"Tôi cho rằng thực chất chúng ta đã đạt được một sự thay đổi chế độ, và khó có thể kỳ vọng một kết quả tốt hơn. Chính quyền trước đó vốn rất tồi tệ, mang tính đàn áp và nay đã bị loại bỏ. Những người kế nhiệm cũng không còn, phần lớn đã thiệt mạng, có lẽ chỉ còn một người sống sót. Hiện đang là một lực lượng mới nắm quyền, với dấu hiệu ôn hòa hơn đáng kể. Nói một cách thẳng thắn, đây chính là một sự thay đổi chế độ.”
Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định việc thay đổi chế độ tại Iran đã diễn ra.
Nhưng liệu điều đó có đúng?
Trong khi Mỹ tiếp tục tăng cường hiện diện quân sự trong khu vực, ông Trump cho rằng ban lãnh đạo mới của Iran đang thể hiện thái độ khá ôn hòa.
Ông cũng cho biết Mỹ và Iran đã có các cuộc tiếp xúc, cả trực tiếp lẫn gián tiếp.
Tổng thống Mỹ khẳng định hai bên vẫn đang đàm phán và một thỏa thuận “đã gần kề”, dù phía Tehran bác bỏ điều này.
Đầu tuần này, Pakistan tuyên bố sẵn sàng đóng vai trò trung gian hòa giải giữa Tehran và Washington.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran đang diễn ra nhanh hơn dự kiến.
Ông Rubio nói mục tiêu sẽ đạt được chỉ trong “vài tuần, chứ không phải vài tháng”.
Trong cuộc phỏng vấn với ABC America, ông cho biết Tổng thống Donald Trump có nhiều lựa chọn, và Bộ Quốc phòng đang chuẩn bị cho các kịch bản phát sinh.
Iran đang đe dọa thiết lập một cơ chế kiểm soát lâu dài tại eo biển Hormuz để quyết định ai được đi qua tuyến hàng hải quốc tế. Điều đó sẽ không bao giờ được chấp nhận. Và thế giới cũng nên lưu ý điều này, họ có nhiều lợi ích ở đó hơn chúng ta.
Trước đó, ông Trump từng đề cập khả năng quân đội Mỹ có thể kiểm soát đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu dầu của Iran.
Những tuyên bố về tiến triển ngoại giao của ông lại trái ngược với việc gia tăng các lời đe dọa nhằm vào Iran.
Thư ký báo chí Tòa Bạch Ốc Karoline Leavitt cho biết, phía Iran trong các cuộc trao đổi kín tỏ ra ôn hòa hơn so với phát ngôn công khai.
“Mặc dù có nhiều tuyên bố cứng rắn và thông tin sai lệch trên truyền thông, các cuộc đàm phán vẫn đang diễn ra và có tiến triển tích cực. Những gì được nói ra công khai rất khác với những gì được trao đổi riêng. Vì vậy, Tổng thống Trump đã quyết định tạm hoãn 10 ngày đối với các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy điện và hạ tầng năng lượng.”
Trước đó, ông Trump từng đe dọa sẽ “xóa sổ” các nhà máy điện, giếng dầu và thậm chí cả các cơ sở khử mặn nước của Iran nếu không đạt được thỏa thuận trong thời gian ngắn.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết cuộc chiến với Iran đã đạt được hơn một nửa mục tiêu, nhưng không đưa ra thời điểm kết thúc.
Ông nói với kênh Newsmax rằng chiến dịch “đã vượt qua nửa chặng đường”, nhưng không muốn ấn định thời gian cụ thể.
Tại Úc, Thủ tướng Anthony Albanese cho rằng Tổng thống Mỹ cần nhìn nhận tác động kinh tế nghiêm trọng của cuộc chiến tại Trung Đông.
Ông Albanese nói với chương trình 7.30 của ABC rằng thế giới cần thấy một lối thoát rõ ràng, đồng thời mong muốn có thêm sự minh bạch về mục tiêu của Mỹ tại Iran.
Tôi muốn thấy rõ mục tiêu của việc tiếp tục xung đột thay vì đàm phán. Và tôi muốn thấy một lộ trình chấm dứt hoặc hạ nhiệt căng thẳng tại đó.
Ông Albanese cho rằng mục tiêu ban đầu của chiến dịch, ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, đã đạt được.
Ngoại trưởng Penny Wong nhận định phản ứng của Iran là điều khó lường, khi nước này đã tấn công khoảng 12 quốc gia chỉ trong ba ngày đầu xung đột.
Bà cho biết nếu các cuộc đàm phán dẫn tới hạ nhiệt căng thẳng, đó sẽ là điều tích cực cho kinh tế toàn cầu và Úc.
"Chúng tôi muốn thấy việc quay lại đàm phán và giảm leo thang. Xung đột này đang tác động rất lớn đến thị trường năng lượng toàn cầu, nền kinh tế thế giới, và cả kinh tế Úc.”
Bà cũng nhấn mạnh rằng việc thay đổi chế độ, như Thủ tướng Albanese đề cập, cuối cùng phải do chính người dân Iran quyết định.
“Đây là một cuộc xung đột khó lường, chiến tranh luôn khó đoán. Câu hỏi là làm thế nào các bên, đặc biệt là Mỹ, có thể tìm ra một điểm dừng mà cả họ và Iran đều chấp nhận.”
Thư ký báo chí Tòa Bạch Ốc Karoline Leavitt khẳng định quân đội Mỹ luôn hành động trong khuôn khổ pháp luật, đồng thời cho rằng đã đến lúc Iran cần đạt được một thỏa thuận.
“Chính quyền này và lực lượng vũ trang Mỹ luôn hành động trong khuôn khổ pháp luật. Nhưng để đạt được đầy đủ mục tiêu của chiến dịch Operation Epic Fury, Tổng thống Trump sẽ tiếp tục tiến hành không gián đoạn, và ông kỳ vọng phía Iran sẽ đạt được thỏa thuận với chính quyền.”
Bà Leavitt cũng cho biết Tổng thống Mỹ đang cân nhắc việc kêu gọi các quốc gia Ả Rập chia sẻ chi phí cho cuộc chiến với Iran.
Từ các cuộc không kích mới đến leo thang quân sự, vẫn chưa rõ khi nào xung đột tại Trung Đông sẽ kết thúc.
Nhưng có một điều chắc chắn: sẽ cần rất nhiều thời gian để khu vực ổn định trở lại, và để kinh tế toàn cầu phục hồi sau những tác động nặng nề của cuộc chiến.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
