Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã cảnh báo có thể “hủy diệt” Iran nếu Tehran không đạt thỏa thuận với Washington, trong bài phát biểu cứng rắn tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc ở New York. Bên cạnh xung đột Trung Đông, ông Trump còn đề cập đến chiến tranh Ukraine, trí tuệ nhân tạo và Tòa án Hình sự Quốc tế, đồng thời có các cuộc gặp với nhiều nhà lãnh đạo thế giới bên lề kỳ họp.
New York từ lâu nổi tiếng là thành phố không bao giờ ngủ.
Và trong tuần này, nơi đây đã trở thành tâm điểm của thế giới ngoại giao. An ninh được tăng cường trong lúc các nhà lãnh đạo thế giới tập trung tại thành phố để tham dự kỳ họp thường niên của Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc.
Thị trưởng New York Zoran Mamdani nói:
“Người dân New York có thể sẽ thấy số lượng cảnh sát được triển khai trên khắp thành phố gia tăng rõ rệt, cũng như sự hiện diện dày đặc hơn của lực lượng cảnh sát xung quanh trụ sở Liên Hiệp Quốc.”
Tân Chủ tịch Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, ông Khalilur Rahman, tuyên bố tại phiên khai mạc chính thức rằng ông đảm nhận trọng trách này vào một thời điểm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
“Các cuộc xung đột tiếp tục gây ra những đau khổ to lớn cho con người. Những thành quả phát triển vẫn còn ít ỏi và mong manh. Tác động của biến đổi khí hậu đang ngày càng nghiêm trọng.”
Nổi bật trong số những thách thức đó là cuộc xung đột tại Trung Đông, với Iran và Hoa Kỳ ở vị trí trung tâm.
Đây cũng là trọng tâm trong bài phát biểu của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump trước Đại hội đồng.
Năm ngoái, ông Donald Trump đã gây xôn xao với bài phát biểu mang tính đối đầu, cho rằng một số quốc gia đang “đi đến chỗ diệt vong”, trong đó có nguyên nhân từ chính sách khí hậu và tình trạng di cư ồ ạt. Bài phát biểu khi đó còn gây chú ý bởi những cáo buộc bất thường rằng Liên Hiệp Quốc phá hoại ông, sau khi một thang cuốn ở New York bất ngờ ngừng hoạt động và máy nhắc chữ gặp trục trặc.
Thế nhưng phần trình bày của Tổng thống Hoa Kỳ trong năm 2026 đã diễn ra rất khác.
Phóng viên SBS News tại sự kiện tường thuật:
“Tổng thống Hoa Kỳ không gặp bất kỳ vấn đề nào với thang cuốn bị ngừng hay máy nhắc chữ tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc năm nay. Ông bám sát kịch bản, nhưng thông điệp đưa ra thẳng thừng và gây bất an sâu sắc. Ông nhìn xuống đại diện của khoảng 130 quốc gia, trong đó có Úc, và bảo vệ các cuộc tấn công nhằm vào Iran, vốn khiến Eo biển Hormuz bị tắc nghẽn, đồng thời đẩy giá dầu và lạm phát tăng cao trên toàn cầu.”
Ông Donald Trump cho biết Washington và Tehran đang tiến gần hơn đến một thỏa thuận về Iran. Trong khi đó, một quan chức cấp cao Iran nói rằng Tehran có thể mở cửa trở lại Eo biển Hormuz trong vòng vài ngày, nếu Hoa Kỳ giảm sức ép quân sự và dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng của Iran.
Tuy nhiên, bài phát biểu của ông Trump tập trung vào lời đe dọa hủy diệt nước Cộng hòa Hồi giáo Iran nếu quốc gia này không làm theo yêu cầu của ông.
“Nhưng tôi phải đưa ra một quyết định lớn: Liệu một thỏa thuận với Iran có được ký kết, cho phép họ tái thiết và xây dựng một đất nước vĩ đại hơn rất nhiều so với trước đây hay không? Có thể là một trong những quốc gia vĩ đại nhất ở Trung Đông, thậm chí trên thế giới. Hay tôi sẽ hủy diệt Cộng hòa Hồi giáo Iran, làm điều đó thật nhanh chóng và không bao giờ cho họ cơ hội tiếp tục giết hại, tàn phá con người và các quốc gia nữa?”
Ông cũng không đưa ra nhiều lời trấn an đối với những nhà lãnh đạo đang phải đối mặt với áp lực trong nước do giá dầu tăng vọt, rằng những hậu quả kinh tế này sắp chấm dứt.
“Chế độ khủng bố này đang hành xử tồi tệ, không phải vì họ mạnh mẽ và tự tin, mà vì họ yếu đuối và tuyệt vọng. Nếu chúng ta đoàn kết, chúng ta sẽ sớm chứng kiến một thế giới không còn mối đe dọa khủng bố Iran đã tồn tại suốt 51 năm qua, và giá dầu sẽ lao dốc, thậm chí xuống thấp hơn cả trước đây.”
Iran không phải là vấn đề lớn duy nhất trong bài phát biểu của ông Trump. Trí tuệ nhân tạo cũng chiếm một vị trí nổi bật.
Tổng thống Hoa Kỳ cam kết nước này sẽ khuyến khích phát triển AI, thay vì kiềm chế công nghệ này.
“Chính những người từng nói rằng tất cả chúng ta sẽ chết trong vòng 12 năm vì tình trạng nóng lên toàn cầu… giờ đây lại là những người nói rằng AI sẽ giết chết tất cả chúng ta, rằng robot sẽ tấn công chúng ta và mọi thứ sẽ trở thành một thảm họa hoàn toàn. Vẫn là nhóm người đó.”
Trong khi đó, chính các công ty AI đang ngày càng kêu gọi sự phối hợp trên toàn cầu về an toàn trí tuệ nhân tạo. Giám đốc điều hành OpenAI Sam Altman dự kiến sẽ phát biểu trước Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc vào thứ Tư.
Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc António Guterres đã phản bác quan điểm cho rằng các siêu cường thế giới có thể tự hành động riêng rẽ trong lĩnh vực công nghệ này.
Cũng trong bài phát biểu, ông Trump đã dành những lời lẽ gay gắt cho các thành viên của Tòa án Hình sự Quốc tế.
Ông yêu cầu họ từ chức.
“Chúng tôi sẽ không bao giờ cho phép quân nhân Hoa Kỳ hay bất kỳ ai khác bị điều tra hoặc phải đối mặt với những phiên tòa trình diễn do một tòa án chống Mỹ, không có thẩm quyền đối với chúng tôi, tiến hành. Họ là một nhóm người độc ác.”
Ông Trump cũng dành những lời lẽ gay gắt cho giới truyền thông đang chờ đợi ông, chỉ vài ngày sau khi cấm ba cơ quan báo chí tác nghiệp tại Tòa Bạch Ốc.
“Tôi ngạc nhiên khi CNN có mặt ở đây để đưa tin về tôi. Các anh không nên có mặt ở đây. Các anh không nên đưa tin về tôi. Các anh đã nói rằng sẽ không đưa tin về tôi.”
Trong khi đó, không có dấu hiệu căng thẳng nào giữa Thủ tướng Úc Anthony Albanese và ông Andy Burnham của Anh khi hai người gặp nhau bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc.
Ông Albanese cho biết hai bên chia sẻ những giá trị chung.
“Chúng tôi có hệ thống nghị viện Westminster được kế thừa từ Anh. Rất nhiều truyền thống của chúng tôi bắt nguồn từ truyền thống của các bạn. Chúng tôi đã có một số cuộc trao đổi và tôi có thể xác nhận rằng giờ đây tôi cũng công khai là một người hâm mộ của ông ấy.”
Và ông Burnham cũng đồng tình với những nhận định đó
“Hai bên đang hợp tác rất hiệu quả trong lĩnh vực quốc phòng, thông qua AUKUS, gồm Úc, Anh và Hoa Kỳ. Tất nhiên, như ông vừa đề cập, còn có một thiết bị không người lái dưới biển.”
Sự hợp tác quốc phòng đó còn mở rộng sang Ukraine. Úc đã cam kết cung cấp hàng triệu đô la hỗ trợ quân sự cho Kyiv, trong khi phía Anh hứa sẽ vận động ông Donald Trump thúc đẩy một thỏa thuận ngừng tấn công vào hạ tầng năng lượng giữa Ukraine và Nga.
Tuần trước, Tổng thống Hoa Kỳ thông báo Ukraine và Nga đã đồng ý không tấn công các mục tiêu năng lượng. Tuy nhiên, mọi dấu hiệu về một thỏa thuận đình chiến đã biến mất sau khi Nga tấn công các trạm xăng ở Kyiv vào ngày hôm sau, còn Ukraine ném bom một nhà máy lọc dầu của Nga.
Dù vậy, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy xem cuộc gặp riêng với ông Trump là cơ hội để kêu gọi Hoa Kỳ hỗ trợ chấm dứt cuộc chiến với Nga.
“Tôi hy vọng chúng ta sẽ chấm dứt cuộc chiến này và Tổng thống Trump sẽ giúp chúng tôi kết thúc chiến tranh. Tôi nghĩ chúng ta cần thực hiện điều đó càng sớm càng tốt, trước mùa đông. Tốt nhất là trước mùa đông.”
Ông Trump hiện đã trở về Washington DC.
Tuy nhiên, trước khi rời đi, ông Trump đã gặp các nhà lãnh đạo Đan Mạch và Greenland, đồng thời ký một thỏa thuận nhằm tăng cường sự hiện diện quân sự của Hoa Kỳ trên hòn đảo này.
Các bên đã tiến hành đàm phán trong năm nay, sau khi ông Trump nhiều lần bày tỏ mong muốn giành quyền kiểm soát Greenland, cho rằng hòn đảo có vai trò thiết yếu đối với an ninh quốc gia Hoa Kỳ.
Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen hy vọng thỏa thuận sẽ hạn chế cơ hội để các đối thủ địa chính trị khác gia tăng ảnh hưởng tại Greenland.
“Thưa Tổng thống, ông đã nói rất rõ rằng ông không muốn các đối thủ tiến đến quá gần. Tôi hoàn toàn đồng ý, và với thỏa thuận này, họ sẽ không thể làm như vậy. Chúng ta đang bảo đảm rằng họ sẽ không được phép giành quyền kiểm soát hoặc tạo ra ảnh hưởng đáng kể tại Greenland.”
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
