Chính phủ Úc vừa công bố chi tiết kế hoạch nhằm giãn dân khỏi các thành phố lớn, bao gồm giới hạn số lượng di dân hàng năm thấp hơn hiện tại; ưu đãi cho di dân lành nghề và sinh viên đến sống tại các khu vực nông thôn. Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng, các chính sách trên có thể không mang đến nhiều tác động như mong đợi.
Chính phủ liên bang đã công bố các chi tiết trong kế hoạch giảm sức ép dân số lên các thành phố lớn nhất của Úc. Trong các thay đổi này, có việc giảm hạn mức nhập cư vĩnh viễn vào Úc, từ con số 190 ngàn người mỗi năm như hiện nay, xuống còn 160 ngàn người mỗi năm trong vòng 4 năm tới.
Nhưng trên thực tế thì năm ngoái, dẫu định mức đặt ra 190 ngàn nhưng lại chỉ có hơn 162 ngàn người được định cư.
Những thay đổi xem ra cũng không thua kém là so với kêu gọi giảm 50% lượng nhập cư của Thủ hiến tiểu bang New South Wales dưới thời Thủ tướng Howard.
Tổng trưởng phụ trách đô thị, hạ tầng cơ sở và dân số Alan Tudge cho biết, quyết định này được đưa ra sau khi đã tham vấn các tiểu bang và các vùng lãnh thổ. Ông nói: “Chúng ta phải làm rất nhiều để giải quyết căng thẳng do vấn đề di dân, vốn đặt gánh nặng lên tỉ lệ tăng dân số, trách nhiệm của các tiểu bang và vùng lãnh thổ về hạ tầng cơ sở, nhà ở và nhiều chuyện khác”.
Còn Tổng trưởng Di trú David Coleman cho rằng, các khu vực khác nhau của Úc sẽ có nhu cầu khác nhau về người nhập cư.
Ông Coleman khẳng định: “Cách tiếp cận theo kiểu, lấy một khuôn mẫu rồi áp lên cho tất cả các khu vực khác nhau là không phù hợp, bởi nhu cầu nhập cư ở Sydney và Melbourne rất khác so với nhu cầu này ở Nam Úc và Tasmania, hay ở những nơi khác. Những nơi này có nhu cầu nhận thêm dân nhằm đáp ứng tình trạng thiếu hụt lao động lành nghề”.
"Một số khía cạnh của chính sách nhập cư hiện được phủ lên bởi chiếc áo của những thông điệp dân túy, thể hiện bằng các tiêu đề nóng trên tin tức. Và điều đó đang làm sai lệch đi những gì đang diễn ra với toàn bộ chương trình nhập cư” – GS. Jock Collins, UTS
Giáo sư về kinh tế - xã hội của Đại học Công nghệ Sydney, Jock Collins nói rằng chính sách này sẽ không tác động nhiều đến tình trạng quá tải tại các đô thị lớn.
“Thay đổi nhỏ này sẽ không tác động nhiều đến tình trạng quá tải ở Sydney và Melbourne hay ở bất cứ nơi nào khác. Một số khía cạnh của chính sách nhập cư hiện được phủ lên bởi chiếc áo của những thông điệp dân túy, thể hiện bằng các tiêu đề nóng trên tin tức. Và điều đó đang làm sai lệch đi những gì đang diễn ra với toàn bộ chương trình nhập cư” – GS. Collins phân tích.
Cũng sẽ có 2 thị thực khu vực mới dành cho người lao động có tay nghề. Số người nhập cư theo diện này sẽ chiếm 23 ngàn trong tổng hạn mức 160 ngàn nói trên. Tuy nhiên, những người này sẽ phải sống và làm việc tại khu vực 3 năm, trước khi họ có thể nộp đơn xin thường trú.
Ở đây, tưởng cần nhắc lại rằng, chính phủ định nghĩa “các khu vực” ở đây là bất cứ nơi nào ngoại trừ Sydney, Melbourne, Brisbane, Gold Coast và Perth.
Vậy nhưng, gần 90% di dân có tay nghề đến Úc định cư trong năm tài chính vừa qua đã chọn sống ở Melbourne hoặc Sydney.
Giáo sư về quy hoạch đô thị tại Đại học Sydney, Peter Phibbs nói rằng, đổ lỗi tình trạng quá tải tại các đô thị lớn lên người nhập cư là không công bằng.
GS. Phibbs nói: “Người nhập cư không phải là nguyên nhân tại sao các đô thị của chúng ta quá tải. Chính sách của chúng ta đã không theo kịp sự phát triển của các thành phố, nhất là trên lĩnh vực giao thông công cộng. Vì vậy, hễ cứ thấy tình trạng tắc nghẽn giao thông lại đổ lỗi cho người nhập cư là không công bằng, thiếu hợp lý và chẳng dựa trên cơ sở nào cả”.
Chính phủ cũng công bố học bổng trị giá 15 ngàn Úc kim. dành cho cả sinh viên Úc lẫn quốc tế theo học tại một trường đại học ở khu vực. Sinh viên quốc tế theo học tại các trường ở các khu vực cũng có thể sẽ có thêm một năm sống ở Úc với visa làm việc sau khi học xong.
Theo GS. Collins, chính sách này, có thể sẽ mang lại hiệu quả rõ ràng hơn: “Không có ranh giới nội bộ giữa các vùng ở Úc, vì vậy về cơ bản, chính phủ đã sử dụng phương pháp tiếp cận theo kiểu củ cà rốt, tức là đưa ra những chính sách để khuyến khích. Và cách tiếp cận này là, ở các khu vực, hãy đến làm việc và học tập ở đó, những lao động có tay nghề đến sống ở các khu vực sẽ có thể xin thường trú sau 3 năm - và sinh viên quốc tế được ở lại làm việc tại Úc thêm 12 tháng sau khi tốt nghiệp. Những điều này nghe khá hấp dẫn. Tôi nghĩ rằng, nó có thể sẽ mang lại hiệu quả”.
Tuy nhiên, GS. Phibbs lại dự đoán, nhiều sinh viên vẫn sẽ chọn học tại Melbourne hay Sydney. Ông nói: “Trên cả nước, có một số trường đại học chất lượng tốt nằm ở các khu vực, thì nhiều sinh viên vẫn bị hấp dẫn bởi các trường đại học ở các thành phố lớn”.
Thủ tướng Scott Morrison nhận định rằng, những thay đổi của chính phủ sẽ góp phần giãn dân tại các thành phố lớn. Tuy nhiên, GS. Phibbs nghĩ rằng, đó vẫn chỉ là ước mơ mà thôi.
“Các chính trị gia dành phần lớn thời gian để nói rằng, họ sẽ làm điều gì đó nhằm giảm tình trạng quá tải tại các thành phố lớn. Nhưng không may là, hầu hết chúng lại chỉ là những câu chuyện cổ tích. Và đây cũng là một trong số những điều như vậy” – theo GS. Phibbs.
Còn nhà lãnh đạo đảng Lao động Bill Shorten thì nói rằng, nếu được bầu, đảng của ông sẽ giữ ổn định trong mức trần số lượng người nhập cư cư vĩnh viễn trong 4 năm tới.
Ông cho biết thêm là, đảng Lao động cũng sẽ đưa ra các chính sách riêng, nhằm giữ chân người dân ở lại sống tại các khu vực. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận rằng, điều đó sẽ không mấy dễ dàng: “Chúng tôi luôn sẵn long xem xét các kế hoạch nhằm đưa mọi người đến sống ở các khu vực. Nhưng đây đâu phải là chuyện gì mới. Bất kỳ những ai hiểu về lịch sử kinh tế đều biết rằng, chúng tôi đã có các kế hoạch để cố gắng đưa người đến làm việc tại các khu vực. Vì vậy, đây không phải là chuyện mới mẻ gì. Và nó luôn được chứng minh là khó khăn”.
