Tiger nut, tên giống như loài cọp, thực chất là một loại củ rễ, mỗi củ chỉ lớn bằng hạt đậu gà. Từ loại củ này, người ta có thể chế biến thành sữa thực vật, một sản phẩm đang ngày càng được ưa chuộng trên toàn cầu.
Laura Hindson biết đến tiger nut thông qua một người họ hàng đến từ Mali, và nhanh chóng nhận ra tiềm năng kinh doanh của loại nguyên liệu đặc biệt này.
“Tiger nut là một nguyên liệu rất linh hoạt để làm sữa thực vật. Nó có hàm lượng chất xơ rất cao, là nguồn cung cấp sắt từ thực vật, đồng thời chứa nhiều vitamin, magiê và kali. Đây là một nguồn thực phẩm rất giàu dinh dưỡng.”
Tiger nut từng được tìm thấy trong các lăng mộ của các Pharaoh Ai Cập cổ đại, và từ lâu đã là thực phẩm chủ yếu tại Tây Phi. Giờ đây, thế giới bắt đầu chú ý đến loại củ này. Theo bà Hindson, nhu cầu đối với sữa tiger nut đang tăng mạnh.
“Loại sữa này rất đặc biệt – béo mịn, sánh, hơi ngọt nhẹ và có vị bùi rất tinh tế. Chỉ trong năm ngoái, doanh thu của công ty chúng tôi đã tăng gấp đôi mỗi quý. Điều đó vừa rất đáng mừng, vừa đầy thử thách.”
Tại nhà máy được xây dựng riêng ở khu đông nam Melbourne, doanh nghiệp mang tên Madame Tiger của Laura Hindson có thể sản xuất tới 40.000 lít sữa tiger nut mỗi ngày.
“Chúng tôi rửa củ, ngâm cho mềm, sau đó xay cùng nước. Tiếp theo là lọc bỏ phần xơ còn lại, rồi pha trộn với các thành phần khác trước khi đóng chai.”
Nhưng câu chuyện của Madame Tiger không chỉ dừng lại ở sản xuất sữa.
Doanh nghiệp này đang thay đổi cuộc sống của hơn 600 phụ nữ và gia đình họ tại Burkina Faso, một quốc gia ở Tây Phi.
Laura Hindson cho biết:
“Chúng tôi mua tiger nut từ một hợp tác xã nông nghiệp do phụ nữ điều hành tại Burkina Faso, tên là Mousso Faso – nghĩa là ‘vùng đất của những người phụ nữ tận tâm’. Khi mới gặp họ, chúng tôi thấy họ bị đối xử rất bất công, giá thu mua tiger nut quá thấp. Hiện nay, chúng tôi trả cao gấp ba đến bốn lần so với trước đây.”
Burkina Faso là một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới. Trong gần 14 triệu dân, chỉ 22% biết chữ, và tuổi thọ trung bình dưới 62 tuổi.
Việc trồng tiger nut là công việc nặng nhọc, chủ yếu do phụ nữ đảm nhận và họ rất dễ bị bóc lột. Maria Marquez, đại diện của hợp tác xã Mousso Faso, hiện sống tại Tây Ban Nha, chia sẻ:
“Không chỉ riêng tiger nut. Điều tương tự cũng xảy ra với đường, cà phê, cacao – đó đều là những hệ thống thương mại không công bằng. Những người phụ nữ này từng bị lừa đảo, bị đối xử bất công, và điều đó gây tổn thương rất lớn cho họ và gia đình.”
Theo bà Marquez, việc bán tiger nut cho Úc với giá công bằng đã giúp khôi phục niềm tin và cải thiện đáng kể đời sống của phụ nữ Mousso Faso.
“Những mối quan hệ thương mại ổn định như thế này giúp họ có thể cho con đi học, cải thiện cơ sở hạ tầng và cuộc sống hằng ngày.”
Tuy nhiên, thu nhập ổn định chưa phải là mối lo duy nhất.
Burkina Faso hiện là điểm nóng khủng bố. Năm ngoái, quốc gia này đứng đầu Chỉ số Khủng bố Toàn cầu của Viện Kinh tế và Hòa bình.
Ông Steve Killelea, Chủ tịch điều hành của Viện, cho biết:
“Năm 2024 có 1.532 người thiệt mạng tại Burkina Faso – chiếm khoảng 25% tổng số ca tử vong do khủng bố trên toàn cầu. Nhiều chính phủ yếu kém, xung đột sắc tộc trong khu vực Sahel, cộng với sự xuất hiện của các nhóm thánh chiến quốc tế đã khiến tình hình ngày càng tồi tệ.”
Trong bối cảnh đó, các tổ chức phi chính phủ đang nỗ lực hỗ trợ người dân địa phương. Bà Marquez hiện là tình nguyện viên của tổ chức CIM Burkina.
“Bạo lực vũ trang đang gia tăng, nhiều thường dân thiệt mạng. Tình hình đất nước rất, rất khó khăn. Dự án hợp tác với Madame Tiger đã giúp phụ nữ địa phương có thu nhập công bằng để cải thiện cuộc sống.”
Về phần mình, nữ doanh nhân tại Melbourne Laura Hindson cho biết bà vô cùng tự hào khi xây dựng được một doanh nghiệp nhỏ nhưng tạo ra tác động lớn.
“Họ đã xây dựng các mái che để tránh nắng, đào giếng nước, cải thiện khu vực rửa tiger nut, xây kho chứa và hệ thống dẫn nước. Những thay đổi này đã tạo ra tác động rất lớn đối với phụ nữ và nông dân.”
Thị trường sữa thay thế trên toàn cầu được dự báo sẽ đạt 150 tỷ đô la vào năm 2035. Riêng tại Úc, thị trường này đã vượt mốc 600 triệu đô la mỗi năm và tiếp tục tăng trưởng.
Khi nhu cầu trong nước tăng cao, Madame Tiger cần ngày càng nhiều tiger nut hơn.
“Năm 2020 chúng tôi mua 6 tấn tiger nut. Năm sau là 7 tấn, rồi 15, 30 tấn, và năm ngoái là 60 tấn – gấp 10 lần so với năm 2020.”
Dù sữa tiger nut đang được đón nhận tích cực, hành trình khởi nghiệp của Laura Hindson không hề dễ dàng.
“Những năm đầu thực sự rất khó khăn. Làm việc trực tiếp với nông dân ở Tây Phi, mua hàng tận nơi, luôn có vô vàn thách thức. Nhưng những gì chúng tôi đạt được – cả về tác động xã hội lẫn sản phẩm – hoàn toàn xứng đáng. Chúng tôi tự hào đã đồng hành cùng Mousso Faso suốt 5 năm qua và chứng kiến họ phát triển. Và chúng tôi cũng rất hạnh phúc khi biết rằng người tiêu dùng Úc đang yêu thích loại sữa mà chúng tôi tạo ra.”
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
