Chủ đề của lễ hội Garma năm nay là Bukmak, có nghĩa là tất cả mọi người trong tiếng Yolngu, một biểu hiện của sự đoàn kết và tôn vinh sự đa dạng của nước Úc hiện đại. Và cái chết thương tâm của bé gái năm tuổi, Kumanjayi Little Baby, vào tháng Tư đã trở thành một biểu tượng mạnh mẽ về những điều có thể xảy ra khi một cộng đồng cùng nhau đoàn kết.
Thi thể của Kumanjayi Little Baby được tìm thấy vào ngày 30 tháng 4, năm ngày sau khi cô bé mất tích khỏi một khu dân cư ở phía nam Alice Springs.
Cuộc tìm kiếm ráo riết sau đó là cuộc tìm kiếm lớn nhất mà Lãnh thổ Bắc Úc từng chứng kiến trong hơn hai thập kỷ.
Phát biểu tại lễ hội Garma, cuộc tụ họp lớn nhất của người Thổ dân Úc, Giám đốc điều hành Cải cách Văn hóa của Cảnh sát Lãnh thổ Bắc Úc, Leanne Liddle, cho biết cuộc tìm kiếm là một minh chứng hùng hồn cho sự đoàn kết giữa cảnh sát và cộng đồng.
"Chúng tôi đã đi tìm một bé gái nhỏ mặc đồ màu hồng bị lạc. Chúng tôi đi tìm một bé gái Thổ dân bị lạc ở một Town Camp vào cuối ngày. Ai cũng có một mục tiêu chung, ai cũng tham gia, và tất cả những gì mọi người muốn là tìm được bé gái ấy. Dù thật bi thương khi chúng tôi tìm thấy em trong tình trạng như vậy, nhưng đó cũng là sự an ủi cho gia đình đặc biệt là với người mẹ."
Bà Liddle cho biết đài tưởng niệm dành cho bé Kumanjayi Little Baby, được dựng lên bên ngoài khu trại Little Sisters Town Camp, đang giúp cộng đồng đang đau buồn vượt qua nỗi mất mát.
"Thật tuyệt vời khi toàn thể cộng đồng đã tham gia tích cực như vậy, và cuối cùng, đó không chỉ là một cộng đồng mà là cả một quốc gia. Tôi nghĩ tất cả chúng ta đều cần sự khép lại, nhưng đồng thời cũng cần nhớ rằng đây là một thời điểm quan trọng, nơi mọi người cùng nhau đoàn kết, cảnh sát phối hợp với cộng đồng, và những tổ chức vốn dĩ chẳng bao giờ gặp nhau trong bất kỳ hoàn cảnh nào khác cũng đã cùng nhau hành động."
Lễ hội Garma năm nay, được tổ chức trên vùng đất Gumatji ở vùng đông bắc Arnhem Land xa xôi, cũng đã trở thành nơi chữa lành vết thương lòng cho các sĩ quan dẫn đầu cuộc tìm kiếm.
Trung sĩ Chris Harden, thuộc Đội Tìm kiếm và Cứu hộ của Cảnh sát Lãnh thổ Bắc Úc, cho biết lễ hội là một trải nghiệm đầy cảm xúc.
"Gặp mọi người hôm nay, họ cảm ơn chúng tôi vì những gì chúng tôi đang làm, cảm ơn vì đã tìm kiếm, cầu nguyện cho chúng tôi và cầu nguyện cho gia đình của họ và gia đình của chúng tôi trong lúc chúng tôi đi tìm bé Kumanjayi Little Baby… bạn biết đấy, tôi không nghĩ là mọi người lại thể hiện sự quan tâm trìu mến dành cho chúng tôi như vậy. Và… thật sự là rất, rất xúc động, tôi choáng ngợp trước sự đáp lại đó."
Karl von Minden, điều phối viên nhiệm vụ tìm kiếm và cứu hộ của Cảnh sát Lãnh thổ Bắc Úc trong vụ việc Kumanjayi Little Baby, cho biết có một tinh thần quyết tâm cao độ được hình thành trong suốt năm ngày tìm kiếm với sự tham gia của 500 người và ông hy vọng rằng lòng tin giữa các sĩ quan cảnh sát và cộng đồng sẽ tiếp tục được củng cố.
"Chúng tôi vô cùng xúc động trước sự ủng hộ của cộng đồng và tình bạn mà chúng tôi đã xây dựng được với mọi người trong suốt thời gian qua. Sự việc đáng tiếc mà chúng tôi phải cùng nhau giải quyết quả là một bi kịch. Và hy vọng rằng sẽ có những kết quả tích cực trong tương lai để ngăn chặn điều này xảy ra trong tương lai."
Lễ hội Garma thường niên lần thứ 26 diễn ra vào một thời điểm then chốt. Một cuộc điều tra liên bang về nạn phân biệt chủng tộc, thù ghét và bạo lực đối với người thuộc Quốc Gia đầu tiên dự kiến sẽ công bố báo cáo vào tháng 9.
Cũng có những lời kêu gọi cải cách mạnh mẽ hơn về cách thức điều tra các trường hợp tử vong trong khi bị giam giữ, sau cái chết của Kumanjayi White, một người đàn ông Warlpiri 24 tuổi, qua đời sau khi bị cảnh sát khống chế tại một siêu thị ở Alice Springs vào tháng 5 năm 2025.
Lễ hội cũng diễn ra sau khi một đạo luật mới gây tranh cãi của Lãnh thổ Bắc Úc "Mọi trẻ em đều quan trọng" được thông qua vào tháng 7.
Đạo luật này bãi bỏ nguyên tắc yêu cầu trẻ em thổ dân và người dân đảo Torres bị đưa ra khỏi nhà phải được giữ trong môi trường văn hóa của chính họ, bảo đảm văn hóa, gia đình, cộng đồng và quê hương là trọng tâm của các quyết định ảnh hưởng đến phúc lợi của các em.
Chính quyền Lãnh thổ gọi đây là cuộc cải tổ quan trọng nhất về bảo vệ trẻ em trong một thế hệ. Nhưng nó đã vấp phải sự phản đối từ các tổ chức do cộng đồng thổ dân kiểm soát, các nhóm pháp lý và các chuyên gia nhân quyền.
Tại Garma, nghị sĩ độc lập của Mulka, Yingiya Mark Guyula, đã chỉ trích chính phủ Lãnh thổ Bắc Úc về luật mới.
Ông cũng nói rằng kể từ thời kỳ thuộc địa, chưa bao giờ thực sự có thời điểm mà tất cả mọi người đều được bao gồm trong ý tưởng về Bukmak.
"Tuần trước, chúng ta đã chứng kiến một đạo luật mới, theo đó nhiều trẻ em sẽ bị di dời và tách rời vĩnh viễn khỏi gia đình, văn hóa và quê hương. Những đạo luật này gây ra tổn thương và đau khổ cho người dân chúng ta."
Tuy nhiên, Thủ hiến Lãnh thổ Bắc Úc Lia Finocchiaro, người tham dự lễ Garma lần đầu tiên, đã bảo vệ các đạo luật này, nói rằng chúng đặt sự an toàn của trẻ em lên hàng đầu.
"Đây là lý do tại sao chúng tôi đặt sự an toàn của trẻ em lên hàng đầu, bởi vì chúng tôi tin vào quyền được an toàn của các em, chúng tôi muốn các em được sống trong những ngôi nhà an toàn với những gia đình yêu thương và chăm sóc các em, và đó là lý do tại sao chúng tôi đã nỗ lực hết sức để bảo đảm mọi thứ khác đều được thực hiện."
Quyền sử dụng đất cũng được thảo luận.
Trưởng lão Yolngu Djawa Yunupingu tuyên bố rằng quyền sử dụng đất, theo lời ông, đang "trở về nhà" với những chủ sở hữu truyền thống ở vùng đông bắc Arnhem Land, với sự ra mắt của một hội đồng đất đai thổ dân mới, Hội đồng Đất đai Dilak, được thành lập với 13 bộ tộc Yolŋu ở đông bắc Arnhem Land.
Ông nói rằng nó bắt nguồn từ luật Yolŋu, với những tham vọng bao gồm các dự án du lịch, trường học địa phương và một trường đại học Yolŋu.
Chủ tịch Hội đồng Đất đai phía Bắc Matthew Ryan cho biết ông hiện muốn ngồi lại với hội đồng mới để cùng nhau tìm ra hướng đi phía trước.
Trong khi đó, ba năm trôi qua, thất bại của cuộc trưng cầu dân ý về Tiếng nói vẫn là một chủ đề chính tại Garma.
Noel Pearson, một trong những người xây dựng đề xuất Voice to Parliament nói rằng ông vẫn mang theo nỗi nặng lòng vì đã khơi dậy hy vọng trong các cộng đồng Thổ dân.
"Các cộng đồng thổ dân riêng biệt của Úc, người Thổ dân và người dân đảo Torres, phần lớn đều muốn có Tiếng nói. Phần còn lại của đất nước thì không."
Trong bài phát biểu quan trọng đầu tiên kể từ cuộc trưng cầu dân ý, ông Pearson kêu gọi chính phủ liên bang can thiệp nhiều hơn vào các cộng đồng vùng hẻo lánh ở Lãnh thổ Bắc Úc.
Nhưng ông nhấn mạnh rằng thất bại của phong trào Voice không phải là lý do để từ bỏ những hy vọng đó, thay vào đó, ông đặt niềm tin vào thế hệ lãnh đạo thổ dân mới, đặc biệt là các phụ nữ trẻ người Thổ dân, những người mà ông mô tả là có năng lực, kiên cường và quyết tâm biến quyền lực đạo lý thành quyền lực chính trị.
Giám đốc điều hành của Quỹ Yothu Yindi, bà Denise Bowden, cũng đồng tình với quan điểm này, kêu gọi người Úc hãy nhớ về quá khứ mà không bị định nghĩa bởi thất bại của cuộc trưng cầu dân ý.
Và đối với Mia, một trong số những học sinh trung học ở Darwin lần đầu tiên tham dự Garma, chủ đề của lễ hội, Bukmak, dường như chính là thông điệp phù hợp.
"Tôi nghĩ điều quan trọng nhất là, cuối cùng thì chúng ta đều là con người, và sức mạnh lớn nhất của chúng ta xuất hiện khi mọi người có thể cùng nhau tôn vinh những khác biệt mà chúng ta có, thay vì để chúng chia rẽ chúng ta."
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
