Một nhóm những nhà nghiên cứu trên thế giới vừa phát hiện ra một ngân hà mới được cho là đã hiện diện từ 11 tỷ năm trước. Ngân hà này được mô tả như là một cái bánh donut lửa có lổ hổng ở giữa, và điều này khiến các nhà thiên văn học phải suy nghĩ lại về cách mà các ngân hà hình thành.
Những nhà thiên văn học vừa mới phát hiện và chụp lại được hình ảnh của một loại ngân hà hiếm hoi chưa từng được nhìn thấy hay ghi nhận thấy trước đó trong bất cứ một tài liệu hay nghiên cứu nào của lịch sử thiên văn học loài người.
Ngân hà này được các nhà thiên văn học mô tả có hình dạng như một vòng tròn lửa "a cosmic ring of fire".
Tiến sĩ Almed Elagali là một nhà nghiên cứu cư ngụ ở Tây Úc tham gia và cuộc nghiên cứu này cho biết việc phát hiện ra ngân hà mới này có ý nghĩa quan trọng.
"Điều đó có ý nghĩa rất quan trọng vì đây là ngân hà xuất hiện lâu đời nhất được phát hiện từ trước tới nay. Ngân hà này đã hiện diện 11 tỷ năm trước đó rồi. Thật là một sự kỳ thú khi bắt gặp nó, phải nói là như vậy."
Nhà nghiên cứu từ đại học Swinburne University, Tiến sĩ Tiantian Yuan là người hướng dẫn nhóm các nhà nghiên cứu quốc tế đi tới phát hiện này, và họ đã cho công bố những điều tìm thấy trên tạp chí khoa học Nature Astronomy Thiên văn học Tự Nhiên.
Nhóm nghiên cứu đã kết hợp các dữ liệu quang phổ được thu thập bởi trạm quan sát W-M Keck Observatory đặt ở Hawaii và hình ảnh chụp được từ kính viễn vọng Hubble Space Telescope của NASA để xác định cấu trúc rất là độc đáo của ngân hà mới nhìn thấy này.
Tiến sĩ Yuan nói, thậm chí sau hai năm nghiên cứu thì họ cũng không thể nào tưởng tượng ra rằng họ đã phát hiện ra ngân hà này.
"Ngân hà này rất lớn và nó đã hiện diện cách nay 11 tỷ năm trong môt vũ trụ rộng lớn hơn bao chứa nó. Nó có một cái lỗ khổng lồ ở giữa, chính vì thế mà nó mới có một hình thù kỳ lạ vậy - một ngân hà có hình dạng một vòng tròn lửa. Chúng tôi đã nhìn thấy dạng ngân hà này phần lớn là ở những vũ trụ lân cận thế nhưng đây là lần đầu tiên chúng tôi thấy một ngân hà như vậy ở một phần tư tuổi củ a vũ trụ, và số thời gian hiện diện đó đã khiến cho ngân hà này trở nên là một ngân hà hiếm hoi đặc biệt."
Ngân hà dược đặt tên chính thức trên giấy tờ là R-5-5-1-9 nhưng tên thân mật thì các nhà nghiên cứu gọi nó là ngân hà vòng lửa để mô tả hình dạng giống như cái bánh donut bằng lửa ở giữa có một lỗ hổng khổng lồ, mà để có cái lỗ hổng tròn ở giữa này thì như Dr Yuan giải thích.
"Điều đầu tiên là anh cần một cái cánh tay rất rộng, ở khía cạnh nào đó thì ngân hà giống như một nạn nhân, một cái đĩa nạn nhân bị một vật khác va vào làm cho thủng một lổ. Điều này thật khó hình dung vì bạn cần có một sự va chạm trực diện đủ lớn để tạo nên một hình dạng như thế."
Những ngân hà có hình dạng vòng tròn có thể được tạo ra theo cách thông thường là từ quá trình biến chuyển nội tại, còn những ngân hà tạo ra từ những vụ va chạm bên ngoài là một điều hiếm hoi, có tỷ lệ một phần ngàn trong số các ngân hà hình thành.
Dr Elagali tin rằng tầm quan trọng của phát hiện này không chỉ nằm ở bản thân ngân hà mới tìm thấy, mà nó có thể giúp cho các nhà thiên văn học mở rộng hiểu biết về cách ngân hà hình thành.
"Nó cho chúng tôi biết về cách mà các ngân hà tập hợp lại, cách chúng thành hình, và khi nào thì chúng bắt đầu quá trình thành hình này. Vì vậy, một cách gián tiếp nó cho chúng tôi biết khi nào thì một vòng xoăn ngân hà bắt đầu tập hợp lại với nhau."
Giáo sư Kenneth Freeman người tham gia vào nghiên cứu này cũng chia sẻ cảm xúc tương tự.
"Từ trường hợp của ngân hà hình vòng tròn này, chúng tôi nhìn ngược lại vào thời kỳ vũ trụ cách đây 11 tỷ năm, vào thời gian mà những cái đĩa mỏng manh này bắt đầu hình thành. Để có thể hình dung thì lấy ví dụ là cái cái dĩa mỏng của dãi ngân hà của chúng ta, nó có tuổi đời chỉ khoản 9 tỷ năm. Vì vậy việc phát hiện một ngân hà có tuổi đời 11 tỷ năm là một dấu chỉ cho thấy rằng nó đã được hình thành trong một vòng xoắn của nhiều ngân hà, và chúng có thời gian tuổi dài hơn mà bất cứ ai có thể hình dung trước đó.”
Dr Elagali cũng tin rằng những phát hiện này sẽ giúp ít rất nhiều cho các nhà khoa học nghiên cứu về vũ trụ, về không gian và các vì sao, không chỉ bây giờ mà cả trong tương lai.
"Có nhiều dạng ngân hà khác nhau, vì vậy để có thể hiểu được một dạng nào đó và nó hình thành khi nào, là những điều có tác động lớn đối với hiểu biết của chúng tôi đối với toàn bộ hệ thống vũ trụ, về phương pháp nghiên cứu cho tới thời gian của vũ trụ.
Mời vào phần audio để nghe toàn bộ nội dung
Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook
Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/Vietnamese
