Có một thời khi đã xăm lên da thịt, người ta mặc nhiên xem đó là dấu tích sẽ theo mình suốt cuộc đời. Ngày nay, quan niệm ấy đang dần thay đổi. Ngày càng có nhiều người tìm đến các trung tâm xóa xăm với mong muốn khép lại một giai đoạn của quá khứ, sửa chữa một quyết định bồng bột, hoặc đơn giản chỉ để bắt đầu một chương mới trong đời.
Ông Mike Anderson hiểu điều đó hơn ai hết, từ một nhu cầu cá nhân đến một ngành công nghiệp phát đạt.
Nhiều năm trước, khi quyết định xóa những hình xăm không còn muốn giữ lại, ông nhận ra việc tìm một cơ sở xóa xăm bằng tia laser tại khu nội ô phía tây Sydney không hề dễ dàng.
Thế là ông cùng người bạn đời quyết định tự mở một phòng mạch chuyên về dịch vụ này.
Ông kể với SBS News:
“Chúng tôi vượt qua giai đoạn đó rất nhanh và nhận thấy nhu cầu thực sự rất lớn", Mike Anderson.
Mười hai năm sau, từ một giải pháp cho chính bản thân, cơ sở ấy đã phát triển thành hệ thống gồm 12 địa điểm hoạt động tại New South Wales, Queensland và cả Hoa Kỳ.
Đó cũng là hình ảnh thu nhỏ của một ngành công nghiệp đang tăng trưởng mạnh mẽ, được xây dựng trên một ý niệm tưởng chừng đơn giản: điều gì đã được đưa lên da thịt chưa chắc phải ở lại đó mãi mãi.
Đó là khi người ta hối tiếc về hình xăm.
Sau hơn một thập niên trong nghề, Anderson đã chứng kiến vô số câu chuyện dở khóc dở cười.
Ông nhớ lại một khách hàng ở Bondi cho biết.
“Họ nghĩ hình xăm đó mang nghĩa ‘thịnh vượng’, nhưng thực tế lại có nghĩa là ‘con gà’. Sự phổ biến của những kiểu xăm nét mảnh và thiết kế cực kỳ chi tiết đã kéo theo một làn sóng khách hàng mới tìm đến dịch vụ xóa xăm. Càng nhiều chi tiết thì càng dễ xảy ra sai sót, hoặc gặp phải những tác phẩm chất lượng kém. Và khi đã xảy ra sai sót thì thường rất dễ nhận thấy”, Mike Anderson.
Nhu cầu sửa chữa những hình xăm ngoài ý muốn đang thúc đẩy sự phát triển của thị trường toàn cầu. Theo các dự báo thương mại, ngành công nghiệp xóa xăm bằng laser hiện trị giá hàng tỷ đô-la và được dự đoán sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh trong những năm tới.
Đáng chú ý là số lượng khách hàng nữ ngày càng gia tăng. Anderson cho biết:
“Hiện nay đa số khách hàng của chúng tôi là phụ nữ. Mỗi năm số lượng lại tăng lên với tốc độ rất nhanh”, Mike Anderson.
Tuy nhiên, không phải ai tìm đến dịch vụ xóa xăm cũng chỉ vì lý do thẩm mỹ.
Đối với nhiều người, những hình xăm họ muốn loại bỏ gắn liền với một quá khứ đen tối hơn: biểu tượng kỳ thị chủng tộc, khẩu hiệu cực đoan hoặc những tổ chức bạo lực.
Trong suốt năm năm qua, phòng xăm của Anderson đã thực hiện một chương trình thiện nguyện, xóa miễn phí những hình xăm mang nội dung thù hận.
“Chúng tôi đã xóa những hình xăm liên quan đến al-Qaeda, hình chữ thập ngoặc, các biểu tượng ‘White Power’ cùng nhiều hình thức cực đoan khác. Mục đích không chỉ là xóa mực trên da. Chúng tôi muốn giúp họ cắt đứt sợi dây liên hệ với những niềm tin cũ. Khi những hình xăm ấy biến mất, con cháu họ cũng ít có khả năng bị ảnh hưởng và bước theo con đường tương tự”, Mike Anderson.
Theo ông, số người xin tham gia kế hoạch rất đông, nhưng mỗi hồ sơ đều được xem xét riêng biệt.
“Chúng tôi hỏi về quá khứ của họ, những việc họ từng làm và yêu cầu phải thành thật hoàn toàn. Nhiều trường hợp được giới thiệu bởi nhân viên quản chế hoặc các cơ quan hỗ trợ thanh thiếu niên. Không ít người trẻ rơi vào hoàn cảnh khó khăn, bị lôi kéo vào những môi trường xấu từ khi còn rất nhỏ”, Mike Anderson.
Từ dấu tích của tù nhân đến nghệ thuật đại chúng.
Lịch sử hình xăm tại nước Úc trải dài hơn nhiều người vẫn tưởng.
Theo các tài liệu lịch sử, từ thời thuộc địa, khoảng một phần tư tù nhân bị lưu đày sang Úc đã mang trên người ít nhất một hình xăm.
Nhà sử học Simon Barnard, qua nghiên cứu hơn 10.000 hồ sơ tù nhân tại Van Diemen's Land, tức Tasmania ngày nay, nhận thấy khoảng 37% tù nhân nam và 15% tù nhân nữ đến Úc trong thế kỷ thứ 19 đã có hình xăm.
Những dấu hiệu ấy không phải ngẫu nhiên.
Đó có thể là tên người thân, quê quán, biểu tượng tôn giáo, hoặc lời nhắc nhở về một giai đoạn quan trọng trong đời.
Nhà nghiên cứu lịch sử hình xăm Rhys Gordon cho biết một số người còn thực hiện việc xăm ngay trên các con tàu lưu đày vượt đại dương đến Úc.
“ Đó thường là tên thị trấn quê nhà hoặc một người thương yêu mà họ muốn ghi nhớ. Sau này, cùng với những làn sóng thủy thủ, thương nhân và người tìm vàng đổ tới Úc trong thế kỷ thứ 19, nghệ thuật xăm mình dần lan rộng. Đến giữa thế kỷ thứ 20, hình xăm gắn liền với nhiều nhóm xã hội đặc thù, từ thủy thủ, giới lao động đến các câu lạc bộ mô-tô. Đến thập niên 1970, văn hóa mô-tô, nhạc rock và các ban nhạc như AC/DC hay Rose Tattoo đã khiến giới trẻ ngày càng yêu thích hình xăm. Từ đó nó lan rộng sang xã hội nói chung”, Rhys Gordon.
Ngày nay, theo các khảo sát xã hội, khoảng ba trên mười người Úc đang sở hữu ít nhất một hình xăm.
Đối với một số người, hình xăm như một kho lưu trữ văn hóa.
Nghệ sĩ xăm Jonathan Tsang, nổi tiếng với phong cách Hồng Kông, cho rằng hình xăm không chỉ là trang trí cơ thể.
Ông xem đó là một dạng lưu trữ văn hóa.
Những hình rồng, hổ, đại bàng từng gắn liền với thủy thủ hoặc các nhóm xã hội đặc biệt giờ đây đã trở thành biểu tượng của bản sắc và ký ức. Ông nói:
“Ngày trước những hình này thường thấy nơi giới giang hồ hoặc thủy thủ ở Hồng Kông. Ngày nay người ta yêu thích chúng như một phong cách nghệ thuật. Nhiều di dân chọn hình xăm để ghi lại chuyến hành trình của cuộc đời mình. Đối với một số người định cư tại Úc, hình xăm là cách khẳng định căn tính của họ”, Jonathan Tsang.
Hình xăm cũng là dấu ấn của bản sắc và cội nguồn.
Nghệ sĩ Rhys Gordon, người đã hoạt động trong nghề hơn 36 năm, nhận thấy nhu cầu về các hình xăm mang tính văn hóa và truyền thống vẫn rất mạnh.
Ông đặc biệt ấn tượng với những cộng đồng Samoa, Māori và Polynesia tại Úc, vốn thường sử dụng hình xăm như một cách bày tỏ lòng gắn bó với tổ tiên và quê hương.
“Chúng đẹp đẽ, đầy sức mạnh và chứa đựng mối liên hệ sâu sắc với đất đai cũng như lịch sử. Việc yêu thích một phong cách văn hóa không nhất thiết bị giới hạn bởi nguồn gốc sắc tộc của người mang hình xăm. Quan trọng hơn cả, đó là quyền tự do biểu đạt bản thân trong một xã hội ngày càng cởi mở”, Rhys Gordon.
Đối với một số người, tự do cũng là quyền được quên đi.
Trở lại với Mike Anderson, quyền tự do ấy không chỉ là quyền được xăm lên da thịt điều mình yêu thích.
Đó còn là quyền được gạt bỏ những gì không còn thuộc về mình.
Khi nhắc đến những khách hàng từng tìm đến chương trình thiện nguyện để xóa các biểu tượng cực đoan, giọng ông trở nên trầm lắng.
“Có những người đã bật khóc. Con cái họ chưa từng nhìn thấy cánh tay của cha mình. Có người nhiều năm không dám mặc quần ngắn ngoài bãi biển. Sau khi những dấu tích ấy được xóa bỏ, cuộc sống của họ thay đổi theo cách khó có thể đo đếm bằng tiền bạc. Đó có thể là một tác động vô cùng ý nghĩa”, Mike Anderson.
Và có lẽ chính trong thời đại mà hình xăm không còn là lời cam kết vĩnh viễn, nhiều người đã tìm thấy một cơ hội quý giá khác: quyền được làm lại cuộc đời mà không phải mang mãi trên mình những dấu vết của quá khứ.
Truy cập sbs.com.au/vietnamese để cập nhật tin tức, các câu chuyện cộng đồng, và podcast mới nhất.
Nghe SBS Tiếng Việt mọi lúc trên ứng dụng SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play.
Theo dõi SBS Vietnamese trên Facebook, Instagram và YouTube để khám phá thêm.
