Tòa Tối cao ra phán quyết bồi thường tổn thất về tinh thần cho Thổ dân Úc

Những mất mát về giá trị văn hóa và tinh thần của người Thổ dân là bao nhiêu? Đây là câu hỏi đã xuất hiện từ lúc có quyết định Mabo 24 năm về trước, và mãi cho đến hôm nay, Thẩm phán John Mansfield cùa Tòa Tối cao mới đưa ra câu trả lời.

Ông Mansfield đã được người dân ở Ngaliwurru và Nungali yêu cầu đưa ra phán quyết về trị giá của những tổn thất tại vùng đất thuộc chủ quyền của người Thổ dân ở vùng gần biên giới giữa Tây Úc và Lãnh Thổ Bắc Úc.

Theo đó Tòa Tối cao đã yêu cầu Chính phủ Lãnh thổ Bắc Úc phải trả cho người dân ở Ngaliwurru và Nungali một khoản bồi thường hơn 3.3 triệu đô la trên một vùng đất rộng 23 km2, tại thị trấn Timber Creek, cho những tác động của việc chuyển nhượng đất đai và các công trình xây dựng trên vùng đất chủ quyền của người Thổ dân.

Vào năm 2007, người Thổ dân Ngaliwurru và Nungali đã đòi chủ quyền thành công thị trấn Timber Creek, trải đường cho yêu cầu đòi bồi thường. Vào năm 2011, họ kiện Chính phủ Lãnh thổ Bắc Úc yêu cầu đòi bồi thường. Nghĩa vụ pháp lý của Chính phủ Lãnh thổ Bắc Úc được xác định vào năm 2014, dẫn đến phán quyết về giá trị bồi thường của Tòa Tối cao lần này.

Trong tổng số tiền bồi thường đó bao gồm hơn nửa triệu đô la cho những tổn thất về kinh tế và hơn 1.4 triệu là tiền lãi suất.

Nhưng lần đầu tiên, những tổn thất về văn hóa và tinh thần cũng được quy đổi ra tiền.

Thẩm phán Mansfield đã có phán quyết tổn thất này trị giá là 1.3 triệu đô la.

Những chuyên gia về Thổ quyền như ông Geoff Gishuble thuộc công ty luật Ashurst Australia thì nói quyết định này đã tạo ra một án lệ rõ ràng và một phương thức để xác định cho các yêu cầu bồi thường sau này.

“Vấn đề nổi bật của quyết định này là nó đã thực sự cho thấy giá trị của việc tác động hoặc mất đi liên kết với quốc gia có khả năng còn cao hơn giá trị của chính vùng đất đó.”

Luật sư về vấn đề Thổ quyền Greg McIntyre, người đứng đầu vụ Mabo lịch sử, thì nói rằng ông luôn quan tâm đến việc những tổn thất về tinh thần sẽ được quy đổi như thế nào.

“Thẩm phán trong vụ này đã nhận thấy đây là vấn đề quan trọng và ông đã đưa ra một con số khá lớn. Do đó giờ đây là giai đoạn tiếp theo để thiết lập một mức độ bình đẳng kinh tế, mà từ đó sẽ tạo ra bình đẳng về xã hội và các hình thức khác.”

Trước đây Chính phủ và các bên có nghĩa vụ pháp lý liên quan đến các yêu cầu đòi bồi thường Thổ quyền đã không thể tính toán ra con số bồi thường mà một ngày nào đó họ sẽ phải trả. Ngân sách liên bang năm nay cũng đã có mục ghi chú là chi phí này chưa thể xác định.

Giới luật sư hiện cho rằng phán quyết này có thể dẫn đến những yêu cầu pháp lý khác, có thể làm tăng số tiền bồi thường của Chính phủ và một số công ty lên trên mức 1 tỷ đô la.

Luật sư Denholder từ công ty luật Ashurt Australia cho biết các hợp đồng cho thuê tài sản trong dài hạn như hải cảng và các hạ tầng cơ sở khác cũng bao gồm những điều khoản ràng buộc đòi hỏi bên đi thuê có trách nhiệm pháp lý. Điều này khiến cho trong một số trường hợp, Chính phủ tiểu bang đã chuyển nghĩa vụ pháp lý cho bên thứ ba, dẫn đến việc mở rộng trách nhiệm bồi thường cho tất cả các bên tham gia có hoạt động tại vùng lãnh thổ tương ứng.

Phòng Khoáng chất và Năng lượng Tây Úc cho biết phán quyết này có thể có ý nghĩa về mặt nghĩa vụ pháp lý Thổ quyền đối với các thành viên.

Họ nói họ sẽ làm việc chặt chẽ với từng thành viên để bảo đảm tất cả sẽ hiểu đầy đủ về những khía cạnh trong phán quyết đó.

Chính phủ Tây Úc thì cho hay họ cũng đã lưu ý về phán quyết này, và họ quan tâm về những chi phí đội thêm ở mảng tài nguyên còn lại nơi đây, mà về mặt kinh tế thì đó là tài sản lớn nhất của tiểu bang.

Còn phía Chính phủ lãnh thổ Bắc Úc thì nói họ đang xem xét phán quyết trước khi quyết định có kháng án hay không.