NASA vừa phóng Kính viễn vọng Không gian Nancy Grace Roman lên quỹ đạo, mở ra một sứ mệnh được kỳ vọng sẽ giúp các nhà khoa học tìm kiếm những hành tinh có khả năng tồn tại sự sống và giải mã những bí ẩn lớn nhất của vũ trụ.
“Chúng ta có đơn độc trong vũ trụ hay không?” là một trong những câu hỏi lớn nhất mà nhân loại đã đặt ra từ khi bắt đầu quan sát bầu trời.
Giờ đây, NASA đang tiến thêm một bước để tìm kiếm câu trả lời.
Tên lửa Falcon Heavy của SpaceX đã rời bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy ở Florida, mang theo Kính viễn vọng Không gian Nancy Grace Roman của NASA.
Đây là một trong những sứ mệnh tham vọng nhất của NASA trong việc nghiên cứu vũ trụ và tìm kiếm những thế giới bên ngoài Hệ Mặt trời.
Kính viễn vọng được đặt theo tên Nancy Grace Roman, nữ lãnh đạo thiên văn học đầu tiên của NASA và là người có vai trò quan trọng trong việc hình thành chương trình kính viễn vọng không gian của cơ quan này.
Bà thường được gọi là “mẹ đẻ của Kính viễn vọng Không gian Hubble”.
Một “đôi mắt” mới nhìn vào vũ trụ
Roman được thiết kế để quan sát những vùng không gian rộng lớn hơn rất nhiều so với Hubble.
Theo NASA, trường quan sát của Roman lớn hơn ít nhất 100 lần so với Hubble, đồng nghĩa với việc kính viễn vọng này có thể khảo sát một vùng trời rộng lớn trong thời gian tương đối ngắn.
Nicky Fox, thuộc Ban Giám đốc Sứ mệnh Khoa học của NASA, cho biết một trong những mục tiêu quan trọng nhất của sứ mệnh là tìm kiếm câu trả lời cho câu hỏi liệu sự sống có tồn tại ở nơi nào khác ngoài Trái đất.
Một trong những mục tiêu chính của NASA là trả lời câu hỏi: Chúng ta có đơn độc trong vũ trụ hay không? Con người luôn nhìn lên bầu trời và tự hỏi liệu có một thế giới khác, tương tự Trái đất, đang tồn tại ở đâu đó trong vũ trụ.Nicky Fox
Roman đã được phát triển trong hơn một thập niên. Kính viễn vọng này sẽ không chỉ tìm kiếm các hành tinh mới mà còn giúp các nhà khoa học nghiên cứu hai trong số những bí ẩn lớn nhất của vật lý học hiện đại: vật chất tối và năng lượng tối.
Các nhà khoa học tin rằng vật chất tối và năng lượng tối chiếm phần lớn vũ trụ, nhưng bản chất thực sự của chúng vẫn chưa được hiểu rõ.
Tìm kiếm hàng chục nghìn hành tinh
Một trong những công nghệ đáng chú ý nhất trên Roman là coronagraph.
Thiết bị này có thể che bớt ánh sáng cực mạnh phát ra từ một ngôi sao, giúp các nhà khoa học quan sát những hành tinh mờ hơn đang quay quanh ngôi sao đó.
Điều này đặc biệt quan trọng trong việc nghiên cứu các ngoại hành tinh – những hành tinh nằm bên ngoài Hệ Mặt trời.
Nicky Fox cho biết công nghệ coronagraph sẽ tạo ra một bước tiến lớn trong khả năng quan sát những thế giới xa xôi.
“Với Roman, chúng ta sẽ tạo ra một bước tiến khổng lồ nhờ công nghệ coronagraph, cho phép chúng ta quan sát những thế giới rất, rất xa.”
Nhưng tìm kiếm hành tinh chỉ là một phần trong nhiệm vụ.
Roman cũng được trang bị Wide Field Instrument, hay Thiết bị Trường rộng, cho phép nó chụp ảnh những khu vực khổng lồ của vũ trụ.
Theo NASA, trong quá trình hoạt động, kính viễn vọng có thể phát hiện hàng tỷ thiên hà, hàng chục tỷ ngôi sao, hàng chục nghìn hành tinh mới và hàng nghìn vụ nổ siêu tân tinh.
Bà Fox gọi đây là một lượng dữ liệu khổng lồ được tạo ra từ một thiết bị duy nhất.
“Chỉ một sứ mệnh nhưng có thể thực hiện tất cả những điều đó.”
Roman sẽ bổ sung cho James Webb
Roman không được thiết kế để thay thế Kính viễn vọng Không gian James Webb.
Thay vào đó, hai kính viễn vọng sẽ bổ sung cho nhau.
Các nhà khoa học ví James Webb giống như một ống kính zoom, có khả năng tập trung vào những vật thể cụ thể và quan sát chúng với độ chi tiết cao.
Roman lại giống như một ống kính góc rộng, có thể nhanh chóng khảo sát những vùng trời rộng lớn và tìm ra những mục tiêu thú vị để các kính viễn vọng khác nghiên cứu sâu hơn.
Giám đốc NASA Jared Isaacman cho biết khả năng quan sát của Roman sẽ tạo ra một bản đồ hoàn toàn mới về vũ trụ.
Hiện nay, Roman có trường quan sát lớn hơn Hubble ít nhất 100 lần và tốc độ quét nhanh hơn hơn 1.000 lần.Giám đốc NASA Jared Isaacman
Ông cho biết kính viễn vọng này có thể phát hiện hơn 100.000 ngoại hành tinh mới thông qua nhiều cuộc khảo sát khác nhau.
“Bước vào vùng đất chưa biết”
Đối với Julie McEnery, nhà khoa học trưởng của sứ mệnh Roman, việc kính viễn vọng được phóng lên không gian đánh dấu đỉnh cao của nhiều năm làm việc.
Bà ví khoảnh khắc này như việc đứng trước một vùng đất hoàn toàn chưa được khám phá.
“Tôi có cảm giác như mình đang đứng bên mép của một vực sâu, và chúng ta sắp bước một bước vào vùng đất chưa biết.”Bà nói Roman sẽ cho nhân loại cơ hội nhìn bầu trời theo một cách hoàn toàn mới.
“Chúng ta sẽ mở đôi mắt của Roman. Chúng ta sẽ lần đầu tiên được nhìn bầu trời theo một cách hoàn toàn mới với Roman.”
Sau khi được triển khai, Roman sẽ mất khoảng 100 ngày để di chuyển hơn 1,5 triệu kilomet khỏi Trái đất đến vị trí hoạt động.
Từ đó, kính viễn vọng dự kiến sẽ hoạt động trong ít nhất năm năm, liên tục thu thập dữ liệu và gửi về Trái đất.
Theo truyền thông Hoa Kỳ, quá trình phát triển, phóng và vận hành Roman có tổng chi phí khoảng 6 tỷ đô la Mỹ.
Sứ mệnh cũng từng đối mặt với nguy cơ bị hủy bỏ. Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump trước đây từng đề xuất cắt giảm hoặc hủy dự án, nhưng Quốc hội Mỹ cuối cùng không chấp thuận việc này.
Trong sự kiện phóng, ông Trump bất ngờ gọi điện cho Jared Isaacman để gửi lời chúc mừng.
Sau đó, ông dành lời khen cho đội ngũ NASA.
“Các bạn đang làm một công việc tuyệt vời và tôi đang cung cấp cho các bạn tất cả số tiền cần thiết.”
Một điểm đặc biệt của Roman là dữ liệu mà kính viễn vọng thu thập sẽ được cung cấp cho cộng đồng khoa học và công chúng.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
Phần "Transcript" do AI tạo ra. Đọc thêm về việc SBS sử dụng AI: https://www.sbs.com.au/aboutus/sbs-guiding-principles-for-use-of-ai/
