Những đoạn phim quan sát được cho thấy Bắc Hàn có thể chuẩn bị thử nghiệm vũ khí hạt nhân trong nhiều tuần sắp tới, vào "thời điểm Bắc Hàn thấy cần thiết", theo lời Phó Đại Sứ Bắc Hàn tại Liên Hiệp Quốc Kim In Ryong hôm 17/4.
Trước tình hình căng thẳng tại bán đảo Triều Tiên đang leo thang, tuần này Mỹ bắt đầu chuyển hệ thống phòng thủ hỏa tiễn gây nhiều tranh cãi THAAD tới vị trí triển khai ở Nam Hàn, và cho biết trong vài ngày tới có thể sẵn sàng triển khai hệ thống này.
Giữa lúc căng thẳng gia tăng, người dân Nam Hàn lo sợ chiến tranh sắp sửa nổ ra, trong những ngày qua đã thả trôi 10 tấn gạo trên biển, gởi lên phía Bắc giúp người Bắc Hàn chống đói.
Dù khói lửa chiến tranh có thể đe dọa bán đảo Triều Tiên trong những ngày tháng sắp tới hay không, thì vĩ tuyến 38 chia cắt hai miền Nam Hàn và Bắc Hàn trong 70 năm qua, vẫn là lằn ranh đứng giữa sự mâu thuẫn và giằng xé, vừa yêu vừa hận của người miền Nam và người miền Bắc, một mặt là những hiểu biết sai lầm về đối phương, mặt khác là sự thương cảm cho số phận đồng bào bên kia vĩ tuyến.
Vĩ tuyến 38
Những hành động gây hấn mới đây của Bắc Hàn là phép thử quan trọng đối với chính sách ngoại giao của tổng thống Donald Trump trong chưa đầy 100 ngày nhậm chức.
Nhiều đời tổng thống Mỹ từng đối mặt với những cân nhắc để tìm giải pháp đáp trả hành động của Bắc Hàn, bởi vì theo ký giả Will Ripley đài CNN thì hầu hết những gì phát ra từ Bình Nhưỡng đều có vẻ phóng đại và làm quá.
Không có điều gì ở đất nước này được phơi bày một cách đơn giản, dễ dàng và thẳng thắn.
Một trong những hiện thực phức tạp đó chính là vĩ tuyến 38, mà tướng lãnh Mỹ trong thập niên 1950 từng gọi là "cái lằn ranh chết tiệt", đã chia cắt Nam Hàn và Bắc Hàn suốt 70 năm qua, kể từ năm 1953, khi trên vĩ tuyến 38 ký kết hiệp định đình chiến và ở hai bên vĩ tuyến 38 lập nên khu phi quân sự rộng 2 km.
Cựu tổng thống Hoa Kỳ Bill Clinton khi viếng thăm Khu vực phi quân sự này từng nhận xét "đây là khu vực đáng sợ nhất thế giới".
Còn đối với những người dân hai miền Nam Bắc, không ai có thể hình dung vĩ tuyến 38 lại trở thành giới tuyến chia cắt hai miền Triều Tiên lâu đến thế.
Trên 60% người dân Nam Hàn sau năm 1953 di cư từ miền Bắc xuống. Đến nay, nhiều người thân của họ vẫn còn ở lại bên kia vỹ tuyến.
Tháng 10/2015, những gia đình thuộc hai quốc gia trên bán đảo Triều Tiên đã có dịp đoàn tụ sau hơn nửa thế kỷ chia cách, kể từ ngày kết thúc nội chiến. Đó là một ngày đong đầy cảm xúc, khi thân nhân được gặp mặt nhau. Tuy nhiên nhiều người cảm thấy họ bức bối vì đoàn tụ trong không khí ngột ngạt, bị giám sát chặt chẽ và theo dõi gắt gao. Hội Hồng Thập Tự, cơ quan đứng ra chịu trách nhiệm tổ chức cuộc đoàn viên này đã gởi những tờ hướng dẫn cho thân nhân hai bờ vĩ tuyến.
Trong những thông báo hướng dẫn có nói rõ những điều được làm và không được làm. Chẳng hạn người thân ở Nam Hàn không được hỏi người Bắc Hàn những câu hỏi khiến họ không thoải mái và không muốn trả lời.
Ông Ahn Yoon-joon 86 tuổi, một trong những gia đình được bốc thăm trúng để tham gia dịp đoàn tụ hiếm hoi này đã nói:
"Vậy thì gặp gỡ nhau để làm gì? Bọn họ hy vọng điều gì khi trói buộc chúng tôi như vậy? Chúng tôi gặp nhau là để lắng nghe những nỗi niềm sau bao năm xa cách. Nếu gặp nhau mà không được nói thì gặp có ích gì?"
Một người Nam Hàn từng tị nạn Bắc Hàn, ông Kim Woo-jong 87 tuổi cho hay:
"Kinh nghiệm của tôi khiến tôi nhìn về Bắc Hàn một cách tồi tệ. Nhưng em gái tôi đã vượt bao nguy hiểm để có thể đi gặp tôi trước khi cả hai đều qua đời. Chỉ lần này thôi chúng tôi sẽ không còn có thể gặp lại nhau nữa. Em tôi đã nhận lấy cơ hội này để đi ra ngoài và gặp tôi."
Những biểu tượng chia lìa tại công viên biên giới Imjingak
Công viên Imjingak tại khu vực vĩ tuyến 38 là nơi tưởng niệm chiến tranh Triều Tiên. Công viên nổi lên với những lầu các và tượng đài, là nơi an ủi những người con phương Bắc đã di cư xuống miền Nam trong những năm 1950.
Một tòa lầu chuông đặt ở trung tâm Imjingak. Chuông lại được gióng lên mỗi khi những người con Nam Hàn đến viếng, cúi đầu hướng về phương Bắc cầu nguyện cho những người thân còn ở lại bên kia giới tuyến.
Một đài tưởng niệm bằng đá trắng tỏa hương nghi ngút. Đây là chỗ để những người con tha hương mang lễ vật tới cúng tế vào ngày giỗ của cha mẹ mình còn nằm lại ở Bắc Hàn.
Trong công viên Imjingak còn ghi dấu cây cầu Tự Do, bị chặn lại bởi hàng rào dây thép gai. Tuy nhiên ngày nào cũng có người dân Nam Hàn đến đây để ghi những ước nguyện gởi về cố hương. Xung quanh chiếc cầu và trên hàng rào, người dân Nam Hàn treo những bức ảnh kể về nỗi nhớ mong được một lần quay về nơi chôn nhau cắt rốn.
Một người phụ nữ đứng giơ ảnh người chồng đã chết hướng về bên kia vĩ tuyến.
Một gia đình bày mâm cúng ngay vĩ tuyến 38 và hướng về phương Bắc, quỳ lạy thân nhân vừa qua đời ở Bắc Hàn, mà đến giây phút sau cùng vẫn không thể nhìn thấy mặt nhau.
Người Nam Hàn lặng lẽ gởi gạo, thuốc men và tiền lên phía Bắc
Trong những ngày này, khi tin tức chiến sự bán đảo Triều Tiên có thể bùng nổ, hàng ngàn bình nhựa đựng gạo và tiền đã được người dân Nam Hàn gởi theo dòng nước trôi về phương Bắc.
Họ hy vọng những thông điệp gởi trong chai, cùng với gạo và tiền sẽ giúp đồng bào Bắc Hàn sống sót nếu có chiến tranh.
Ông Kim Yong Hwa là một trong những người Bắc Hàn, đào thoát khỏi quê hương và đã đến được Nam Hàn năm 2001. Từ đó đến nay ông đã gửi hơn 10 tấn gạo, trong mỗi chai nhựa đựng 1kg gạo và ít tiền sang Bắc Hàn, với hy vọng:
"Họ biết rằng người Nam Hàn đã gửi gạo cho họ, cơm gạo sẽ mạnh hơn súng đạn".
Tới nay có hơn 30,000 người Bắc Hàn trốn chạy sang Nam Hàn với lý do chính là quá đói. Chỉ tính riêng từ tháng 1 đến tháng 3 năm 2017, số người dân Bắc Hàn đào thoát xuống Nam Hàn đã lên đến 278 người.
Ông Kim Yong Hwa đào thoát khỏi Bắc Hàn năm 1988, từ đó ông tìm đường đi đến Trung Quốc, rồi lưu lại tại đây nhiều năm trước khi tới Việt Nam. Ở đây ông nộp hồ sơ xin tầm trú nhân vì lý do chính trị tại Nam Hàn.
Mãi đến năm 2001 ông mới tới được Nam Hàn. Kể từ đó đến nay, ông đã tham gia vào nhiều dự án thiện nguyện để giúp đỡ đồng bào ở quê hương.
"Tôi giúp đỡ những người dân Bắc Hàn muốn đào thoát xuống miền Nam, và cũng giúp những người mới đặt chân đến Nam Hàn hòa nhập vào cuộc sống nơi đây”.
Ông Kim Yong Hwa cũng đứng ra tổ chức những cuộc vận động để gởi gạo lên miền Bắc, với hy vọng rằng nếu có chiến tranh xảy ra ở bán đảo Triều Tiên, thì người dân ở Bắc Hàn sẽ không chống lại đồng bào miền Nam.
Gạo được gởi ra miền Bắc trong những chiếc chai nhựa có dán nhãn, cho biết chúng là từ Nam Hàn gởi tới. Mỗi cái chai chứa đầy gạo được ném xuống biển, tại một địa điểm gần đảo Ganghwa ở Bờ Tây.
Ông Kim Yong Hwa đoan chắc những bình đựng đầy gạo chỉ khoảng một ngày sau sẽ cập bến làng Ongjin và thành phố Haeju tại tỉnh Hwanghae phía nam của Bắc Hàn.
"Tôi không sinh ra tại Ongjin, nhưng tôi từng đóng quân với quân đoàn 4 thuộc quân đội nhân dân Bắc Hàn gần thành phố Haeju tỉnh Hwanghae. Thậm chí trong những năm 1970, khi vùng này xảy ra nạn lụt, rất nhiều đồ ăn đã được người Nam Hàn thả trôi theo dòng nước để đến Bắc Hàn. Thậm chí có cả những con heo chết. Chúng tôi thường vớt những vật dụng được thả trên mặt nước như vậy. Vì vậy tôi chắc chắn 100% là những bình gạo này sẽ trôi xuôi vào Bắc Hàn."
Cuộc vận động của Ông Kim Yong Hwa nhận được sự ủng hộ từ những nạn dân khác từng đào thoát khỏi Bắc Hàn, cũng như những thiện nguyện viên người Nam Hàn. Vài người thậm chí còn bỏ vào trong bình gạo những đồng đô la Mỹ. Một thiện nguyện viên thuộc nhóm từ thiện của nhà thờ tham gia trong chiến dịch này cho biết:
"Người dân Bắc Hàn bị đói và phải sống trong những điều kiện tồi tệ. Tôi hy vọng có thể tham gia giúp đỡ họ một chút nào đó."
Còn Park Young-hak, một người tị nạn Bắc Hàn cũng đang thả những chiếc bình gạo tại Ganghwa thì nói:
"Việc này sẽ giúp những người Bắc Hàn đang chết đói. Binh lính bên đó mà có nhặt được bình gạo này thì cũng chẳng sao cả. Tôi nghe nói lính bên kia vĩ tuyến cũng đói kém lắm. Tôi hy vọng số gạo này đủ cho hơn một người sống sót."
Ông Kim Yong Hwa bắt đầu cuộc vận động khoảng 10 năm trước. Trong khoảng thời gian đó có lúc ông và cả nhóm buộc phải ngưng thả gạo lên miền Bắc vì không có người góp gạo. Chỉ mới tháng 3 năm ngoái ông mới xoay sở để có thể thu đủ số gạo quyên góp và lại bắt đầu gởi gạo lên Bắc Hàn.
Ông hy vọng 10 tấn gạo trong những năm qua sẽ phần nào thay đổi thái độ mà người dân Bắc Hàn dành cho Nam Hàn.
"Họ sẽ biết rằng Nam Hàn đang giúp đỡ họ. Càng nhiều người dân Bắc Hàn đào thoát thì cơ hội chế độ Kim Jung Un bị thay đổi sẽ dễ trở thành hiện thực hơn."
Hầu hết những người Bắc Hàn chạy xuống phía Nam cho hay nghèo đói là nguyên nhân chủ chốt khiến họ phải lìa bỏ quê hương.
Theo phúc trình của Liên Hiệp Quốc, khoảng 70% dân số Bắc Hàn sống dựa vào thực phẩm cứu trợ, trong số đó có hơn 1.3 triệu trẻ em dưới 5 tuổi.
“Cần chuẩn bị kỹ lưỡng hơn”
Giữa lúc những lời đồn đoán dồn dập về tình hình an ninh tại bán đảo Triều Tiên, thì trên tầng 11 của một tiệm cà phê thuộc trường đại học Sogang, có thể nhìn thấy thủ đô Seoul tuyệt đẹp trải dài xa tít dọc bờ sông Hàn.
Thủ đô của Nam Hàn và các ngôi làng lân cận là nơi cư ngụ của 25 triệu dân. Trong khi đó biên giới với Bắc Hàn chỉ cách trung tâm thủ đô Seoul gần 50 cây số.
Tuy nhiên, với nhiều sinh viên Nam Hàn, nguy cơ chính quyền Kim Jong-un tấn công dường như đang xảy ra tại một thế giới khác.
Trả lời ký giả Matthew Bell đài PRI, Ko Young-sil, một sinh viên tâm lý học 30 tuổi nói:
"Mối đe dọa ở đó là có thật, nhưng tôi đã nghe đi nghe lại chuyện này từ lâu lắm rồi, mà có thấy chuyện gì đâu. Không có gì xảy ra cả. Tất cả chỉ là lời đe dọa mà thôi."
Cử tri Nam Hàn sẽ đi bầu tân tổng thống vào ngày 9/5/2017 tới đây. Một sinh viên Nam Hàn khác tên là Nam Ji-hye nói cô sẽ bầu cho ứng cử viên nào có quan điểm ôn hòa với Bắc Hàn, cũng như muốn cải thiện mối quan hệ hiện nay.
Tuy nhiên một sinh viên khác tên là Shim Joo-won nói cô đề phòng Bắc Hàn hơn hai người bạn của mình.
Shim năm nay 40 tuổi cho hay cô rất tin tưởng vào quân đội Nam Hàn và hàng ngũ lãnh đạo. Cô không hoàn toàn đồng ý với quan điểm cho rằng Bắc Hàn không phải là kẻ thù của Nam Hàn.
"Tôi còn nhớ rất rõ vụ Cheonan hồi năm 2010, một chiếc tàu của Nam Hàn bị Bắc Hàn tấn công khiến 46 thủy thủ bị thiệt mạng".
Tuy nhiên Shim nói quân đội, hỏa tiễn hay vũ khí hạt nhân gì đó cũng không khiến cô quan tâm bằng tương lai công việc của cô mỗi ngày.
Một nam sinh viên khác tên là Un Hyo-jun cũng có quan điểm tương tự, anh ta cho hay Bắc Hàn không có gì đáng bận tâm bằng cơm áo gạo tiền của người thanh niên 25 tuổi. Un nói kinh tế Nam Hàn có quá nhiều cạnh tranh khiến anh lo lắng về thành công của bản thân nhiều hơn là an ninh quốc gia.
Tuy nhiên Paek Seung-ho một sinh viên 22 tuổi lo sợ về việc Bắc Hàn thử vũ khí hạt nhân. Anh đang học ngành kỹ sư hóa chất, và chuẩn bị đợi đến năm sau 2018, anh sẽ tham gia nghĩa vụ quân sự bắt buộc hai năm. Paek nói Bắc Hàn là một chủ đề nhạy cảm nhưng anh không sợ đến mức mất ngủ.
"Khi ông Obama là tổng thống, tôi tự tin lắm, đến 80%. Nhưng với Trump thì khác. Tôi nghĩ ông Trump không có vẻ gì sẽ giúp đỡ Nam Hàn, và nhiều người cũng lo ngại giống tôi."
Trong khi đó, giáo sư Kim Sung-kyung thuộc khoa nghiên cứu Bắc Hàn tại trường đại học Seoul cho hay những người trẻ tuổi tốt nghiệp đại học có lý do để lo lắng cho tương lai của bản thân họ hơn là quốc gia đại sự. Bên cạnh đó, sự thực là Bắc Hàn và Nam Hàn đã bị chia tách hơn 70 năm rồi.
Tuy nhiên giáo sư Kim nói thêm nguy cơ đang hiện hữu ở Nam Hàn là những thanh niên ở đất nước này không thật sự quan tâm một cách nghiêm túc đến mối đe dọa từ Bắc Hàn. Bà nói:
"Nếu chúng ta không nhận diện được sự nguy hiểm gần kề thì chúng ta sẽ chẳng đặt ra một kế hoạch hay một sự chuẩn bị nào cả. Chúng ta cũng không thể vạch ra chiến lược để đáp trả mối nguy hiểm đó. Đó là vấn đề rất lớn với thế hệ thanh niên hiện nay tại Nam Hàn."
Giáo sư Kim kết luận: "Chúng ta phải chuẩn bị kỹ lưỡng hơn."
