“Đây không phải là những con số, đó là con người”
Đằng sau mỗi thống kê là một gia đình tan vỡ.
“Cô con gái xinh đẹp của tôi, cả cuộc đời cháu đã bị tước đi chỉ vì hành động vô trách nhiệm của một người, một tài xế xe tải mất tập trung. Nỗi đau đó sẽ theo bạn suốt phần đời còn lại.”Mười bốn năm trước, ngày 15/2/2012, con gái 23 tuổi của ông Peter Frazer, Sarah thiệt mạng trên xa lộ Hume khi một chiếc xe tải lao vào chiếc xe bị hỏng của cô.
Sau bi kịch, ông thành lập tổ chức Safer Australian Roads and Highways Group (SARAH) nhằm thúc đẩy cải thiện an toàn giao thông tại Úc.
Thế nhưng, bất chấp tiến bộ về công nghệ xe và tăng cường thực thi luật, số người chết trên đường lại đang tăng trở lại. Từ năm 2020 đến nay, số ca tử vong tăng đều mỗi năm. Số người đi bộ thiệt mạng tăng hơn 13%, và số người đi xe đạp cũng gia tăng.
Ông Ehssan Veiszadeh, Giám đốc điều hành Roads Australia, cho biết:
“Năm 2025 có 1.314 người chết trên đường – tăng so với 1.292 người năm 2024. Và xu hướng này đã kéo dài suốt 5 năm."
Đây không chỉ là số liệu. Đó là bạn bè, người thân, là những đứa trẻ không bao giờ trở về nhà sau một chuyến đi bình thường.Ehssan Veiszadeh, Giám đốc điều hành Roads Australia
Đường đô thị – điểm nóng mới của tai nạn chết người
Báo cáo mới của Roads Australia cho thấy ngày càng nhiều ca tử vong xảy ra trên các tuyến đường đô thị và đường địa phương, nơi người dân kỳ vọng tốc độ thấp hơn và mức độ an toàn cao hơn so với xa lộ.
Theo ông Veiszadeh, khi đô thị ngày càng đông đúc và phương tiện ngày càng lớn, thiết kế đường phố trở thành yếu tố sống còn.
Một giải pháp được chứng minh hiệu quả là “wombat crossing” – lối băng qua đường nâng cao ngang bằng vỉa hè.
“Biện pháp này đã giúp giảm 67% các vụ tai nạn chết người và nghiêm trọng, đồng thời giảm 61% tổng số vụ va chạm tại những nơi được triển khai.”
Hành vi tài xế vẫn là yếu tố then chốt. Dữ liệu quốc gia cho thấy chạy quá tốc độ, mất tập trung và lái xe trong tình trạng suy giảm khả năng là nguyên nhân hàng đầu của các vụ tai nạn chết người.
Nghiên cứu chỉ ra sự khác biệt rõ rệt chỉ với vài km/h:
“Nếu người đi bộ bị tông ở tốc độ 50 km/giờ, nguy cơ tử vong là 90%. Ở 40 km/giờ là 40%. Và ở 30 km/giờ chỉ còn 10%.”
Thông điệp từ giới chuyên môn rất rõ ràng: giảm tốc độ ở khu vực đô thị là điều bắt buộc nếu muốn cứu sống người đi bộ.
“Không có lý do gì để ai đó phải chết trên đường”
Bi kịch của gia đình ông Frazer không dừng lại ở đó. Geoffrey Clark, tài xế xe cứu hộ 40 tuổi dừng lại giúp Sarah, cũng thiệt mạng khi một tài xế mất tập trung lao vào họ. Làn dừng khẩn cấp khi ấy chỉ rộng khoảng 1,5 mét.
Ông Peter Khoury, phát ngôn viên của NRMA, nói:
“Không có lý do gì để bất kỳ ai phải mất mạng khi đang đứng bên lề đường. Sự việc đó nhấn mạnh rủi ro nghiêm trọng liên quan đến an toàn khi xe bị hỏng.”
Ông cho rằng không có giải pháp đơn lẻ nào có thể đảo ngược xu hướng tăng. Chỉ giảm tốc độ hoặc lắp thêm camera là chưa đủ.
“Nếu chỉ cần giảm tốc độ và lắp camera là xong, chúng ta đã giải quyết được rồi. Nhưng thực tế không đơn giản như vậy. Chúng ta cần làm nhiều hơn trên mọi mặt trận, đặc biệt là những biện pháp đã được chứng minh hiệu quả.”
Xe đạp điện và bài toán quản lý mới
Trong số những ca tử vong gia tăng gần đây có cả người đi xe đạp điện.
“Chúng đang bị sử dụng trái phép, thiếu an toàn, đặc biệt bởi trẻ em chưa hiểu rõ luật giao thông. Không ngạc nhiên khi số ca tử vong và chấn thương tăng lên.”
Khi số người thiệt mạng tiếp tục tăng thay vì giảm, các chuyên gia cảnh báo rằng tiến bộ không thể chỉ trông chờ vào chính sách.
Nó phụ thuộc vào lựa chọn hàng ngày của mỗi người sau tay lái.
Với ông Frazer, thông điệp đó không mang tính lý thuyết.
“Ai cũng có quyền được trở về nhà an toàn với người thân mỗi ngày – không ngoại lệ. Và điều đó phụ thuộc vào việc chúng ta có chủ động quan tâm đến những người phía trước mình trên đường hay không.”
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
