Giữa áp lực từ các gia đình, giới y khoa và cả nội bộ chính phủ, Anh hiện đang cân nhắc những biện pháp chưa từng có tiền lệ, trong đó có khả năng cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, tương tự luật mới đã được thông qua tại Úc.
Một thiếu niên người Anh 15 tuổi tên Christoforos Nicolaou qua đời vào tháng 3 năm 2022.
Cho đến nay, mẹ của em, bà Areti, cho biết bà vẫn chưa thể nguôi ngoai nỗi đau mất con.
“Con trai tôi vẫn ở đây. Tôi không nhìn thấy con, nhưng con luôn hiện diện.”
Cha mẹ của Christoforos cho biết sau khi em qua đời, họ đã kiểm tra điện thoại và máy tính của con, và phát hiện những bằng chứng mà họ tin rằng nó cho thấy em đã bị thao túng trên mạng trong suốt nhiều tuần. Sư thao túng tâm lý này thông qua các thử thách nguy hiểm liên quan đến các nền tảng trực tuyến và trò chơi điện tử, đi kèm đó là những lời đe dọa.
Gia đình của Christoforos cùng với một nhóm các cha mẹ khác, những người đã mất con, tập trung bên ngoài số 10 phố Downing ở London. Họ mang theo những khung ảnh của con cái họ, những trẻ em mà họ cho rằng đã thiệt mạng do tác hại từ môi trường internet, bao gồm bắt nạt qua mạng, ép buộc, các thử thách nguy hiểm và hành vi bóc lột trực tuyến.
Mẹ của Christoforos nói:
“Christoforos là tiếng nói và là sự sống trong ngôi nhà này. Chỉ chúng tôi mới hiểu mình đang sống như thế nào sau mất mát đó. Nhưng giờ chúng tôi có mặt ở đây để cứu những đứa trẻ khác và để không còn bậc cha mẹ nào phải khóc nữa.”
Vương quốc Anh đã ban hành Đạo luật An toàn Trực tuyến vào tháng 10 năm 2023, yêu cầu các nền tảng gỡ bỏ nội dung bất hợp pháp và tăng cường bảo vệ trẻ em.
Tuy nhiên, cha của Christoforos, ông George Nicolaou, cho rằng các gia đình muốn nước Anh phải mạnh tay hơn nữa, bằng cách ban hành lệnh cấm pháp lý đối với mạng xã hội cho trẻ dưới 16 tuổi.
“Chúng tôi đến đây gặp Thủ tướng để nói rằng: thế là đủ rồi. Chúng tôi không muốn thêm sinh mạng nào mất đi nữa, chúng ta phải bảo vệ con em mình. Nếu cấm mạng xã hội, ít nhất chúng ta cũng giảm thiểu được những nguy hiểm có thể xảy ra. Giống như cách tôi đã mất con trai Christopher, và nhiều cha mẹ khác cũng đã mất con trai, con gái của họ.”
Chính phủ Anh cũng đang chịu áp lực từ nhiều phía yêu cầu có hành động mạnh tay hơn.
Học viện Các Hiệp hội Y khoa Hoàng gia, tổ chức đại diện cho 23 cơ quan y tế tại Anh và Ireland, trong các ý kiến gửi tới cuộc tham vấn của chính phủ về việc sửa đổi luật, đã cảnh báo rằng việc tiếp xúc quá mức với mạng xã hội và nội dung trực tuyến đang góp phần làm suy giảm sức khỏe thể chất và tinh thần của trẻ em và thanh thiếu niên.
Họ cho biết các bác sĩ thường xuyên tiếp nhận những trường hợp liên quan đến bạo lực trực tuyến, nội dung tự gây hại, rối loạn ăn uống, các thử thách nguy hiểm trên mạng và tình trạng thiếu ngủ.
Áp lực cũng đến từ nội bộ chính phủ. Bộ trưởng Y tế Wes Streeting, người gần đây đã từ chức với lý do mất niềm tin vào Thủ tướng Keir Starmer, đã công khai ủng hộ lời kêu gọi cấm mạng xã hội đối với trẻ dưới 16 tuổi.
Ông Streeting nói:
“Tôi hy vọng và tin rằng chính phủ sẽ áp dụng lệnh cấm mạng xã hội đối với trẻ dưới 16 tuổi. Đó chắc chắn là điều tôi và nhiều người khác đang kêu gọi. Tôi nghĩ bằng chứng hiện nay đã quá rõ ràng. Nguyên tắc phòng ngừa cần được áp dụng, và tôi tin điều này sẽ được hưởng ứng nhiệt liệt, không chỉ bởi phụ huynh và giáo viên, mà cả chính những bạn trẻ, những người hiểu rằng họ đang ở một nơi không có luật pháp và cần ai đó giúp họ thoát ra.”
Nếu đi theo hướng này, nước Anh sẽ giống như Úc, là quốc gia đã thông qua luật cấm trẻ em dưới 16 tuổi sở hữu tài khoản mạng xã hội.
Nước Pháp cũng đã ban hành quy định vào năm 2023 yêu cầu trẻ dưới 15 tuổi phải có sự đồng ý của phụ huynh mới được tạo tài khoản mạng xã hội, ngoài ra Na Uy và Tây Ban Nha đã công bố kế hoạch cấm mạng xã hội đối với trẻ dưới 16 tuổi.
Các quốc gia khác như Hà Lan, Ý và Chile cũng đã siết chặt việc sử dụng điện thoại thông minh trong trường học.
Nhà phân tích công nghệ Ben Hatton từ FDM CCS Insight cho rằng điện thoại thông minh hiện đã gắn chặt với cuộc sống hàng ngày của thanh thiếu niên, khiến việc loại bỏ hoàn toàn trở nên khó khăn.
“Điện thoại thông minh đã ăn sâu vào đời sống hiện đại của thanh thiếu niên và trẻ em, cũng như với người lớn chúng ta. Nếu nhìn vào các hoạt động như thanh toán, sử dụng bản đồ hay di chuyển, đây đều là những thứ cần smartphone. Bạn không thể chỉ chuyển sang điện thoại cơ bản chỉ để liên lạc, vì rất nhiều chức năng quan trọng trong cuộc sống sẽ mất đi. Đó là lý do tại sao việc cấm smartphone đối với giới trẻ là một thách thức rất lớn, bởi các em vẫn cần đến chúng ở mức độ đáng kể, ngay cả chỉ để đi học hay phục vụ sinh hoạt hàng ngày.”
Cuộc tham vấn của chính phủ Anh về các biện pháp an toàn trực tuyến nghiêm ngặt hơn đã kết thúc vào ngày 26 tháng 5 năm 2026.
Trong những tuần tới, các bộ trưởng dự kiến sẽ quyết định liệu Anh có áp dụng lệnh cấm hoàn toàn mạng xã hội theo độ tuổi, các quy định xác minh tuổi nghiêm ngặt hơn hay mở rộng hạn chế đối với cách các nền tảng công nghệ đề xuất và phân phối nội dung cho trẻ em.
Ông Ben Hatton cho rằng chính phủ nên tránh áp dụng lệnh cấm toàn diện, vì điều đó có thể đẩy trẻ em sang những không gian trực tuyến ít được kiểm soát hơn.
“Lệnh cấm toàn diện đơn giản là ngăn bất kỳ ai dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội. Vấn đề là điều đó có thể đẩy các em đến những trang web nguy hiểm hơn và ít được quản lý hơn. Với các biện pháp hạn chế, ý tưởng là có thể kiểm soát dần thời lượng và mức độ sử dụng. Ví dụ có thể cấm hoàn toàn với trẻ dưới 13 tuổi, trong khi hạn chế trẻ dưới 16 hoặc 18 tuổi tiếp cận các nội dung độc hại, nhưng vẫn cho phép các em sử dụng nền tảng ở mức phù hợp.”
Thủ tướng Anh hiện chưa công bố chi tiết kế hoạch mà chính phủ sẽ thực hiện.
Tuy nhiên, ông khẳng định các biện pháp mạnh tay hơn chắc chắn sẽ được triển khai.
“Câu hỏi lúc này không phải là liệu chúng ta có hành động hay không — chúng ta chắc chắn sẽ hành động. Tôi hoàn toàn rõ ràng rằng đây phải là một bước thay đổi mang tính đột phá. Vì vậy, chúng tôi sẽ hành động. Vấn đề chỉ là chúng tôi sẽ làm gì, và điều đó sẽ sớm được công bố.”
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
