Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, Trung Quốc đã đề nghị giúp xoa dịu xung đột giữa Mỹ và Iran, sau cuộc hội đàm căng thẳng với Chủ tịch Tập Cận Bình tại Bắc Kinh, tập trung chủ yếu vào chiến tranh ở Trung Đông, eo biển Hormuz và những lo ngại ngày càng tăng về hậu quả kinh tế toàn cầu. Chuyến viếng thăm cũng cho thấy, sự cân bằng mong manh mà cả hai cường quốc đang phải đối mặt, với các vấn đề Đài Loan, thương mại và căng thẳng quân sự, vẫn đang đe dọa làm bất ổn, mối quan hệ giữa Washington và Bắc Kinh.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đến Bắc Kinh cần sự giúp đỡ của Trung Quốc, dù ông sẽ không bao giờ công khai thừa nhận điều đó.
Với cuộc chiến chống Iran kéo dài dưới một thỏa thuận ngừng bắn mong manh, thị trường dầu mỏ biến động và căng thẳng vẫn âm ỉ quanh eo biển Hormuz, Tòa Bạch Ốc biết rằng, Bắc Kinh có thể là một trong số ít các thủ đô, có ảnh hưởng thực sự ở Tehran.
Và sau cánh cửa đóng kín bên trong Đại lễ đường Nhân dân, Iran nhanh chóng trở thành trọng tâm của các cuộc đàm phán giữa hai nhà lãnh đạo.
Donald Trump nói rằng, Chủ tịch Tập Cận Bình đã đề nghị giúp xoa dịu cuộc khủng hoảng và do đó, mở lại eo biển Hormuz.
“Chủ tịch Tập Cận Bình muốn thấy một thỏa thuận được thực hiện. Ông ấy muốn, ông ấy thực sự muốn thấy một thỏa thuận được thực hiện. Và ông ấy đã đề nghị, ông ấy nói, nếu tôi có thể giúp đỡ gì cả, tôi rất muốn giúp đỡ. Nhưng ông ấy nói, ‘Tôi rất muốn giúp đỡ. Nếu tôi có thể giúp đỡ bất cứ điều gì,’ ông ấy muốn thấy eo biển Hormuz được mở cửa”, Donald Trump.
Eo biển Hormuz vận chuyển khoảng một phần năm nguồn cung dầu của thế giới, và sự gián đoạn của nó đã ảnh hưởng đến thị trường năng lượng toàn cầu.
Trung Quốc có lợi ích lớn, trong việc giữ cho tuyến đường thủy này mở cửa, vì xét cho cùng, đây là quốc gia mua nhiều dầu nhất từ Iran.
Nhưng trong khi Trung Quốc muốn tuyến đường thủy này mở cửa, để bảo vệ lợi ích năng lượng của chính mình, Washington cũng đang tìm kiếm sự bảo đảm rằng, Bắc Kinh sẽ không tăng cường sức mạnh quân sự cho Iran hơn nữa.
Phát biểu với Fox News, Tổng thống Trump nói rằng người đồng cấp Trung Quốc của ông, đã đưa ra một cam kết quan trọng, đó là Trung Quốc sẽ không gửi thiết bị quân sự cho Iran.
“Ông ấy nói rằng, ông ấy sẽ không cung cấp thiết bị quân sự. Đó là một tuyên bố lớn. Ông ấy đã nói điều đó hôm nay. Đó là một tuyên bố lớn. Ông ấy đã nói điều đó một cách mạnh mẽ. Nhưng đồng thời, ông ấy cũng nói rằng, họ mua rất nhiều dầu ở đó và họ muốn tiếp tục làm như vậy”, Donald Trump.
Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio sau đó cho rằng, các cuộc đàm phán đã đạt được ít nhất một điểm đồng thuận hiếm hoi giữa Washington và Bắc Kinh rằng, Iran không nên quân sự hóa eo biển Hormuz.
“Phía Trung Quốc nói rằng, họ không ủng hộ việc quân sự hóa eo biển Hormuz, và họ không ủng hộ hệ thống thu phí. Và đó là lập trường của chúng tôi. Chúng tôi không, chúng tôi sẽ không bao giờ ủng hộ hệ thống thu phí của Iran ở eo biển Hormuz, cũng như chúng tôi không nghĩ rằng, họ có quyền đặt thủy lôi trong vùng biển quốc tế. Vì vậy, thật tốt khi chúng ta có liên minh, hoặc ít nhất là sự đồng thuận về điểm đó”, Marco Rubio.
Ông Rubio nói rằng, Trung Quốc cũng nhắc lại lập trường lâu nay của họ rằng, Iran không nên sở hữu vũ khí hạt nhân.
“Iran là quốc gia ký kết ‘hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân’. Vì vậy, họ không nên sở hữu vũ khí hạt nhân. Và họ đã nhắc lại điểm này một lần nữa hôm nay”, Marco Rubio.
Trong khi ông Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình gặp nhau tại Bắc Kinh, xung đột Iran cũng đang phủ bóng lên hội nghị thượng đỉnh các bộ trưởng ngoại giao BRICS tại New Delhi, nơi giá dầu tăng cao và nỗi lo ngại về những hậu quả kinh tế rộng lớn hơn, đã chi phối các cuộc thảo luận.
Bộ trưởng Ngoại giao Iran là Abbas Araghchi, đã có cuộc hội đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Lavrov, bên lề hội nghị.
Nhưng trong khi Iran chiếm ưu thế trong chương trình nghị sự, một vấn đề khác vẫn âm ỉ dưới bề mặt ở Bắc Kinh, đó là Đài Loan.
Bản tóm tắt chính thức của Trung Quốc cho biết, Chủ tịch Tập Cận Bình đã cảnh báo ông Trump rằng, Đài Loan vẫn là vấn đề nhạy cảm nhất trong quan hệ Trung Quốc-Mỹ, và việc xử lý sai vấn đề này có thể dẫn đến đối đầu.
Tuy nhiên trước công chúng, nhà lãnh đạo Trung Quốc đã có giọng điệu thận trọng hơn.
Tại một bữa quốc yến trong Đại lễ đường Nhân dân, Chủ tịch Tập Cận Bình đã định hình mối quan hệ này, là một mối quan hệ quá quan trọng để có thể thất bại.
"Cả hai bên đều đồng ý rằng, quan hệ Trung Quốc-Hoa Kỳ hiện là mối quan hệ song phương quan trọng nhất trên thế giới hiện nay. Chúng ta phải làm cho nó hoạt động hiệu quả, và không bao giờ được làm hỏng nó. Cả Trung Quốc và Hoa Kỳ, đều có lợi từ hợp tác và thiệt hại từ đối đầu. Hai nước chúng ta nên là đối tác, chứ không phải đối thủ. Chúng ta nhất trí xây dựng mối quan hệ Trung Quốc-Hoa Kỳ, mang tính xây dựng và ổn định chiến lược, để thúc đẩy sự phát triển ổn định, lành mạnh và bền vững của quan hệ Trung Quốc-Hoa Kỳ, và mang lại nhiều hòa bình, thịnh vượng và tiến bộ hơn cho thế giới”, Tập Cận Bình.
Thế nhưng ẩn sau ngôn ngữ ngoại giao được dàn dựng cẩn thận, căng thẳng vẫn ở mức cao.
Trung Quốc tiếp tục gia tăng áp lực quân sự chung quanh Đài Loan, trong khi Washington vẫn cam kết về mặt pháp lý sẽ giúp hòn đảo tự vệ.
Trong khi đó ông Rubio nói rằng, Hoa Kỳ không thay đổi lập trường của mình.
"Bất kỳ sự thay đổi cưỡng ép nào, đối với hiện trạng đều sẽ gây bất lợi cho cả hai nước. Một trong những điều phía Trung Quốc nhấn mạnh, và chúng tôi đồng ý, là sự ổn định chiến lược trong mối quan hệ của chúng ta, một mối quan hệ mang tính xây dựng, nhưng cũng là mối quan hệ thiết lập sự ổn định chiến lược, để chúng ta không có những hiểu lầm, có thể dẫn đến xung đột rộng hơn”, Marco Rubio.
Bất chấp những bất đồng, cả Washington và Bắc Kinh đều dành chuyến viếng thăm để cố gắng cho thấy, mối quan hệ vẫn có thể quản lý được và sự cạnh tranh giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, không nhất thiết phải trở thành xung đột.
Và tiếp theo là gì?
Một buổi tiệc trà trước khi tổng thống Mỹ trở về Washington.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
