Nhà bảo tồn sinh vật học Pablo Sinovas đang thả một con cá sấu Xiêm con về với tự nhiên ở dãy núi Cardamom của Campuchia.
Khu vực này là nơi sinh sống của quần thể cá sấu Xiêm lớn nhất thế giới, khoảng 250 con trưởng thành.
Ông giải thích việc thả cá sấu là một khoảnh khắc đáng tự hào vì trong nhiều năm, từ 1992 đến 2000, loài cá sấu này được cho là đã tuyệt chủng.
"Cá sấu Xiêm là một trong những loài bò sát hiếm nhất trên thế giới. Để giúp loài này phục hồi, chúng tôi thả chúng ở những địa điểm rất xa ở Dãy núi Cardamom, một khu vực rừng rậm, nơi chúng có thể được an toàn, và chúng tôi làm điều này vì cá sấu Xiêm là một loài quan trọng đối với hệ sinh thái. Là loài săn mồi hàng đầu, nó góp phần duy trì sức khỏe của hệ sinh thái. Ngoài ra ở Campuchia, đây là loài rất quan trọng về mặt văn hóa. Nó được người dân bản địa xem là đấng linh thiêng. Và vì vậy, sự phục hồi của loài này là điều cần thiết từ góc độ sinh thái cũng như văn hóa."
Với chiều dài lên tới 4 mét, loại cá sấu nước ngọt này có nguồn gốc từ châu Á và từng được tìm thấy với số lượng lớn ở phần lớn lục địa Đông Nam Á.
Môi trường sống bị phá huỷ và săn bắn bừa bãi đã phá huỷ đến 99% môi trường sống lịch sử của loài động vật này.
Giám đốc Chương trình Campuchia của Fauna & Flora International, ông Sinovas cho hay việc xây dựng một chương trình bảo tồn nhằm đưa loài này trở lại từ bờ vực tuyệt chủng là một thách thức.
"Hai mươi lăm năm trước, tổ chức Fauna & Flora International đã phát hiện lại một quần thể Cá sấu Xiêm ở Campuchia. Loài này được cho là đã tuyệt chủng trong tự nhiên cho đến thời điểm đó. Và vì vậy, sau phát hiện đó, chúng tôi đã làm việc với chính phủ và với các cộng đồng địa phương để giúp đưa loài này trở lại từ bờ vực tuyệt chủng. Chúng tôi đang làm điều đó bằng cách bảo vệ môi trường sống, theo dõi quần thể và quan trọng là bằng cách nhân giống các loài trong điều kiện nuôi nhốt, và đưa chúng trở lại các vùng xa xôi trong tự nhiên, nơi chúng cũng sinh sống được bảo vệ bởi những cuộc tuần tra của cộng đồng địa phương."
Cá sấu Xiêm có ý nghĩa tinh thần và văn hóa đối với người Chorng bản địa ở Campuchia, những người tin rằng loài vật này có thể mang lại may mắn.
Họ cũng tin rằng việc giết hại hoặc làm phiền động vật có thể mang lại điều xui xẻo.
Hình ảnh cá sấu xuất hiện trong các tác phẩm chạm khắc trên đá ở Angkor Wat và các ngôi đền cổ khác - một dấu hiệu cho thấy địa vị thiêng liêng của chúng.
Về người Chorng bản địa, Sim Khmao cho biết chính tình cảm của anh với cá sấu Xiêm đã thúc đẩy anh lãnh đạo một đội kiểm lâm để bảo vệ di sản văn hóa độc đáo của cộng đồng.
"Lý do tôi quyết định tham gia và bảo vệ cá sấu Xiêm là vì tôi yêu chúng. Số lượng cá sấu ngày càng giảm nên tôi tham gia để giữ chúng sống sót cho thế hệ trẻ tiếp theo”.
Nhóm tám người quản lý cá sấu bao gồm những già làng đáng kính, công việc của họ được công nhận là hình mẫu cho các nỗ lực bảo tồn ở những nơi khác ở Campuchia và trên thế giới.
Năm 2021, đội này đã giành được Giải thưởng Kiểm lâm Quốc tế do Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế trao tặng.
Kể từ năm 2011, chương trình nhân giống bảo tồn của nhóm đã dẫn đến việc thả thành công tổng cộng 196 con cá sấu Xiêm chưa trưởng thành vào các khu vực an toàn và môi trường sống thích hợp.
Trong đó bao gồm việc thả 50 con cá sấu Xiêm mới nhất vào Dãy núi Cardamom trong tháng này tháng 3/2024 – đây là lần thả lớn nhất loài cá sấu cực kỳ nguy cấp này.
Đây là khoảnh khắc kỷ niệm một cột mốc quan trọng - 25 năm thực hiện chương trình nhân giống và thả giống.
Mục tiêu là tiếp tục thả cá sấu trong những thập kỷ tới cho đến khi Cardamoms có quần thể cá sấu tự cung tự cấp.
Tại Úc, nhà bảo tồn cá sấu Charlie Manolis cho biết có rất nhiều người quan tâm đến việc nghiên cứu sự thành công của mô hình do các kiểm lâm viên ở Campuchia phát triển.
"Một trong những thách thức mà chúng tôi gặp phải là bảo đảm rằng chúng tôi làm việc với người dân địa phương, những người phải sống chung với những loài động vật này. Và cố gắng gắn kết họ với con người và sinh kế của họ để chúng tôi có thể bảo đảm sự tồn tại lâu dài- sự tồn tại lâu dài của loài đang bị nguy cấp và vai trò của chúng trong hệ sinh thái."
Với tư cách là đồng chủ tịch Nhóm Chuyên gia Cá sấu của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế, ông Manolis đang giúp lên kế hoạch cho một hội nghị tập trung vào cá sấu Xiêm ở Darwin vào tháng Tư.
Ông cho biết các nhà bảo tồn, nhà nghiên cứu và chuyên gia trong ngành từ khắp nơi trên thế giới sẽ tập hợp để thảo luận về những tiến bộ mới nhất trong việc bảo tồn cá sấu.
"Chúng tôi có nghĩa vụ, tôi nghĩ chúng tôi có trách nhiệm giúp bảo tồn Cá sấu Xiêm, cũng như các loài động vật hoang dã khác đang bị đe dọa và có nguy cơ tuyệt chủng trên toàn cầu."
