"Tôi đi hiến máu hằng năm, qua vụ này tôi không hiến máu nữa. Không ai hiến máu vì luật hay ép buộc cả." Trong tuần qua, những tranh cãi nảy lửa liên quan đến dự luật "bắt buộc hiến máu" của chính phủ diễn ra sôi nổi trên mạng xã hội.
Báo tuổi trẻ đưa tin trong phúc trình đánh giá tác động của Bộ Y tế để lấy ý kiến đưa vào dự thảo Luật về máu và tế bào gốc, Bộ Y tế Việt Nam đề nghị quy định bắt buộc hiến máu 1 năm/lần, ngoại trừ trường hợp không thể hiến máu.
Trong lời giới thiệu, đại diện Bộ Y tế cho biết đang có hai cách: bắt buộc hiến máu (như kể trên) và cách thứ hai là tình nguyện hiến máu như hiện nay. Quan điểm của nhiều chuyên gia trong Bộ Y tế là nghiêng về giải pháp thứ hai.
Theo thống kê của Viện Huyết học truyền máu trung ương, năm 2016 cả nước tiếp nhận được trên 1,2 đơn vị máu (350 ml/đơn vị), tính cả người hiến máu loại 250 ml thì có tổng số trên 1,4 triệu đơn vị máu được hiến tặng, tương đương 1,52% dân số. Trong khi đó, theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới, mỗi quốc gia có 2% dân số tham gia hiến máu là đảm bảo đủ máu cho điều trị.
Viện trưởng Viện Huyết học và truyền máu Trung ương, đại biểu Quốc hội Nguyễn Anh Trí nhận định có thể sau này khi đệ trình Quốc hội, Luật này có thể đổi là “Luật hiến máu và hiến tế bào gốc”.
“Đây là điều văn minh và nhiều quốc gia trên thế giới cũng đã có quy định tương tự”, ông Trí nhấn mạnh.
Ông Trí cũng dẫn ví dụ ở Trung Quốc trước năm 1999 xấp xỉ 100% máu điều trị là từ người bán máu chuyên nghiệp, nhưng sau 2005 (sau khi có Luật bắt buộc hiến máu) thì 98% máu điều trị từ người hiến tặng.
Khi quy định này được đưa vào dự thảo, rất nhiều tranh cãi và bình luận đã xảy ra trên mạng xã hội và các diễn đàn.
Bạn đọc Tuổi trẻ là Lê Hiển viết như sau: "Xúc phạm quyền cá nhân của con người. Tui đi hiến máu hằng năm, qua vụ này tui không hiến máu nữa. Không ai hiến máu vì luật hay ép buộc cả. Cái tựa đề "Luật bắt buộc hiến máu tình nguyện" nghe nó sao sao ý, sai sai ý, đã bắt buộc thì đâu còn là tình nguyện mà đã tình nguyện là tự làm, đâu ai bắt buộc?".
Hoàng Tân bình luận: "Bộ Y tế có vấn đề gì chăng? Đây là việc làm cao đẹp, nhưng nó không phải là nghĩa vụ. Đừng đi quá xa. Hãy để những người đi hiến máu vẫn thấy việc làm này là đẹp, chứ không phải làm vì nghĩa vụ. Chính phủ hút máu người".
Hoàng Anh nhận xét: "Tôi thấy năm nào chính phủ và bộ y tế cũng phát động người dân hiến máu, nhưng chưa bao giờ thấy các quan chức dự lễ phát động làm gương hiến máu. Mới nhất là sự kiện "Chủ nhật đỏ"hiến máu cứu người. Tôi biết ở Thái Lan, khi phát động phong trào kêu gọi người dân hiến máu, hiến tạng, những người trong hoàng gia, chính phủ đều làm gương cho dân chúng. Mong quan chức nước mình cũng làm được như thế."
Lan N viết: "Chắc phải đề xuất thêm luật "mỗi công dân Việt Nam là tài sản của quốc gia " nên máu và nội tạng đều do nhà nước quản lý, phải có nghĩa vụ nộp máu để phục vụ nhu cầu của đất nước..."
Ban soạn thảo dự luật cho rằng, theo kinh nghiệm của các nước trên thế giới và trong khu vực hiện nay, để giải quyết tình trạng thiếu máu và bảo đảm an toàn truyền máu.
Chính phủ các nước đã đề nghị việc ban hành Luật hiến máu (Blood Donation Law) hoặc các luật khác có liên quan đến vấn đề hiến máu tình nguyện không lấy tiền như: Luật truyền máu, Luật cấm buôn bán máu…xuất phát từ các lý do nêu trên cho thấy việc xây dựng Luật về máu và tế bào gốc là hết sức cần thiết.
Tuy nhiên, chính phủ vẫn chưa tham khảo ý kiến của người dân và xem xét nhiều vấn đề liên quan. Ví dụ, an toàn truyền máu cũng là vấn đề đáng quan ngại trong giai đoạn hiện nay vì ở Việt Nam vẫn đang sử dụng các kỹ thuật sàng lọc bằng huyết thanh chưa bảo đảm an toàn, đang ở mức độ thô sơ.
