Gần 400.000 người ở Úc tự nhận mình có tổ tiên là người Hà Lan. Tuy nhiên, nhiều câu chuyện di cư của họ vẫn còn bị che giấu. Một triển lãm và một cuốn sách mới đã hé mở những câu chuyện chưa từng biết đến của di dân Hà Lan đến Úc ra sao.
Đam mê của David Van Berkel là trồng các loại hoa tulip đầy màu sắc, ông là nhà trồng hoa thế hệ thứ ba ở Victoria.
“Một trong những sản phẩm trong vườn phổ biến nhất hiện nay là hoa tulip. Chúng đang hồi sinh mạnh mẽ, hoa tulip rất được ưa chuộng tại các khu vườn của cộng đồng người di dân gốc Hà Lan chúng tôi.”
Đó là một truyền thống gia đình mà ông Van Berkel tự hào tiếp nối trên mảnh đất rộng 4 ha của ông ở dãy núi Dandenong, Victoria.
“Khi ông nội tôi đến Úc, ông đã mang theo niềm đam mê với đầy các loại củ hoa tulip, và ông trở thành một trong những nhà trồng hoa tulip và dạ lan hương lớn nhất thời bấy giờ.”
Ông nội Henk van Berkel đã truyền lại kinh nghiệm làm vườn cho người con trai Jos, và đến nay ông Jos lại chứng kiến thế hệ mới tiếp tục phát triển công việc kinh doanh, xây dựng di sản Hà Lan của họ.
“Tôi rất tự hào. Ý tôi là, Monbulk từng được biết đến như một Hà Lan thu nhỏ. Có rất nhiều người nhập cư đến đây. Tôi đoán là do những người nhập cư Hà Lan đã di cư và thành lập doanh nghiệp, nên sau đó nhiều người nhập cư mới đã đến vùng này tìm việc làm, rồi sau đó họ chuyển đi và lại bắt đầu việc kinh doanh riêng của mình, đó là điều rất tự nhiên.”
Trong khi trọng tâm làm vườn của gia đình đang phát triển mạnh, ông David van Berkel lo ngại rằng các khía cạnh khác của văn hóa Hà Lan đang dần biến mất.
“Ước gì chúng tôi được học tiếng Hà Lan khi còn nhỏ. Tiếng Hà Lan dường như đang dần biến mất khỏi gia đình chúng tôi và cả vùng này nữa.”
Để giúp thay đổi điều đó, một triển lãm hé lộ những câu chuyện lịch sử bị che khuất của 33 gia đình người Hà Lan từ khắp vùng Dandenong của Victoria.
Bà Maria McCarthy đến từ Hội Lịch sử Monbulk giải thích.
“Những người Hà Lan di cư đến đây được gọi là những người di cư vô hình vì họ hòa nhập vào văn hóa Úc ở địa phương rất nhanh chóng.”
Đây là quan điểm được chia sẻ bởi nhà nhân chủng học, Tiến sĩ Nonja Peters từ Đại học Curtin ở Tây Úc.
Bà đến đây cùng cha mẹ người Hà Lan vào năm 1949, khi vẫn đang phải đối mặt với những ảnh hưởng của chiến tranh.
“Cha mẹ tôi là những người lao động bị cưỡng bức ở Strasbourg, họ bị đưa đến một nhà máy sản xuất đạn cho Đức Quốc xã. Năm 1943, bất kỳ ai từng là lính, bao gồm lính Hà Lan cũng đều bị coi là tù binh chiến tranh, vì Đức Quốc xã thiếu lao động. Vì vậy, họ bị tập trung lại ở Rotterdam. Họ phải đứng ngoài trời chỉ với một cái vali và bị đưa đi.”
Giống như nhiều người nhập cư sau chiến tranh đến Úc, Tiến sĩ Peters nói rất ít tiếng Anh và thấy việc học hành là một thách thức.
“Một khi bạn bước vào sân trường, bạn là người Úc. Không nói tiếng Anh, không có sự giúp đỡ nào cả. Bạn chỉ có thể tự xoay xở. Đó là chính sách giáo dục “tự lực cánh sinh”. Vì vậy, thực sự rất nghiêm khắc.”
Đối với những người khác như Gerry van Horick, đến Úc vào những năm 1960 cùng gia đình, quá trình đồng hóa bắt đầu tại trung tâm di cư Bonegilla ở Bắc Victoria.
.jpg?imwidth=1280)
“Ở trung tâm đó có đủ mọi người từ đủ mọi tầng lớp và quốc tịch. Trung tâm nằm ở giữa một vùng hoang vu, bên một lán trại quân sự cũ. Và theo một cách nào đó, đó là một cú sốc văn hóa, vì chỗ ở rất ít ỏi, chỉ đủ cho một cái giường, và khu nhà tắm thì tắm chung.”
Cha của ông Van Horick cuối cùng đã tìm được việc làm – và chỗ ở – tại doanh nghiệp làm vườn của gia đình Van Berkel ở Monbulk.
“Cha tôi làm việc cho gia đình Van Berkel khoảng 13, 14 năm, và gia đình tôi sống trong ngôi nhà đó. Họ đóng vai trò rất lớn trong những trải nghiệm ban đầu và hành trình di cư của chúng tôi. Vì vậy, chúng tôi vẫn luôn biết ơn họ.”
Jill A’Vard thuộc Hội Lịch sử Monbulk đang tập hợp những hành trình di cư này – và nhiều hành trình khác nữa – cho một cuốn sách mới dự kiến ra mắt vào tháng tới.
“Triển lãm này giúp làm sáng tỏ những câu chuyện của người Hà Lan. Họ đến từ những vùng đất rất nghèo sau chiến tranh, và khi đến đây, Úc là một cuộc sống hoàn toàn mới. Vì vậy, tôi nghĩ họ rất muốn mang theo di sản của mình.”
Những sáng kiến từ cơ sở như thế này được Nonja Peters hoan nghênh.
“Con cái và cháu chắt của chúng ta cần cảm thấy tự hào về nguồn gốc của mình, tự hào về những gì chúng ta đã đạt được và điều này cần được truyền đạt lại, và không có cách nào tốt hơn là thông qua các triển lãm, các buổi nói chuyện và sách vở.”
Còn đối với David Van Berkel, người có doanh nghiệp Garden Express hiện đang xuất khẩu cây thông Wollemi cổ thụ của Úc ra khắp thế giới, tất cả là về việc bảo tồn quá khứ cho các thế hệ tương lai.
“Chúng tôi rất tự hào về văn hóa của mình và muốn càng nhiều người biết càng tốt. Và điều thực sự quan trọng là phải hiểu làm thế nào chúng ta có được vị trí hiện tại, và được sống ở đất nước may mắn này, nhưng đó là nhờ vào sự lao động cần cù không phải riêng chúng tôi mà của rất nhiều người khác.”
