Hàng ngàn tài liệu của nội các chưa hề được biết trước đây liên quan đến 226 quyết định của chính phủ Úc từ năm 1998 và 1999 đã được cơ quan Văn Khố Quốc gia công bố vào ngày đầu năm dương lịch. Các tài liệu tiết lộ về thuế GST, cuộc trưng cầu dân ý về Cộng hòa và vấn đề đẩy mạnh việc tranh đấu giành độc lập Đông Timor đã chế ngự trong nhiệm kỳ thứ hai của chính phủ John Howard.
Năm 1999 là năm chấm dứt một thế kỷ và khởi đầu của một Thiên Niên Kỷ mới.
Tổng trưởng Ngân khố, ông Peter Costello tiết lộ ông đã làm gì trong suốt ngày giao thừa Năm mới, đó là chờ đợi để xem con bọ Y-2-K vốn mọi người rất lo sợ, có xuất hiện hành động hay không.
“Ngày đầu năm dương lịch sẽ xảy đến với nước Úc trước tiên, trước khi đến Âu châu và Mỹ Châu".
"Tôi nhận được các phúc trình từ nửa đêm. Mọi chuyện có êm ắng không? Mọi thứ an bình cả chứ? Vẫn bình an chứ? Ồ, chúng ta có một ngày đầu năm yên bình”, Peter Costello.
Khi cả thế giới theo dõi chuyện ông Vladimir Putin trở thành quyền Tổng thống Nga và Tổng thống Mỹ Bill Clinton bị luận tội rồi được tha bổng, chính trường nước Úc bị chế ngự qua các cuộc tranh luận về sắc thuế Hàng Hoá và Dịch vụ, gọi tắt là GST gây nhiều tai tiếng của chính phủ.
Liên đảng đưa đề nghị cải tổ thuế trong cuộc bầu cử năm 1998 và chiến thắng một cách chật vật, mặc dù Thủ tướng John Howard hứa hẹn rằng, Liên đảng sẽ không bao giờ giới thiệu thuế GST.
“Không bao giờ thuế GST sẽ là một phần trong chính sách của chúng ta, không bao giờ".
"Không hề có loại thuế nầy, vì nó đã chết rồi, đã bị các cử tri giết chết trong cuộc bầu cử vừa qua”, John Howard.
2 thập niên sau, vị cựu Tổng trưởng Ngân khố nói rằng, tiếng ‘Không Bao giờ ‘đó là trở ngại lớn nhất mà Liên đảng phải đối phó, trong việc hoàn thành cải tổ thuế lớn nhất trong lịch sử nước Úc.
“Trong quan điểm của tôi, vấn đề thuế vụ đã được thi hành tại Úc và nó sẽ luôn luôn là chuyện được bàn cãi ưu tiên, cho đến khi nó được hoàn tất".
"Cách thức duy nhất để loại bỏ chuyện nầy, là hãy thực hiện nó. Nay những gì gây khó khăn cho chúng tôi, là ông Howard hứa hẹn là không bao giờ có sắc thuế GST, vì vậy có những cách tránh né trong năm 1997 và 1998, khi không nhắc đến tên nó".
"Ông ta và tôi đi đến một thỏa thuận, là tính chất khôn ngoan khi nói rằng nó sẽ không bao giờ thực hiện trước nhất, thế nhưng sau đó chúng tôi sẽ không bao giờ nhắc đến cái từ ‘không bao giờ’ nữa”, Peter Costello.
Ông Costello thừa nhận rằng, cử tri và chính các đồng nghiệp của ông trong nội các, cần được thuyết phục.
Hàng ngàn trang tài liệu được công bố của Nha Văn Khố Quốc gia cho thấy, ông Tổng trưởng Ngân khố đã tổ chức 9 cuộc họp nội các, theo lối nước rút marathon trong 4 tuần lễ, và đã thành công trong việc thuyết phục chính phủ chấp nhận 26 trang, về quyết định cải tổ thuế bán sỉ hàng hóa.
“Chương trình PowerPoint mới được phát minh trong lãnh vực điện toán, vì vậy tôi trở thành chuyên viên về PowerPoint trong chính phủ và tôi đến họp trong nội các với chương trình PowerPoint của tôi, mà tôi nghĩ nó rất tân tiến và tốt nữa, chỉ cần click click clik là mọi dữ liệu hiện ra".
"Tôi nhớ khi ra khỏi cuộc họp chính phủ sau 7 giờ tối và nói với một đồng nghiệp cao cấp là, ‘Anh nhớ được gì, đó có phải là một chương trình tốt không?’.
"Vị đồng nghiệp trả lời, ‘Tôi chẳng hiểu chi cả, thế nhưng mầu sắc của nó đẹp quá phải không?”, Peter Costello.
Đó cũng là thời gian thay đổi về chính sách ngoại giao của nước Úc tại Đông Nam Á.
Sau khi Tổng thống Nam Dương Suharto được ông B.J Habibie thay thế, chính phủ Howard là người ủng hộ mạnh mẽ cho một cuộc trưng cầu dân ý, để cuối cùng mang lại độc lập cho Đông Timor.
“Người dân Đông Timor rất xứng đáng để được độc lập và họ nên được tưởng thưởng nhiều hơn, trước thập niên 2000".
"Tôi nghĩ nước Úc cảm thấy tin tưởng trong việc thực hiện chuyện nầy, nếu tình hình chính trị tại Nam Dương không thay đổi".
"Tôi cũng nghĩ rằng, nước Úc đã thay đổi các quan hệ với Á châu ở điểm mầy. Tôi nghĩ, trước cuộc khủng hoảng tài chính ở Á châu, chúng ta cảm thấy là người yếu kém nhất tại châu Á, rồi sau khi Đông Timor được độc lập, chúng ta cảm thấy là người mạnh nhất tai Á châu".
"Chúng ta có thể là một nhà lãnh đạo trong vùng và chúng tôi thực sự là như vậy. Đó là một lực lượng quân sự do Úc hướng dẫn, có tên là INTERFET, nhằm bảo đảm tình hình an ninh tại Đông Timor”, Peter Costello.
Nhà viết sử của nội các là ông Paul Strangio cho biết, các tài liệu của nội các cũng cho biết chi tiết về việc làm thế nào Úc bố trí quân đội trước tại vùng Vịnh, với tư cách là một Liên Minh chống lại việc Iraq phát triển vũ khí có sức hủy diệti lớn lao, 4 năm trước khi Uc gia nhập vụ tiến quân để lật đổ Tổng thống Iraq Saddam Hussein.
“Những gì quí vị cảm thấy trong Ủy ban An ninh Quốc gia, một sự nghi ngờ sâu xa về tính xác thực cuả chế độ Iraq trong việc tuân thủ các nghĩa vụ, liên quan đến những vụ thanh tra và hủy bỏ cac vũ khí có sức hủy diệt lớn lao".
"Vì vậy nước Úc rất quan ngại về Iraq và tình cảm nầy cũng diễn ra trong các cuộc duyệt xét về các sự kiện tại đó”, Paul Strangio.
“Không, ông biết đó tôi không phải là người luôn nhìn lại quá khứ, thế nhưng đó là một việc khó khăn để thực hiện, tôi không chúc điều nầy cho bất cứ ai cả”, Peter Costello.
Nội các đã chấp thuận trên nguyên tắc về việc ông Howard đích thân thảo ra lời nói đầu cho bản Hiến Pháp, vốn cuối cùng bị đánh bại trong cuộc trưng cầu dân ý hồi năm 1999.
Các dự thảo bao gồm những từ ngữ như ‘bạn bè’ khi đề cập đến người Thổ dân Úc và cũng cho rằng người Thổ dân là những người ‘chiếm ngụ’ đầu tiên, hơn là ‘sở hữu chủ’.
Ông Paul Strangio giải thích rằng, Liên đảng lo lắng về chuyện nầy liên quan đến công chúng.
“Nội các đã phản ảnh về chuyện nầy, nên được tham vấn với công chúng rộng rãi về dự thảo lời nói đầu và đề nghị là không, bởi vì bất cứ ngôn từ nào từ chúng tôi có thể là một tiến trình rất chia rẽ, thế nhưng cũng sẽ kết thúc với một ‘hình thức chữ nghĩa’ nào đó mà chính phủ sẽ không hài lòng”
“Ông nghĩ chuyện nầy có ý nghĩa nào, khi họ nói là ‘một hình thức chữ nghĩa’ nào đó?”, một ký giả hỏi.
“Đây là một trong các khoảnh khắc đó, khi đọc lên các tài liệu nầy của nội các , quí vị cần có một nội dung rộng rãi".
"Chẳng hạn như, chúng tôi biết rằng ông John Howard khó chịu với một số vấn đề như xin lỗi người Thổ dân Úc, những chuyện bảo hộ tại Úc của người Thổ dân".
"Vì vậy đó là chuyện có thể xem là không muốn gây xúc phạm qua hình thức chữ nghĩa. Vì vậy quyết định là chính phủ giữ lại chuyện nầy trong nội bộ”, Paul Strangio.
Được biết các Tổng Bộ trưởng đã tiên đoán đúng, về các nhân nhượng của Úc trong Hiệp Định Thư Kyoto, sẽ gây giận dữ cho các nước láng giềng trong vùng Thái bình Dương và Liên Âu nữa.
Họ cũng bỏ phiếu chống lại một kế hoạch chính thức về dân số và một chiến thuật toàn quốc chống lại nạn tự tử, vốn là kết quả của việc cắt giảm ngân sách rộng rãi, nhằm bảo vệ mức thặng dư ngân sách khá mong manh.
Ông Peter Costello xác nhận, động lực chính cho việc đề ra các thay đổi đối với Việc Cấp Visa Điện tử cho các du khách, đã khiến cho các chi phí ngày càng gia tăng, trong việc kiểm soát biên giới Úc.
“Chúng tôi tranh đấu chống lại bất cứ đề nghị nào về việc chi tiêu mới, bởi vì mặc dù ngân sách đang thặng dư, nhưng đó chỉ là một sự thặng dư ít thôi".
"Thực sự với chuyện Đông Timor, chúng tôi nghĩ có thể đảm nhận ở một điểm, bằng cách đặt ra một sắc thuế".
"Khi mọi chuyện diễn tiến, hóa ra chúng tôi hủy bỏ sắc thuế đó, trước khi nó được đặt tên và đó là một hành động đúng đắn, bởi vì có nhiều cách thức khác nhau, để chính phủ thực hiện hầu tìm được số tiền nầy”, Peter Costello.
Vị cựu Tổng trưởng Ngân khố cho biết, ông hãnh diện về sự kiện là, thuế GST đã sống sót một cách không thay đổi và nay được sự ủng hộ của lưỡng đảng.
Các vấn đề về tham vọng cá nhân của ông để trở thành Thủ tướng cũng được nêu lên.
“Ông có tiếc nuối về chuyện chính trị hay không?”, một ký giả hỏi
“Ồ, không, tôi chẳng tiếc nuối chi về chuyện chính trị cả”.
“Phân nửa câu hỏi của tôi là: ông có nhớ chuyện chính trị gì không và có hối tiếc vì đã không thách thức để giữ vai trò lãnh đạo?”.
“Không, ông biết đó tôi không phải là người luôn nhìn lại quá khứ, thế nhưng đó là một việc khó khăn để thực hiện, tôi không chúc điều nầy cho bất cứ ai cả”, Peter Costello.
Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/Vietnamese
