học; cũng như các nhà quản lý quảng cáo, quan hệ công chúng và bán hàng.
Số giờ làm việc và mức lương trung bình của các giám đốc điều hành và các nhà quản lý cấp cao khác không được bao gồm trong dữ liệu này. Người phát ngôn của Nha Thống kê Úc (ABS) cho biết dữ liệu được lấy từ một mẫu gồm 50,000 việc làm và "không hỗ trợ mức độ chi tiết này".
Những nhân viên làm việc ít giờ nhất
Trong số những người có số giờ làm việc được trả lương thấp nhất, chỉ có một nghề nghiệp cũng xuất hiện trong danh sách những người có thu nhập cao nhất đó là giáo viên đại học.
Nhưng các chuyên gia cho rằng số liệu về số giờ được trả lương có thể không phản ánh số giờ làm việc thực tế.
Phó giáo sư kinh tế tại Đại học Công nghệ Queensland, bà Leonora Risse, chỉ ra rằng các giảng viên thường làm thêm giờ không được trả lương, chẳng hạn như chấm bài tập của sinh viên và trả lời email của sinh viên.
Bà nói: "Thông thường, bạn sẽ viết các bài nghiên cứu hoặc... khi cảm hứng đến, bạn sẽ ngồi xuống và viết. Bạn cũng sẽ đọc tài liệu,"
"Bạn sẽ không đợi đến khi chính thức chấm công mới bắt đầu viết.
"Trong khi đó, nếu công việc của bạn liên quan đến việc đến hiện trường và bạn chỉ có thể làm việc đó tại chỗ dù là bán lẻ hay khai thác mỏ thì khi bạn tan ca, bạn sẽ ngừng làm việc."
Điều này có nghĩa là đối với những công việc yêu cầu bạn phải có mặt tại hiện trường chẳng hạn như trong ngành xây dựng hoặc khai thác mỏ bạn cũng có nhiều khả năng được trả tiền cho những giờ làm thêm.
Tại sao một số người được trả lương cao hơn những người khác?
Khi nói đến những nghề nghiệp có mức lương cao, ông Buchanan cho rằng một số nghề có mức lương cao là do yêu cầu về kỹ năng và trình độ học vấn cao, trong khi những nghề khác lại phụ thuộc vào đặc thù của từng ngành.
Ông lưu ý rằng ngành khai thác mỏ ngành có mức lương trung bình cao nhất, đòi hỏi vốn đầu tư rất lớn và cần nhiều cơ sở hạ tầng cùng tài sản để vận hành. Tuy nhiên, sản phẩm của ngành này có thể được tạo ra với rất ít lao động, nghĩa là người lao động vẫn có thể được trả lương cao mà không làm tăng đáng kể chi phí vận hành tổng thể.
Khoảng 2% dân số lao động từ 17 tuổi trở lên làm việc trong ngành khai thác mỏ ở Úc. 18% làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và trợ giúp xã hội, và 10% làm việc trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo.
Số lượng nhân viên tương đối ít trong ngành khai thác mỏ cũng khiến ngành này dễ bị ảnh hưởng bởi các cuộc đình công hoặc bãi công của công đoàn, vì vậy các chủ doanh nghiệp có thể dễ dàng chấp thuận các yêu cầu của người lao động hơn.
Bà Risse đồng ý và cho rằng điều kiện làm việc cũng đóng một vai trò quan trọng, với mức lương cao hơn có thể phản ánh cái gọi là "yếu tố bù trừ".
"Đó là công việc từ xa, nó nguy hiểm, nó đầy rủi ro," bà nói.
Nhưng bà Risse cho rằng lời giải thích này chỉ đúng một phần, vì những người lao động tuyến đầu khác hoặc những người làm trong ngành điều dưỡng cũng có thể phải đối mặt với điều kiện nguy hiểm, và điều này không làm tăng lương của họ đến mức tương tự.
READ MORE
Thực tập không lương: đúng hay sai?
Một yếu tố khác cần xem xét là những người làm việc trong ngành khai thác mỏ thường là những người lao động theo hình thức FIFO (fly-in, fly-out). Khi ở công trường, họ thường làm việc rất vất vả, điều này thể hiện rõ qua số giờ làm việc dài hơn mức trung bình. Điều này có thể giúp họ được hưởng tiền làm thêm giờ, ca đêm, lương cuối tuần hoặc các khoản phụ cấp khác giúp tăng thu nhập.
Những yếu tố này cũng giúp giải thích vì sao những người làm trong ngành điện lực, những người cần kỹ năng cao và đôi khi phải làm việc ở vùng xa để giám sát các dự án lớn như nhà máy điện và đường dây truyền tải lại nằm trong nhóm được trả lương cao nhất.
Trình độ học vấn và kỹ năng cao
Mặc dù những người làm việc trong các ngành công nghiệp liên quan đến khai thác mỏ nằm trong số những người có thu nhập cao nhất ở Úc, nhưng họ không đứng đầu danh sách những nghề nghiệp có thu nhập cao nhất.
Các bác sĩ, quản lý CNTT (nhân viên giám sát hệ thống và cơ sở hạ tầng công nghệ của một tổ chức) và các nhà quản lý chuyên ngành khác đứng đầu danh sách. Bác sĩ kiếm được trung bình 3.554,10 đô la Úc một tuần, nếu tính cả tiền làm thêm giờ, trong khi quản lý CNTT kiếm được 3.401,60 đô la Úc một tuần.
Nhiều ngành nghề trong top 10 cũng có số giờ làm việc được trả lương ở mức trung bình hoặc dưới mức trung bình. Ngoại lệ chính là các bác sĩ, quản lý xây dựng, phân phối và sản xuất, và các chuyên gia vận tải hàng không và hàng hải.
Chuyên gia kinh tế trưởng của Viện Úc, ông Greg Jericho, cho biết mức lương cao của một số ngành nghề, chẳng hạn như giảng viên đại học phản ánh trình độ kỹ năng mà công việc đòi hỏi.
Ông nói: “Bạn không thể giảng dạy ở các trường đại học nếu bạn chưa có bằng tiến sĩ.”
“Đây không phải là công việc mà bạn có thể dễ dàng bị thay thế bởi một người khác.”
“Nói chung, càng có nhiều kỹ năng hoặc công việc càng đòi hỏi kỹ năng cao, thì càng khó để tìm được người có thể làm công việc đó.”
Người lao động bị đối xử bất công
Ông Buchanan cho biết sự khác biệt về tiền lương giữa các công việc có kỹ năng và không có kỹ năng đã duy trì ổn định đáng kể trong nhiều thế kỷ, nhưng sự thay đổi lớn mà Úc chứng kiến trong 15 năm qua là sự sụt giảm tiền lương trong khu vực công.
"Giáo viên và y tá đã chịu ảnh hưởng nặng nề, và các bác sĩ trong khu vực công cũng bị ảnh hưởng bởi mức trần tiền lương trong khu vực công (đặc biệt là ở NSW và Queensland)," ông nói.
Ông chỉ ra trường hợp của các bác sĩ tâm thần làm việc trong khu vực công, những người được tin cậy để đánh giá những người có vấn đề về sức khỏe tâm thần trong hệ thống tư pháp hình sự, nhưng mức lương của họ lại bị giới hạn. Ông Buchanan cho rằng điều này có thể gây ra tác động tiêu cực.
“Chúng ta thực ra nên nói rằng: nếu bạn đang chăm sóc những người có thể gây nguy hiểm cho xã hội, thì về mặt kỹ thuật, bạn đang thực hiện một chức năng xã hội quan trọng hơn, theo quan điểm của tôi. Nhưng thị trường lao động hiện nay không vận hành theo cách đó.”, ông Buchanan nói.
Một điểm bất thường khác trong hệ thống tiền lương là phụ nữ làm những công việc tương tự như nam giới vẫn bị trả lương thấp hơn.
Ngay cả trong giới y bác sĩ cũng có sự bất bình đẳng. Thu nhập trung bình của nam giới là 96.20 đô la một giờ, trong khi phụ nữ chỉ kiếm được 77.30 đô la một giờ.
Bà Risse chỉ ra rằng nhiều ngành nghề có mức lương cao theo truyền thống vẫn do nam giới thống trị, còn những ngành nghề ở cấp thấp lại do nữ giới thống trị hoặc bị chi phối bởi những người nhập cư có trình độ thấp hoặc không có kỹ năng.
"Tiền lương cũng phản ánh những động thái trên toàn xã hội về loại công việc nào được coi là quan trọng hơn và cách thức mà tiền lương phản ánh địa vị và quyền lực trong xã hội."
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
