Kế hoạch di trú của Đảng One Nation sẽ cắt hơn 750.000 visa trong ba năm, tập trung mạnh vào sinh viên quốc tế, người mới tốt nghiệp và lao động có tay nghề tạm thời. Các tổ chức doanh nghiệp cảnh báo đây có thể là cú sốc lớn đối với nền kinh tế, trong khi đảng này cho rằng hệ thống di trú cần một cuộc cải tổ sâu rộng.
Đảng One Nation muốn cắt hơn 750.000 suất di trú trong vòng ba năm nếu đảng này có vai trò trong chính phủ liên bang tương lai.
Theo kế hoạch được công bố, mức di trú ròng từ nước ngoài sẽ được đưa xuống dưới mức hiện tại, trước khi ổn định ở mức trần 130.000 người mỗi năm.
Đây sẽ là một thay đổi lớn so với chính sách hiện tại.
Chính phủ hiện đặt mục tiêu giảm mức di trú ròng từ nước ngoài từ khoảng 300.000 người vào năm 2025 xuống 245.000 người trong năm nay, và 225.000 người mỗi năm sau đó.
Nhưng với One Nation, mức cắt giảm sẽ sâu hơn nhiều.
Phần lớn tác động sẽ rơi vào sinh viên quốc tế, người mới tốt nghiệp và các thành viên gia đình của họ. Visa dành cho lao động có tay nghề tạm thời cũng sẽ bị cắt giảm.
Chính sách này đang vấp phải chỉ trích từ chính phủ, Liên đảng và các tổ chức đại diện doanh nghiệp, giáo dục.
One Nation muốn thay đổi những gì?
Theo đề xuất của One Nation, khoảng 240.000 visa liên quan đến sinh viên quốc tế sẽ bị cắt.
Visa dành cho người tốt nghiệp sẽ giảm khoảng 230.000 suất, trong khi visa dành cho lao động có tay nghề tạm thời giảm khoảng 103.500 suất.
Đảng này cũng muốn thay đổi cách xử lý visa bắc cầu, với khoảng 112.500 suất bị cắt, đồng thời giảm khoảng 80.000 trường hợp liên quan đến những người không có tư cách hợp pháp.
Tổng cộng, One Nation đưa ra con số khoảng 766.000 suất bị cắt trong ba năm.
Dân biểu One Nation Barnaby Joyce cho rằng hệ thống hiện tại đã tăng quá nhanh.
Ông nói số người giữ visa tạm thời đã tăng từ khoảng hai triệu vào năm 2022 lên ba triệu hiện nay.
“Chúng ta đang đi từ một đất nước trở thành một công viên caravan, nếu cứ như thế này.”One Nation cũng liên kết vấn đề di trú với áp lực về nhà ở, y tế và chi phí sinh hoạt.
Tuy nhiên, đề xuất này không đồng nghĩa với việc tất cả các chương trình di trú đều bị cắt.
One Nation cho biết sẽ bảo vệ chương trình Pacific Australia Labour Mobility, hay PALM, và chương trình Working Holiday Makers. Điều này có thể giảm phần nào tác động đối với những ngành phụ thuộc nhiều vào lao động quốc tế như nông nghiệp và dịch vụ khách sạn.
Nông nghiệp lo thiếu lao động, giá thực phẩm tăng
Liên đoàn Nông dân Quốc gia đã bày tỏ lo ngại về tác động của chính sách đối với ngành nông nghiệp và kêu gọi tham vấn với ngành.
Bộ trưởng Môi trường Murray Watt cho rằng kế hoạch của One Nation có thể gây xáo trộn lớn cho nền kinh tế.
Chính sách của One Nation là công thức để phá hủy nền kinh tế Úc và đẩy nền kinh tế Úc vào suy thoái.Bộ trưởng Môi trường Murray Watt
Lãnh đạo Nationals David Littleproud cũng phản đối kế hoạch, đặc biệt tại các khu vực nông thôn nơi nhiều ngành kinh tế phụ thuộc vào lao động có tay nghề.
“Điều One Nation sẽ làm là lấy đi nhiều lao động có tay nghề mà chúng ta thực sự cần để duy trì nền kinh tế và chi trả các hóa đơn của quốc gia.”
Ông cho rằng tác động sẽ được cảm nhận từ các mỏ khai khoáng đến những cánh đồng trên khắp vùng nông thôn Úc.
Sinh viên quốc tế ở đâu trong kế hoạch?
Giáo dục quốc tế là một trong những lĩnh vực chịu ảnh hưởng lớn nhất.
One Nation vẫn muốn cho phép tới 100.000 sinh viên quốc tế ghi danh mỗi năm. Nhưng visa dành cho người tốt nghiệp, vốn cho phép sinh viên quốc tế ở lại Úc tạm thời để làm việc sau khi hoàn tất việc học, sẽ bị giới hạn ở 20.000 suất.
Đảng này cũng đề xuất một loại visa mới dành cho những sinh viên được xem là có “giá trị cao”, tập trung vào nghiên cứu sau tiến sĩ và một số ngành STEM, tức khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học.
Barnaby Joyce nói One Nation không muốn các trường đại học trở thành “cửa sau” để đưa người di trú vào Úc.
Trong khi đó, Universities Australia cho rằng việc cắt giảm mạnh visa sinh viên có thể gây tổn hại cho lĩnh vực giáo dục đại học và làm Úc mất đi nguồn lao động có kỹ năng.
Giám đốc điều hành Luke Sheehy cáo buộc các đảng chính trị đang tham gia vào một “cuộc đua xuống đáy” về chính sách sinh viên quốc tế.
Doanh nghiệp cảnh báo về cú sốc kinh tế
Phòng Thương mại và Công nghiệp Úc cũng phản đối quy mô cắt giảm mà One Nation đề xuất.
Giám đốc điều hành Andrew McKellar cho rằng nếu cắt 750.000 suất trong ba năm và đưa mức di trú ròng từ nước ngoài xuống mức âm, tác động đối với nền kinh tế có thể rất lớn.
“Đó sẽ là một cú sốc đối với nền kinh tế Úc ở mức độ như thời COVID.” Ông cho rằng tranh luận về di trú cần tập trung vào nhu cầu thực tế của nền kinh tế thay vì những mục tiêu được đặt ra một cách tùy tiện.
“Chúng ta không thể có những giải pháp được đưa ra theo hướng cực đoan, gây ra những thiệt hại rất đáng kể cho nền kinh tế Úc.”
Ông đồng thời kêu gọi chính phủ làm rõ định hướng di trú trong thời gian tới, nhằm khôi phục niềm tin của công chúng vào hệ thống.
Lãnh đạo Liên đảng Angus Taylor cho biết mục tiêu của Liên đảng nhiều khả năng sẽ thấp hơn 200.000 người mỗi năm và gắn cụ thể với khả năng xây dựng nhà ở.
Ông cũng yêu cầu One Nation giải thích rõ hơn về các con số trong kế hoạch.
“Vài ngày trước, con số di trú của họ là 130.000. Bây giờ lại là một con số khác.”
Ông đặt câu hỏi kế hoạch này sẽ ảnh hưởng thế nào đến một nông dân, chủ quán rượu, nhà xây dựng hay doanh nghiệp nhỏ tại các khu vực ngoài đô thị.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
