Trong lãnh vực hải sản, khi doanh số bán hàng tăng vọt trong các mùa lễ hội, người tiêu thụ có thể tự hỏi, liệu họ có luôn nhận được những gì họ đã trả tiền hay không?
Theo các chuyên gia, gian lận thực phẩm là một vấn đề đang gia tăng nhanh chóng trên toàn thế giới.
Chuyên gia tư vấn chính của Food Fraud Advisors, là Karen Constable, cho biết.
"Hành vi cố ý bán thực phẩm giả, dán nhãn sai, hoặc thay thế để thu lợi kinh tế là gian lận thực phẩm, và đó là một vấn đề toàn cầu trị giá hàng tỷ đô la. Chúng ta có chuỗi cung ứng ngày càng phức tạp và các phương thức mua bán hàng hóa số lượng lớn. Vì vậy, trên toàn cầu, ngành công nghiệp thực sự cho rằng, gian lận thực phẩm đang ngày càng lớn và tồi tệ hơn”, Karen Constable.
Một báo cáo năm 2021 của AgriFutures Australia ước tính, thiệt hại do gian lận thực phẩm ở Úc lên tới 3 tỷ đô la mỗi năm.
Các lãnh vực có rủi ro, cao bao gồm hải sản, rượu vang và mật ong.
Trên toàn cầu, gian lận thực phẩm ước tính gây thiệt hại lên tới 73 tỷ đô la mỗi năm, theo số liệu của chính phủ Úc.
Ngoài ra, rủi ro về sức khỏe là rất lớn.
Theo Cơ quan Quản lý Thực phẩm NSW, mỗi năm có khoảng 4,68 triệu trường hợp ngộ độc thực phẩm, trên toàn quốc.
Điều đó đã thúc đẩy một nhóm đa dạng, bao gồm cả Chợ Cá Sydney, hợp tác với các nhà khoa học hạt nhân, để xác định chính xác nguồn gốc thực phẩm của chúng ta.
Trong một phòng thí nghiệm ở phía nam Sydney, một nhóm các nhà khoa học tận tâm đang đạt được tiến bộ, trong việc tìm ra giải pháp cho vấn đề gian lận thực phẩm, ngày càng gia tăng này.
Nghiên cứu được dẫn dắt bởi Tiến sĩ Debashish Mazumder, người gốc Bangladesh, có bằng Thạc sĩ Khoa học từ Đại học Hoàng gia London và bằng Tiến sĩ từ Đại học Công giáo Úc.
Trong thập niên qua, ông đã cố gắng xác minh nguồn gốc thực phẩm, tại Tổ chức Khoa học và Công nghệ Hạt nhân Úc (ANSTO).
"Công nghệ mà chúng tôi đã phát triển phân tích 'dấu vân tay' môi trường của thực phẩm. Chúng tôi giải mã dấu vân tay môi trường này, thông qua thuật toán học máy, có thể xác nhận nguồn gốc của mẫu với độ chính xác cao”, Debashish Mazumder.
Công cụ mạnh mẽ của ANSTO, có thể giúp xác định nguồn gốc của hải sản, các loài động vật và thực vật khác.
Hệ thống này sử dụng các chất đồng vị bền, quét huỳnh quang tia X và mô hình tính toán tùy chỉnh.
Các nhà khoa học cũng có thể dựa vào phân tích chùm ion và phân tích kích hoạt neutron.
Với công nghệ này, ông có thể đặt một lát cá hồng đông lạnh mỏng lên khay, và chỉ vài khoảnh khắc sau, dữ liệu sẽ hiện lên trên màn hình máy tính xách tay.
Các con số cho thấy, sự kết hợp cụ thể của các nguyên tố vi lượng như đồng và canxi, sau đó dữ liệu này được đối chiếu với dữ liệu từ một địa điểm cụ thể, chẳng hạn như ngư trường đại dương hoặc cửa sông.
Bằng cách này, các nhà khoa học xác định được nơi cá sinh sản, ăn và lớn lên.
"Cho đến nay, chúng tôi đã phân tích 59 loài hải sản khác nhau, đây là một nguồn tài nguyên khổng lồ đối với Úc. Và nhìn chung, chúng tôi đã đạt được độ chính xác khoảng 85 phần trăm”, Debashish Mazumder.
Một máy quét huỳnh quang tia X di động, được cải tiến từ ngành khai thác mỏ, cũng có thể được áp dụng đến các địa điểm bên ngoài.
Dự án này, được tài trợ bởi Bộ Nông nghiệp, Thủy sản và Lâm nghiệp liên bang, thông qua Chương trình Tài trợ Truy xuất nguồn gốc Nông nghiệp Quốc gia, nhằm mục đích giúp các doanh nghiệp và ngành công nghiệp Úc, giải quyết tốt hơn vấn nạn gian lận thực phẩm.
Với thiết bị hiện đại này, các nhà khoa học có thể xác định xem, một loại cá, như cá chẽm, được đánh bắt bằng câu ở Lãnh thổ Bắc Úc, hay được nuôi trồng ở châu Á.
"Gian lận thực phẩm về căn bản là lừa dối khách hàng, về nguồn gốc và chất lượng để kiếm tiền. Vì vậy, công nghệ này bảo đảm rằng, nhãn hiệu thực phẩm là chính xác”, Debashish Mazumder.
Được biết hải sản Úc nói chung được coi là chất lượng cao, an toàn để ăn và có nguy cơ ô nhiễm thấp nhờ các quy định nghiêm ngặt, chế độ quản lý hiệu quả và môi trường biển nói chung sạch sẽ, không bị ô nhiễm.
Ông Mazumder cho biết thêm.
"Quản lý nghề cá của chúng tôi, được coi là một trong những tốt nhất trên thế giới. Đó là lý do tại sao chúng tôi có danh tiếng tuyệt vời, về hải sản cao cấp với chất lượng cao”, Debashish Mazumder.
Được biết ngành công nghiệp hải sản của Úc có giá trị lên tới 4 tỷ đô la mỗi năm và tạo việc làm cho hơn 17.000 người.
Tuy nhiên, Úc cũng nhập khoảng 60% tổng lượng hải sản tiêu thụ và đó là nơi rủi ro gian lận tăng lên gấp bội.
Chuyên gia tư vấn chính của Food Fraud Advisors, là Karen Constable cho biết thêm.
“Là người Úc, khi nghĩ đến việc mua hải sản cao cấp của Úc, chúng ta thực sự muốn biết rằng mình đang nhận được đúng những gì mình đã trả tiền. Nhưng vẫn còn rủi ro là hải sản rẻ tiền từ nước ngoài, có thể được thay thế cho hải sản nuôi trồng tại Úc”, Karen Constable.
Từ tháng 7 năm nay, luật mới sẽ yêu cầu các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ ăn uống của Úc, chẳng hạn như nhà hàng và quán cà phê, phải dán nhãn các món hải sản là nuôi trồng tại Úc, nhập khẩu hoặc hỗn hợp và vi phạm có thể bị phạt tiền.
Nhưng vấn đề này diễn ra theo cả hai chiều.
Thực phẩm được bán ở nước ngoài dưới nhãn nuôi trồng tại Úc và có giá cao trên thực tế, cũng có thể bị dán nhãn sai.
“Thực phẩm được bán ở nước ngoài như anh đào, thịt cừu hoặc tôm được dán nhãn là của Úc, có thể không phải vậy. Và rất khó để truy tố những kẻ gian lận thực phẩm, nếu không có bằng chứng xác thực, cũng như rất khó để truy tố những kẻ gian lận thực phẩm, nếu không có công nghệ hỗ trợ”, Karen Constable.
Trong khi đó Jes Sammut dẫn đầu nhóm nghiên cứu nuôi trồng thủy sản tại Đại học New South Wales và làm việc với nhóm ANSTO.
Ông cho biết ngành công nghiệp ủng hộ việc ứng dụng công nghệ, để xác định nguồn gốc thực phẩm tốt hơn.
“Ví dụ, hải sản có chuỗi cung ứng rất dài, từ nơi sản xuất đến tận khâu bán lẻ. Và dọc theo toàn bộ chuỗi cung ứng đó, có nhiều bên tham gia có thể liên quan đến gian lận, hoặc các hoạt động gian lận. Vì vậy, điều cực kỳ quan trọng là chúng ta phải có công nghệ, có thể xác minh nguồn gốc của một sản phẩm và cách thức sản xuất của nó, cho dù đó là sản phẩm đánh bắt tự nhiên hay nuôi trồng", Jes Sammut .
Trên toàn cầu, Tổ chức Y tế Thế giới báo cáo rằng, thực phẩm bị ô nhiễm gây ra 600 triệu ca bệnh và 420.000 ca tử vong mỗi năm.
Ông Mazumder cho biết, ô nhiễm vẫn là một vấn đề nghiêm trọng ở Úc.
"Ô nhiễm có thể do vi khuẩn hoặc virus, hoặc do các kim loại như thủy ngân, chì hoặc các chất độc khác. Trên thực tế, thực phẩm bị ô nhiễm ảnh hưởng đến người dân Úc mỗi ngày, và hàng tỷ đô la được chi cho an toàn công cộng, liên quan đến thực phẩm”, Debashish Mazumder.
Là một phần của dự án nguồn gốc thực phẩm mới, ANSTO đang hợp tác với các nhà khoa học nước ngoài, để xây dựng một cơ sở dữ liệu khổng lồ, về thực phẩm và địa điểm thu hoạch.
Bà Patricia Gadd, trưởng chương trình khoa học của ANSTO, cho biết.
"Chúng tôi đang tạo ra một cơ sở dữ liệu, về nhiều sản phẩm thực phẩm từ khắp nước Úc, và hiện nay các quốc gia Đông Nam Á, cũng đang tham gia cùng chúng tôi. Và cơ sở dữ liệu này có một số lượng lớn các sản phẩm thực phẩm, các mẫu sản phẩm thực phẩm cũng bao gồm nhiều loại khác nhau”, Patricia Gadd.
Các sản phẩm thực phẩm, bao gồm các mặt hàng xuất khẩu như xoài, gạo và nghệ.
Quả mận Kakadu bản địa của Úc, còn được gọi là gubinge, rất giàu vitamin C và nằm trong số những thực phẩm dễ bị làm giả.
"Chúng tôi đã mua các gói bột mận Kakadu, từ 9 nhà cung cấp trực tuyến khác nhau, và tất cả đều có trụ sở ở nước ngoài. Và khi chúng tôi kiểm tra, tất cả các mẫu đều là hàng giả, và chúng tôi không tìm thấy một gói bột mận Kakadu chính hãng nào”, Debashish Mazumder.
Ông Mazumder đã dành hơn một thập niên cho công việc và ông hy vọng, cuối cùng nó sẽ làm giảm gian lận thực phẩm và giúp cứu sống nhiều người trên toàn thế giới.
"Một ngày nào đó, người tiêu dùng có thể sử dụng công nghệ này trên điện thoại di động, để quét mã vạch của sản phẩm và xem thành phần nguyên tố của nó, có liên quan đến một môi trường cụ thể, để xác nhận sản phẩm họ đang mua đến từ một nguồn xác thực", Debashish Mazumder.
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
