Bảo tàng Úc - Australian Museum đã hồi hương hài cốt tổ tiên của 17 người dân đảo Rapa Nui về cố quán của họ ở đông Thái Bình Dương. Sự kiện này đã làm dấy lên những lời kêu gọi trả lại các bức tượng khổng lồ, hay Moai, từ Bảo tàng Anh. Tuy nhiên, một nhà khảo cổ học người Anh đã cảnh báo không nên đảo ngược các thỏa thuận lịch sử đã được các bên đồng thuận thực hiện.
Đó là một cuộc hành trình dài đối với hài cốt tổ tiên của 17 người dân đảo Rapa Nui.
Các hài cốt đã bị lấy đi khỏi các địa điểm chôn cất linh thiêng, mà không có sự đồng ý của người bản địa, bởi một đoàn thám hiểm hải quân Đức vào năm 1882. Sau đó, chúng được Bảo tàng Úc thu thập.
Đối với người bản địa Rapa Nui như Victor Pakomio, việc hồi hương của tổ tiên, gần một thế kỷ rưỡi sau - là một phần của quá trình hàn gắn hậu thuộc địa đang diễn ra.
Tôi đã nhìn thấy và tôi đã khóc trước những bức chạm khắc của người dân tôi trong quá khứ. Điều đó rất quan trọng bởi vì tổ tiên đã tạo ra cơ thể này - trái tim này.Victor Pakomio
Rapa Nui là vùng lãnh thổ của Chile nằm cách thủ đô Santiago khoảng năm tiếng rưỡi đường bay.
Còn được gọi là Đảo Phục Sinh, nơi đây nổi tiếng nhất với những bức tượng khổng lồ - được gọi là Moai.
Người bản địa ở vùng này là người Polynesia. Họ đã trải qua nhiều đau khổ – kể từ lần đầu tiên tiếp xúc với người châu Âu vào năm 1722.
Việc hồi hương các hài cốt này được tài trợ bởi Quỹ Bảo tàng Úc.
Melissa Malu là người đứng đầu Bộ sưu tập Pasifika tại Bảo tàng Úc.
Bà nói việc trả lại những hài cốt tổ tiên của người Rapa Nui này nhằm sửa chữa những sai lầm trong quá khứ:
"Chúng tôi giữ hài cốt tổ tiên của họ và rồi những mối quan hệ đã được xây dựng, chúng tôi đã tham vấn để hài cốt tìm được đường trở về, điều quan trọng là Bảo tàng Úc phải thực hiện công việc này và đã làm như vậy."
Tuy nhiên, các bảo tàng khác trên thế giới vẫn tiếp tục lưu giữ hiện vật và hài cốt từ Rapa Nui.
Bất chấp những lời kêu gọi hồi hương - Bảo tàng Anh vẫn giữ quyền sở hữu hai bức tượng đá bao gồm bức tượng khổng lồ Hoa Hakananai'a
Trong một tuyên bố gởi SBS Our Pacific, phát ngôn nhân Bảo tàng Anh cho biết:
"Theo Bảo tàng Anh, sự hiện diện của các bức tượng ở London ảnh hưởng đến sự hiểu biết của công chúng về lịch sử Rapa Nui, quá khứ, hiện tại và tương lai nghệ thuật của người dân nơi đây."
Không có sai trái nào ở đây để cần được sửa chữa, do đó sẽ không có sự trả lại.Mario Trabucco della Torretta
Nhà khảo cổ học cổ điển ở Anh, Mario Trabucco della Torretta ủng hộ quan điểm của Bảo tàng Anh trong việc giữ lại bức tượng Hoa Hakananai'a.
"Trong trường hợp cụ thể này, tôi cho rằng không có sai trái nào cần được sửa chữa, do đó sẽ không có sự trả lại. Một báo cáo từ năm 1869 về căn bản nói rằng người dân Rapa Nui thực sự đã giúp đỡ các thủy thủ người Anh. Vì vậy, trong tình huống này, chúng ta có một sự chiếm hữu đã được thực hiện một cách hợp pháp, việc chiếm hữu được thực hiện mà không có bất kỳ hành vi sai trái nào. Vì vậy, nếu bạn đến sau đó, sau 150 năm, 200 năm và nói, 'Không, tôi muốn nó trở lại. Tất cả đều sai.' Đối với tôi, đây là điều sai trái. Về căn bản, điều này là muốn tua ngược lại câu chuyện lịch sử và cố gắng xây dựng một quá khứ khác."
Hãy giành lại sức mạnh tâm linh tổ tiên của chúng ta.Francisco Nahoe
Thế nhưng giáo sĩ Francisco Nahoe của bộ tộc Rapa Nui tin rằng vị trí thích hợp nhất cho các bức tượng Moai là ở quê nhà, và được đặt trong bối cảnh văn hóa bản địa.
