Ngân sách liên bang 2026 đang tạo ra nhiều phản ứng trái chiều, khi chính phủ cùng lúc siết hệ thống di trú, thay đổi điều kiện tiếp cận NDIS và tăng đầu tư cho cộng đồng Thổ dân. Trong khi một số tổ chức hoan nghênh nỗ lực cải cách và chống gian lận, nhiều nhóm cộng đồng lo ngại các thay đổi này có thể khiến người nhập cư, người khuyết tật và các cộng đồng dễ tổn thương đối mặt thêm nhiều rào cản.
Về di trú
Chính phủ liên bang đang cải tổ hệ thống di trú thường trú nhằm lựa chọn những người nhập cư “có trình độ học vấn cao hơn”, “kỹ năng cao hơn” và trẻ hơn để giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động.
Chương trình di trú thường trú sẽ vẫn được giới hạn ở mức 185,000 suất, trong đó hơn 70% số suất được dành cho lao động có tay nghề.
Chính phủ sẽ ưu tiên các hồ sơ của người nhập cư đang ở trong nước Úc, thay vì những người nộp từ nước ngoài, trong cả hai diện tay nghề và gia đình.
Liên đoàn các Hội đồng Cộng đồng Sắc tộc tại Úc (FECCA) cho biết mặc dù tổ chức này cảm thấy nhẹ nhõm vì không có cắt giảm số lượng di trú, Chủ tịch Peter Doukas nói FECCA vẫn lo ngại về tác động của chính sách đối với nền kinh tế.
“Chúng tôi đang xem xét vấn đề này rất cẩn trọng. Rõ ràng, cách thức triển khai sẽ quyết định sự thành công của chính sách. Di trú là nền tảng của câu chuyện thành công của nước Úc. Vì vậy, theo quan điểm của chúng tôi, việc hạn chế di trú quá mức là một nguy cơ không chỉ đối với nền kinh tế nói chung, mà còn đối với hình ảnh thành công của nước Úc với tư cách là một quốc gia cởi mở và chào đón. Vì vậy, chúng tôi có một chút lo ngại, nhưng chúng tôi hy vọng việc triển khai sẽ hợp lý.”
Thêm 4,000 lao động tay nghề di trú sẽ được phép tham gia lực lượng lao động mỗi năm, khi chính phủ đẩy nhanh quá trình đánh giá kỹ năng và cấp giấy phép hành nghề.
Biện pháp này dự kiến sẽ giúp giảm thời gian gia nhập lực lượng lao động ít nhất 6 tháng.
Chính phủ liên bang cho biết sẽ chi hàng triệu đô la trong bốn năm tới để tăng cường tính toàn vẹn của hệ thống di trú tại Úc.
Khoản 74.2 triệu đô la sẽ được sử dụng để xử lý tình trạng lạm dụng hệ thống visa bảo hộ, thông qua việc tăng cường hệ thống xem xét dựa trên giá trị và rà soát tư pháp tại Tòa án Liên bang và Tòa án Gia đình.
Bộ Nội vụ sẽ nhận gần 20 triệu đô la bổ sung để tăng cường khả năng kiểm tra hồ sơ xin visa du học trong và ngoài nước.
“Hiện nay các hồ sơ xin visa du học trong và ngoài nước đang bị hạn chế khá chặt chẽ. Và tôi nghĩ rằng việc tiếp tục siết chặt điều này có thể làm suy yếu ngành giáo dục đẳng cấp thế giới của chúng ta, vốn từng nằm trong top 5 ngành xuất khẩu lớn nhất. Và cuối cùng, điều này có nguy cơ góp phần gây ra tình trạng chảy máu chất xám, nếu chúng ta đang tìm kiếm những sinh viên tốt nhất và xuất sắc nhất, thì tại sao lại không tìm họ, và tại sao những hạn chế này lại cần thiết trong bối cảnh rộng hơn của nền kinh tế đang cần những người thông minh để đóng góp.”
Cải tổ hệ thống NDIS
Trong lĩnh vực chăm sóc người khuyết tật, chính phủ xác nhận trong ngân sách sẽ có thay đổi nhằm cắt giảm khả năng tiếp cận Hệ thống Bảo hiểm Khuyết tật Quốc gia NDIS, với mục tiêu tiết kiệm gần 38 tỷ đô la trong bốn năm tới.
Một quy trình đánh giá tiêu chuẩn hóa sẽ được thiết lập để quyết định điều kiện đủ điều kiện tham gia, thay đổi này trước đó đã được Bộ trưởng Y tế Mark Butler công bố và ước tính sẽ khiến khoảng 160,000 người rời khỏi hệ thống.
Cherry Baylosis, Trưởng bộ phận Vận động Chính sách và Chương trình của Mạng lưới Vận động Người khuyết tật, cho biết:
“Cụm từ ‘mạnh tay’ là phù hợp. Tôi nghĩ chúng ta sẽ chứng kiến những thay đổi chưa từng có đối với chương trình này, bao gồm cả quyền tiếp cận. Chúng ta có thể dự đoán sẽ có một số lượng lớn người rời khỏi hệ thống, gặp khó khăn trong việc tiếp cận, cũng như việc giảm mức hỗ trợ trong các kế hoạch.”
Chính phủ cũng dành 3 tỷ đô la trong vòng 5 năm để thiết lập các hỗ trợ nền tảng bên ngoài NDIS.
Khoản tiền này sẽ được các tiểu bang và vùng lãnh thổ đồng tài trợ theo thỏa thuận của Nội các Quốc gia.
Lara Kissin là Quyền Giám đốc điều hành của Liên minh Người khuyết tật Sắc tộc Quốc gia.
Bà cho biết bất kỳ động thái nào của chính phủ nhằm xử lý gian lận trong NDIS đều được hoan nghênh, đặc biệt trong các cộng đồng đa văn hoá.
“Chúng tôi ghi nhận sự tập trung của chính phủ vào tính bền vững và tính toàn vẹn của NDIS. Những người tham gia NDIS thuộc các cộng đồng có ngôn ngữ và văn hoá đa dạng thường dễ bị tổn thương hơn trước gian lận từ nhà cung cấp, và chúng tôi ủng hộ mọi bước đi nhằm giải quyết vấn đề này. Tuy nhiên, tác động của những thay đổi khác sẽ phụ thuộc rất nhiều vào cách triển khai. Những người tham gia thuộc cộng đồng đa văn hoá vốn đã gặp nhiều rào cản trong việc điều hướng hệ thống và hạn chế tiếp cận hỗ trợ, vì vậy thay đổi về điều kiện hoặc tài trợ có thể làm tăng nguy cơ nhầm lẫn, mất kết nối và lan truyền thông tin sai lệch.”
Một chương trình hỗ trợ người khuyết tật khác là Thriving Kids cũng đã được công bố, với 2 tỷ đô la được dành trong vòng 5 năm để triển khai chương trình này.
Trong đó, 1.4 tỷ đô la sẽ được phân bổ cho các tiểu bang và vùng lãnh thổ để cung cấp dịch vụ trong chương trình, dành riêng cho trẻ tự kỷ dưới 8 tuổi.
Chính phủ cũng đầu tư 1.2 tỷ đô la vào các cộng đồng Thổ dân và chương trình Closing the Gap trong vòng 5 năm như một phần của ngân sách công bố vào thứ Ba.
SNAICC là tổ chức phi chính phủ quốc gia lớn nhất vận động cho trẻ em Thổ dân.
Giám đốc điều hành Catherine Liddle cho biết bà mong muốn có nhiều hỗ trợ hơn cho trẻ em Thổ dân trong ngân sách này.
“Tôi nghĩ ngân sách này được giới thiệu là ngân sách cho công bằng thế hệ. Đối với trẻ em và gia đình Thổ dân, đây là một ngân sách của sự bỏ lỡ cơ hội. Có rất ít nguồn tài trợ dành cho các giải pháp do cộng đồng dẫn dắt, trong khi có nhiều giải pháp đã được đưa ra, nhưng lại rất ít cam kết trong bối cảnh trẻ em và gia đình người Thổ dân và các dịch vụ hỗ trợ họ đang bị giám sát chặt chẽ và cần được hỗ trợ nhiều nhất.”
Nguồn kinh phí Closing the Gap bao gồm 299 triệu đô la cho Chương trình Việc làm và Phát triển Kinh tế vùng xa, nhằm mục tiêu tăng gấp đôi số lượng việc làm từ 3,000 lên 6,000.
Ngoài ra còn có 218 triệu đô la cho việc chấm dứt bạo lực trên cơ sở giới, 144 triệu đô la cho cơ sở hạ tầng y tế mới tại các dịch vụ y tế cộng đồng do người Thổ dân quản lý, và 113 triệu đô la cho các chương trình nhằm cải thiện kết quả giáo dục.
Bà Liddle cũng hoan nghênh sáng kiến “Our Ways – Strong Ways – Our Voices”, cho rằng sáng kiến này sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo các gia đình Thổ dân nhận được hỗ trợ khi cần thiết.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
