Phó Tổng Thống Hoa Kỳ Kamala Harris hứa hẹn, Mỹ sẽ cải thiện mối quan hệ với các quốc gia hải đảo Thái Bình Dương, tại Diễn Đàn các Đảo Quốc Thái Bình Dương nhóm họp tại Suva thủ đô cuả Fiji. Trong khi đó lãnh đạo đối lập tại Kiribati, kêu gọi Úc và các quốc gia Thái Bình Dương không bỏ rơi quốc gia nầy, sau vụ rút lui bất ngờ của chính phủ nước nầy khỏi Diễn đàn các Đảo quốc Thái Bình Dương.
Hoa Kỳ công bố các kế hoạch cho thấy sự hiện diện đáng kể của họ tại Thái Bình Dương, bằng cách nâng cấp các sự kiện ngoại giao trong khu vực.
Phó Tổng Thống Hoa Kỳ Kamala Harris loan báo tại Diễn đàn Đảo quốc Thái Bình Dương ở Suva rằng, Mỹ sẽ chi 600 triệu đô la để hỗ trợ thêm, một hành động chống lại ảnh hưởng ngày càng gia tăng của Trung Quốc trong khu vực.
Bà thừa nhận trong bài diễn văn rằng, Hoa Kỳ trước đó đã không chú ý đầy đủ về mặt ngoại giao mà đáng ra phải có.
“Hoa Kỳ là một quốc gia Thái Bình Dương đáng tự hào và có cam kết lâu dài đối với các đảo quốc ở Thái Bình Dương, đó là lý do tại sao Tổng thống Joe Biden và tôi tìm cách tăng cường quan hệ đối tác với các bạn".
"Chúng tôi nhận thấy rằng trong những năm gần đây, các đảo ở Thái Bình Dương có thể không nhận được sự quan tâm và hỗ trợ ngoại giao, mà bạn xứng đáng nhận được".
"Vì vậy, hôm nay tôi ở đây để nói trực tiếp với bạn, chúng tôi sẽ thay đổi điều đó”, Kamala Harris.
Trong khi đó các viên chức Trung Quốc xuất hiện tại Diễn đàn khi bà Harris đọc bài diễn văn, thế nhưng người ta không rõ liệu 2 viên chức nói trên, được phép có mặt tại sự kiện nầy hay không.
Diễn đàn năm nay qui tụ các nhà lãnh đạo thuộc Thái Bình Dương vốn hết sức quan trọng về mặt chiến lược, điều nầy càng được chú ý hơn do sự thù nghich giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc.
Bà Harris dùng bài diễn văn cũng để loan báo việc Hoa Kỳ sẽ bổ nhiệm đại diện đầu tiên tại Diễn đàn Đảo quốc Thái Bình Dương.
Bà tuyên bố mở cửa hai tòa đại sứ mới trong vùng Thái Bình Dương.
“Hoa Kỳ sẽ phát động tiến trình thành lập hai sứ quán mới trong khu vực, một ở Tonga, một ở Kiribati".
"Chúng tôi cũng sẽ chỉ định phái viên Hoa Kỳ đầu tiên, đến Diễn đàn Quần đảo Thái Bình Dương".
'Chúng tôi sẽ đưa các tình nguyện viên của Đoàn Hòa bình trở lại khu vực và USAID đang thực hiện các bước, để bao gồm việc tái thiết lập một sứ mệnh khu vực ở Suva, ở Fiji".
"Tất cả các bước này sẽ cho phép chúng tôi tăng cường sự tham gia và phát triển, cũng như mang lại kết quả cụ thể”.
Trong khi đó Quốc gia tổ chức Diễn đàn, Thủ Tướng Fiji, Frank Bainimarana hoan nghênh các mục tiêu mới của Hoa Kỳ và nói rằng, nước ông hy vọng sẽ cộng tác chặt chẽ trong tương lai.
“Tôi nghĩ rõ ràng là, Hoa Kỳ chắc chắn đang trông giống như đối tác Thái Bình Dương, mà chúng tôi từng giữ như truyền thống".
"Chúng tôi mong muốn được tham gia sâu hơn, để hỗ trợ sự phát triển và nâng cao năng lực của chúng tôi ở khu vực và quốc tế".
"Các Bộ trưởng và viên chức đáng kính, tôi cầu chúc những điều tốt đẹp nhất cho các bạn, trong giai đoạn đàm phán lại và khuyến khích các bạn nuôi dưỡng mối quan hệ quan trọng này".
"Người dân Hoa Kỳ và các quốc đảo Thái Bình Dương có chung quan điểm, chúng tôi mong muốn cùng nhau hướng tới một tương lai chung an toàn và thịnh vượng”, Frank Bainimarana.
Được biết cuộc họp đánh dấu lần đầu tiên các nhà lãnh đạo khu vực gặp nhau, kể từ khi Quần đảo Solomon ký một thỏa thuận an ninh gây tranh cãi với Trung Quốc vào đầu năm nay.
Hoa Kỳ và các quốc gia giàu có nhất của Diễn đàn, là Úc và New Zealand, lo ngại về hiệp ước có thể dẫn đến việc thiết lập một căn cứ hải quân của Trung Quốc ở Nam Thái Bình Dương, cách bờ biển phía đông bắc Úc chưa đầy 2 ngàn kí lô mét.
Trong khi đó Quần đảo Solomon đã trấn an Úc rằng, việc đó sẽ không dẫn đến sự hiện diện quân sự.
Thủ tướng Úc Anthony Albanese, một trong những nhà lãnh đạo sau cùng đến dự cuộc họp, cho biết nước Úc hoan nghênh sự gia tăng cam kết của Hoa Kỳ đối với khu vực.
“Chúng tôi đã nói khá rõ ràng rằng, chúng tôi đã có một bước tiến ở Thái Bình Dương".
"Tôi mô tả những gì xảy ra trong năm nay là một trở ngại ở Thái Bình Dương, do chúng tôi đã không chú ý đầy đủ và tôi biết rằng, chính quyền Biden cũng đã nói như vậy".
"Tôi rất hoan nghênh sự tham gia của Hoa Kỳ trong khu vực, đối với một khoản hỗ trợ quan trọng đã công bố, tăng cường hiện diện ngoại giao, hỗ trợ dưới hình thức viện trợ và phát triển cơ sở hạ tầng".
"Các quyết định thống nhất với quyết định chúng tôi đã đưa ra, tại hội nghị thượng đỉnh của các nhà lãnh đạo Quad ở Tokyo, chỉ một thời gian ngắn trước đây”, Anthony Albanese.
Trong khi đó ông Albanese nói thêm rằng, sự ủng hộ của Úc đối với Mỹ không có ràng buộc nào.
Được biết cuộc họp hàng năm của các nhà lãnh đạo Thái Bình Dương đang diễn ra ở Fiji, nhưng vẫn còn những chiếc ghế trống trên bàn.
Quốc gia Kiribati thuộc Liên bang Micronesia, đã rút khỏi Diễn đàn Đảo Thái Bình Dương, chỉ 24 giờ trước khi các cuộc đàm phán bắt đầu.
Lãnh đạo phe đối lập của Kiribati đã nói với SBS News rằng, hành động rút quốc gia của bà ra khỏi tổ chức có tính cách khu vực, là chịu ảnh hưởng của Trung Quốc.
Bà Tessie Lambourne nói rằng, chính phủ đã rất cố gắng để làm hài lòng siêu cường nói trên.
“Nhận định của tôi là có lẽ Trung Quốc tìm cách cô lập chúng tôi với những nước còn lại trong Diễn đàn, vì có thể họ không muốn chúng tôi là một phần của khu vực mà Úc và Tân Tây Lan có mặt trong đó, cũng như có lẽ họ có thêm ảnh hưởng”, Tessie Lambourne.
"Rõ ràng là mọi thứ đang ở với Kiribati, chúng tôi cần phải giữ cho cánh cửa mở và tiếp tục làm việc theo hướng hòa giải”, Penny Wong.
Được biết quyết định của Tổng Thống Kiribati, ông Taneti Maamau rời khỏi Diễn đàn năm nay, bắt nguồn từ một cuộc tranh chấp lãnh đạo gay gắt.
Năm rồi, Kiribati là một trong số các quốc gia Micronesian đe dọa rời khỏi Diễn đàn, khi ứng cử viên Tổng thư ký của họ, để thua một cuộc bỏ phiếu sít sao, trước cựu lãnh đạo quần đảo Cook là ông Henry Puna.
Nhóm lập luận rằng điều này đã phá vỡ một thỏa thuận không chính thức, trong đó công việc hàng đầu luân chuyển giữa các khu vực Thái Bình Dương và một nhà lãnh đạo thuộc Micronesian, là người tiếp theo lãnh đạo tổ chức.
Các quốc gia đã được đưa trở lại vào tháng trước, trong một thỏa thuận theo đó ông Puna sẽ kết thúc nhiệm kỳ của mình và được thay thế bởi một nhà lãnh đạo Micronesian khác, trong cuộc bỏ phiếu tiếp theo.
Thế nhưng điều này không đủ để giữ Kiribati ở lại.
Trong bức thư gửi Tổng thư ký, Tổng thống Maamau cho biết ông không thể tham dự diễn đàn, vì đó là vấn đề nguyên tắc và chính phủ của ông chưa bao giờ được tham vấn một cách hợp lý.
Còn bà Lambourne bày tỏ sự nghi ngờ về lý do này và nói rằng, đó là một hành động cực đoan để kéo Kiribati ra khỏi gia đình Thái Bình Dương.
“Tôi tin rằng sự thỏa hiệp đã đạt là tốt đẹp".
"Chúng tôi có một Tổng Thư Ký trong văn phòng và đó không phải là cách thức mà Thái Bình Dương tìm cách loại bỏ một người nào, vốn trước đó đã được bầu chọn".
"Để cho ông phục vụ hết nhiệm kỳ rồi thay đổi sau đó, tôi nghĩ đó hoàn toàn là một sự thỏa hiệp tốt đẹp”, Tessie Lambourne.
Bà cũng tin rằng có những động lực đàng sau quyết định, đó là làm hài lòng Trung Quốc.
Bà kêu gọi các nhà lãnh đạo Thái Bình Dương, trong đó có Thủ Tướng Úc, Anthony Albanese hãy tiếp tục các cam kết với chính phủ Kiribati.
“Những gì tôi muốn nói là Diễn đàn của gia đình Thái Bình Dương chúng ta sẽ không bỏ rơi Kiribati".
"Chúng tôi cần đến Diễn đàn và mỗi nước tham dự, Diễn đàn sẽ không cạnh tranh với một thành viên trong gia đình hiện ở ngoài gia đình”, Tessie Lambourne.
Trong khi đó phát ngôn nhân bộ Ngoại Giao Trung Quốc, ông Uông văn Bân bác bỏ âm mưu ảnh hưởng đến quyết định của Kiribati.
“Sau nhiều năm, Trung Quốc có quan hệ và hợp tác tốt với Diễn đàn Đảo Thái Bình Dương".
"Tôi muốn nhấn mạnh rằng, chúng tôi không bao giờ can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc đảo ở Thái Bình Dương và mong rằng, các quốc đảo sẽ tăng cường đoàn kết và hợp tác vì sự phát triển chung”, Uông văn Bân.
Còn Ngoại trưởng Úc, Penny Wong kêu gọi đoàn kết, thế nhưng cho biết đã có nhiều tiến triển đạt được từ những thất bại trong quá khứ.
“Nếu nhìn lại nơi Diễn đàn đã diễn ra hơn một năm trước, chúng ta đang ở một nơi tốt hơn nhiều".
"Đó là một lời tri ân tuyệt vời, dành cho các nhà lãnh đạo đã chuẩn bị sẵn sàng để thảo luận khi có sự khác biệt thực sự mạnh mẽ, một số trong số đó đã được đề cập đến".
"Rõ ràng là mọi thứ đang ở với Kiribati, chúng tôi cần phải giữ cho cánh cửa mở và tiếp tục làm việc theo hướng hòa giải”, Penny Wong.
Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook
Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/vietnamese
