Các sinh viên tỵ nạn đang xây dựng lại cuộc sống mới ở Úc, thông qua một chương trình thí điểm định cư mới, kết nối việc học đại học của họ với các ngành nghề đang thiếu hụt lao động trầm trọng, chẳng hạn như điều dưỡng. Chương trình này đã đạt được, nhờ sự hợp tác giữa các tổ chức phi lợi nhuận, các trường đại học và doanh nghiệp Úc.
Giáo dục là ước mơ cả đời của Alina Ahmed Shah.
Là một thành viên của cộng đồng Hazara ở Afghanistan, việc học tiếp sau lớp sáu không phải là một lựa chọn.
"Giáo dục ở Afghanistan không dành cho phụ nữ và thiếu nữ, vì ở Afghanistan chỉ có đến lớp sáu. Tất cả những người ra quyết định đều là nam giới và tất nhiên là chính phủ, cụ thể là Taliban, họ không cho phép thiếu nữ và phụ nữ đi học. Ở Afghanistan, burqa, hijab, cách bạn quàng khăn, điều đó quan trọng hơn tự do và giáo dục của phụ nữ. Khi một cô gái 15 hoặc 16 tuổi, các thành viên trong gia đình thích hỏi cô ấy lời cầu hôn, hơn là tập trung vào việc học hành của cô ấy”, Alina Ahmed Shah.
Nhưng ước mơ đó vẫn tiếp tục, được nuôi dưỡng bởi người cha, một giáo viên tiểu học.
"Ông ấy ủng hộ tôi. Ông nói, ‘Được, con có thể đi’. Cha sẽ ủng hộ con đến cùng. Nếu không có sự hỗ trợ của cha tôi, điều đó là không thể vì trong xã hội của tôi, khi các thành viên nam trong gia đình thấy các thành viên nữ đi học, họ lại cảm thấy xấu hổ. Họ coi đó như một sự sỉ nhục”, Alina Ahmed Shah.
Hành trình tỵ nạn của cô gái 27 tuổi này, đã đưa cô đến Ấn Độ trong 7 năm, chờ đợi cơ hội để tiến về phía trước.
Thế nhưng Ấn Độ không phải là quốc gia ký kết Công ước về người tị nạn năm 1951 và không có luật pháp trong nước nào, quy định về việc bảo vệ người tỵ nạn.
Trên thực tế, điều đó đã dẫn đến việc, người tỵ nạn bị hạn chế quyền làm việc và học tập.
Alina nói rằng, trải nghiệm đó đã để lại dấu ấn trong cô.
"Người tỵ nạn đang suy sụp tinh thần. Hàng ngàn người trong số họ, đang phải chịu đựng chứng trầm cảm, lo âu. Họ khóc mỗi đêm, chỉ mong có thể ngủ được. Khi họ đến trụ sở UNHCR để xin tái định cư, họ không được chấp thuận. Malaysia, Thái Lan, Ấn Độ, đây là ba quốc gia hàng đầu, mà công dân Afghanistan di cư đến. Nhưng một lần nữa, rào cản lớn nhất là thân phận người tỵ nạn mà chúng ta mang. Với thân phận người tỵ nạn, bạn không thể làm việc, bạn không thể học tập một cách đúng đắn”, Alina Ahmed Shah.
Nhưng rồi cô nhận được tin, mình đã được chấp nhận là một trong những nhóm sinh viên đầu tiên, tham gia chương trình visa mới giúp người tị nạn ở nước ngoài, đến học tập tại Úc.
Chương trình thí điểm ‘Con đường Định cư Sinh viên Tỵ nạn’ kết nối sinh viên tỵ nạn, với các trường đại học ở Úc, để chuẩn bị cho sự nghiệp trong các lãnh vực thiếu hụt lao động.
Sau 5 tháng và Alina nói rằng, đó là một trải nghiệm mở mang tầm mắt.
"Giáo dục mang lại cho bạn sự tự do. Bạn có thể tự chủ tài chính. Bạn có thể kiếm tiền nuôi gia đình. Tôi cũng đã thảo luận điều này, với các bạn cùng lớp. Nếu tôi đặt mục tiêu học cử nhân hoặc thạc sĩ, thế hệ tiếp theo trong gia đình tôi cũng sẽ noi theo. Và tất nhiên, họ cũng sẽ theo đuổi con đường, mà tôi đang đi. Vì vậy, điều này giống như việc khuyến khích họ và cũng như tiếp thêm sự tự tin cho họ”, Alina Ahmed Shah.
Trong khi đó Sally Baker, Giám đốc điều hành của tổ chức từ thiện quốc gia ‘Refugee Education Australia’, đã giúp đồng thiết kế chương trình thí điểm, lấy cảm hứng từ thành công 50 năm của ‘Chương trình Sinh viên Tỵ nạn’ của Canada, do tổ chức phi lợi nhuận ‘World University Service of Canada’ điều hành.
"Đây là một sáng kiến tuyệt vời, cho phép chúng ta cùng nhau ăn mừng, những gì xảy ra khi chúng ta làm việc cùng nhau. Khi chúng ta thực sự suy nghĩ kỹ, về ý nghĩa của sự chào đón và cách các trường đại học, và chúng ta hy vọng trong tương lai, các trường TAFE và các tổ chức đào tạo được đăng ký khác, cũng sẽ tham gia vào việc mang đến sự chào đón đó, cho những người trẻ tài năng bị di dời - không phải do lỗi của họ - và không thể làm việc, hoặc học tập trong những bối cảnh đó, vì điều đó là bất hợp pháp. Vì vậy, ‘Chương trình Định cư Sinh viên Tỵ nạn’ thực sự là một câu chuyện tốt lành”, Sally Baker.
Được biết chương trình này, hoạt động độc lập với các chương trình học bổng do các trường đại học cung cấp.
Nó bao gồm một giai đoạn hỗ trợ chuyển tiếp 6 tháng, với chỗ ở miễn phí do trường đại học cung cấp, một khoản trợ cấp và quyền tiếp cận quỹ hoàn trả chi phí học tập. Nhưng kể từ thời điểm đó, sinh viên sẽ phải gánh khoản nợ vay hoặc HECS - giống như sinh viên trong nước.
Tiến sĩ Baker cho biết, chương trình thí điểm vẫn còn ở giai đoạn đầu và các trường đại học đang thể hiện, sự quan tâm ngày càng tăng.
"Chúng tôi đã chứng kiến sự gia tăng đáng kể, về số lượng các trường đại học hào hứng, đăng ký tham gia. Năm ngoái, chúng tôi có 8 trường đại học tiên phong, đã mạo hiểm tham gia cùng chúng tôi và một số trong số 19 sinh viên, đã đến vào tháng Giêng năm nay, để bắt đầu học kỳ một. Tôi chắc chắn rằng, chúng ta sẽ thấy con số đó tăng gần gấp đôi, trong vài năm tới”, Sally Baker.
Trong khi đó người điều hành chương trình thí điểm là Steph Cousins, Giám đốc điều hành của tổ chức phi chính phủ là ‘Skill Path Australia’.
Bà cho biết những gì đang đạt được ở đây, giải quyết một số thách thức - không chỉ về việc tiếp cận giáo dục cho người tỵ nạn, mà còn cả tình trạng thiếu hụt kỹ năng trong các lãnh vực trọng điểm của nền kinh tế Úc.
"Khi người tỵ nạn được trao cơ hội đóng góp, họ có thể tạo ra tác động đáng kinh ngạc cho đất nước chúng ta. Vì vậy, điều quan trọng là phải nhận ra rằng, đây là một tiềm năng đôi bên cùng có lợi. Và chương trình visa này thực sự mở ra một con đường mới, cho những người tỵ nạn trẻ tuổi, những người nếu không sẽ không có cơ hội thực sự phát huy hết tiềm năng của mình. Và vào thời điểm, Úc đang thiếu hụt kỹ năng trầm trọng”, Steph Cousins.
Bà ấy nói rằng, nhóm sinh viên đầu tiên đến từ nhiều hoàn cảnh khác nhau. Và họ là minh chứng cho lòng dũng cảm, mà những người tị nạn thể hiện, trong nỗ lực xây dựng lại cuộc sống, sau khi buộc phải rời bỏ quê hương để trốn tránh xung đột hoặc bị đàn áp.
"Giải vô địch bóng đá thế giới, đội tuyển Socceroos thực sự chứng minh điều đó, đội bóng ấy rất đa dạng. Và bạn có thể thấy, thành công đến khi tất cả mọi người đoàn kết và hành động như một, bất chấp xuất thân khác nhau của họ. Và tôi nghĩ rằng, đó cũng là điều đang xảy ra với chương trình của chúng tôi, với lộ trình kỹ năng và lộ trình định cư cho sinh viên tỵ nạn. Đó là một nhóm thực sự đa dạng. Bạn có những người như Alina và Beheshta, hiện đang rất thân thiết và làm việc cùng với những người tị nạn khác đến từ Myanmar, Yemen, Congo. Có một điều thực sự tuyệt vời xảy ra, khi chúng ta làm việc cùng nhau. Và tôi nghĩ đặc biệt là tuần này, Tuần lễ Người tị nạn, chúng ta hãy cùng nhau tôn vinh những đóng góp tuyệt vời, mà những người từ mọi tầng lớp xã hội đang làm cho đất nước chúng ta, để làm cho nó tốt đẹp hơn”, Steph Cousins.
Năm nay đánh dấu 40 năm kể từ khi Tuần lễ Người Tỵ nạn’ lần đầu tiên được tổ chức tại Úc, với chủ đề được chọn năm nay là 'một triệu câu chuyện'.
Sự kiện này ghi nhận cột mốc nước Úc đã cấp một triệu thị thực nhân đạo, kể từ khi chương trình tái định cư người tị nạn bắt đầu, sau Thế chiến thứ hai năm 1947.
Một trong những rào cản giúp loại bỏ người tỵ nạn, là nhà cung cấp chương trình kiểm tra tiếng Anh, có tên là Pearson.
Công ty đa quốc gia này đã thông báo, trong Tuần lễ Người Tỵ nạn rằng, họ sẽ cung cấp các bài kiểm tra ngôn ngữ và bài thi thực hành cho người tỵ nạn tham gia Skill Path Australia và Refugee Education Australia miễn phí, hoặc với mức giá ưu đãi.
Alina là một trong những người đã được hưởng lợi.
Giám đốc quốc gia của Pearson tại Úc, Taha Haidermota cho biết quyết định này loại bỏ một rào cản ngăn cản người tỵ nạn, đóng góp rộng rãi hơn cho xã hội.
"Một trong những điểm khó khăn và trở ngại trong việc đưa mọi người vào vai trò đó, là khả năng chứng minh trình độ ngoại ngữ. Nếu chúng ta có thể giúp mọi người tìm được việc làm phù hợp với tài năng của họ, nơi họ có thể đóng góp cho xã hội, thì đó là một sự thúc đẩy rất lớn đối với họ, một sự thay đổi lớn, một sự thay đổi cuộc sống. Chỉ cần một điều chỉnh nhỏ, là cho họ quyền truy cập miễn phí vào bài kiểm tra này. Sự thay đổi mà nó có thể mang lại, trong cuộc sống của những người đó là theo cấp số nhân”, Taha Haidermota .
Đối với Alina, tương lai đang tươi sáng hơn rất nhiều.
Cô ấy nói rằng chủ đề của Tuần lễ Người Tỵ nạn năm nay, 'một triệu câu chuyện', là lời nhắc nhở về hoàn cảnh khó khăn mà người tỵ nạn phải đối mặt và nhu cầu cung cấp cho mọi người cơ hội để phát triển.
"Tôi nhìn thấy tương lai của mình rất rõ ràng. Hy vọng là một ngày nào đó tôi sẽ thành công đến mức, có thể giúp đỡ cộng đồng của mình, cộng đồng Úc của tôi”, Alina Ahmed Shah.
Một phần quan trọng trong đó, sẽ là tiến tới việc trở thành một y tá.
"Tôi thích chăm sóc mọi người. Trước đây, tôi từng là một nhân viên y tế. Tôi được bao quanh bởi các bệnh nhi ung thư, và rất nhiều người trong số họ, ngay cả các y tá ở đó, cũng nói với tôi rằng, tại sao tôi không theo đuổi nghề này. Họ hỏi tôi rằng, nếu tôi theo đuổi nghề này, tôi sẽ thành công trong cuộc sống. Và điều tuyệt vời nhất, là tôi không muốn coi đây là nghề nghiệp của mình. Tôi muốn làm điều này với tư cách là một con người. Tôi chỉ đơn giản là thích chăm sóc bệnh nhân”, Alina Ahmed Shah.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
