Một mối quan hệ không cãi vã có thật sự là một mối quan hệ tốt đẹp? Vì sao càng thân, chúng ta đôi khi lại càng khó nói với nhau? Hai nhà tâm lý Josh Nguyễn và Victor Trần cùng tìm hiểu những khoảng cách có thể bắt đầu từ sự im lặng và cách kết nối lại với người mình yêu thương.
"Một người chồng trở về nhà sau một ngày làm việc. Người vợ đang dọn dẹp. Hai người chào nhau bằng một nụ cười nhẹ, rồi ai làm việc nấy. Không cãi vã, không nước mắt, cũng không có mâu thuẫn rõ ràng... Nhưng trong căn nhà ấy, những câu chuyện chung ngày càng ít đi. Hai người không còn chia sẻ những điều nhỏ nhặt trong cuộc sống."
Câu chuyện trên gợi lên câu hỏi: Liệu một mối quan hệ không có xung đột có đồng nghĩa với việc hai người vẫn đang kết nối tốt với nhau?
Trong tập 2 của Chuyện của chúng ta, nhà tâm lý lâm sàng Josh Nguyễn, hiện làm việc tại một phòng khám tư ở Melbourne và nghiên cứu sinh tại Đại học Melbourne, cùng nhà tâm lý Victor Trần, đang làm việc tại The Royal Children's Hospital, Melbourne, cùng bàn về sự im lặng, giao tiếp và khoảng cách trong các mối quan hệ.
Không cãi nhau chưa chắc là một mối quan hệ tốt đẹp
Theo Josh Nguyễn, điều đáng chú ý trong câu chuyện trên không phải là việc hai vợ chồng không cãi nhau, mà là họ không có những cuộc giao tiếp thực sự có ý nghĩa.
Một mối quan hệ không có xung đột chưa chắc đã là một mối quan hệ lành mạnh. Đôi khi, sự im lặng có thể xuất phát từ việc một hoặc cả hai người không biết cách nói về những khúc mắc, cảm xúc hay bất đồng của mình.
Victor Trần cho rằng đây cũng là một vấn đề về kỹ năng. Hầu hết chúng ta không được học cách giao tiếp với người bạn đời, cách giải quyết mâu thuẫn hay cách cùng nhau đối diện với những giai đoạn khó khăn trong một mối quan hệ.
Những bất đồng nhỏ nếu không được giải quyết có thể tích tụ theo thời gian. Đến khi một vấn đề nghiêm trọng xảy ra, hai người có thể không có đủ “sự tập dượt” để cùng nhau đối diện.
Cách chúng ta vượt qua những mâu thuẫn để trở nên hiểu nhau hơn, đó chính là yếu tố then chốt.Nhà tâm lý Josh Nguyễn
Hai nhà tâm lý cũng nhấn mạnh rằng tranh luận hay bất đồng không nhất thiết là dấu hiệu của một mối quan hệ xấu. Điều quan trọng hơn là cách hai người xử lý những khác biệt đó.
Vì sao càng thân, chúng ta càng khó mở lòng?
Một nghịch lý khá phổ biến là có người có thể trò chuyện rất thoải mái với đồng nghiệp, bạn bè hoặc thậm chí một người mới quen, nhưng lại khó nói chuyện với chính người thân của mình.
Theo Josh Nguyễn, khi chia sẻ những cảm xúc hoặc khó khăn trong nội tâm với người thân, chúng ta có thể dễ cảm thấy xấu hổ hoặc sợ bị đánh giá.
Càng thân thiết và ở bên nhau lâu, chúng ta càng dễ nghĩ rằng mình đã “quá hiểu” người kia. Một câu nói của người bạn đời có thể lập tức được diễn giải theo những gì chúng ta vốn đã nghĩ về họ, thay vì được lắng nghe một cách cởi mở.
Trong khi đó, với một người lạ, cả hai chưa có sẵn những định kiến hay cách nhìn về nhau. Vì vậy, việc chia sẻ đôi khi lại tạo cảm giác an toàn hơn.
Victor Trần cho rằng chúng ta cũng thường hình dung trước phản ứng của người thân: Nếu mình nói điều này, họ sẽ nghĩ gì? Họ sẽ phản ứng ra sao?
Chính sự lo lắng về phản ứng đó có thể khiến một người chọn im lặng.
“Anh phải tự hiểu em chứ”
Khi càng thân, chúng ta càng dễ kỳ vọng người kia phải tự hiểu mình mà không cần nói ra.
Josh Nguyễn gọi những kỳ vọng âm thầm này như những “tảng đá” có thể giữ chặt cảm xúc bên trong mỗi người.
Thay vì chờ người kia tự nhận ra, ông gợi ý hãy bắt đầu bằng những câu rất đơn giản, chẳng hạn: “Hôm nay em rất mệt” hay “Hôm nay em đi làm gặp rất nhiều vấn đề.”
Đó có thể là một cách mở đầu cho một cuộc trò chuyện mà không cần ngay lập tức giải quyết một vấn đề lớn.
“Đàn ông ít nói” có phải là chuyện bình thường?
Một quan niệm khá phổ biến trong nhiều gia đình Á Đông là đàn ông thường ít nói, ít chia sẻ.
Nhưng theo Victor Trần, việc một người ít nói không nên được giải thích đơn giản bằng giới tính. Có những người đàn ông nói rất nhiều, trong khi cũng có những người ít nói; mỗi người có những đặc điểm và cách giao tiếp khác nhau.
Josh Nguyễn cũng lưu ý rằng một người có thể rất cởi mở, hoạt bát trong môi trường làm việc nhưng lại ít nói khi trở về nhà.
Điều này có thể liên quan đến nhiều yếu tố, chẳng hạn sự mệt mỏi sau một ngày làm việc, năng lượng tinh thần đã cạn kiệt, hoặc những mâu thuẫn chưa được giải quyết trong gia đình.
Những vấn đề chưa được nói ra có thể trở thành điều mà mọi người đều biết nhưng không ai muốn nhắc đến, khiến những cuộc trò chuyện ngày càng khó bắt đầu.
Nếu như một người trở về nhà của mình, trở về tổ ấm của mình mà không thể nào chia sẻ với người bạn đời hay những người thân của mình, thì rất khó để duy trì và gọi đó là một tổ ấm thật sự đúng nghĩa.Nhà tâm lý Victor Trần
Muốn kết nối với người khác, trước hết cần kết nối với chính mình
Một trong những điểm được hai nhà tâm lý nhấn mạnh là chăm sóc một mối quan hệ không chỉ bắt đầu từ việc quan tâm đến người kia.
Victor Trần cho rằng mỗi người cũng cần nhìn nhận những cảm xúc và khó khăn của chính mình. Khi chưa nhận diện được những cảm xúc hỗn độn bên trong, chúng ta có thể khó kết nối với người khác một cách trọn vẹn.
Nếu cảm thấy “cạn năng lượng”, một người cũng có thể nói thẳng với bạn đời rằng mình đang mệt và cần một khoảng thời gian riêng trước khi quay lại cùng nhau ăn cơm hoặc trò chuyện.
“Mình phải tự nạp năng lượng cho chính mình, thì những cái cách nạp năng lượng đó có thể là nói với người bạn đời mình: hôm nay anh cũng hơi mệt và anh cần một khoảng không gian riêng.” - Victor Trần
Josh Nguyễn cũng đưa ra một cách nhìn khác: khi một cặp đôi gặp khó khăn, cả hai cần nhớ rằng họ đang ở cùng một đội, cùng hướng đến một mục tiêu chung.
Một cuộc tranh luận không nhất thiết phải là cuộc chiến để xác định ai đúng, ai sai.
Bắt đầu lại từ một câu hỏi đơn giản
Vậy nếu đang cảm thấy khoảng cách với người thân ngày càng lớn, chúng ta có thể bắt đầu từ đâu?
Josh Nguyễn gợi ý một điều rất đơn giản: chậm lại và lắng nghe.
Một câu hỏi như “Hôm nay em đi làm có mệt không?” có thể trở thành điểm bắt đầu cho sự kết nối.
Không nhất thiết phải có một cuộc nói chuyện thật dài. Đôi khi, những cuộc trò chuyện chỉ vài phút mỗi ngày cũng có thể giúp hai người duy trì sự quan tâm và hiểu nhau hơn.
Victor Trần ví mối quan hệ như một cái cây. Cây không thể được trồng một lần rồi để mặc cho tự lớn. Nó cần ánh sáng, nước và dinh dưỡng.
“Những kết nối hàng ngày đó là ánh sáng, những cuộc trò chuyện năm, mười phút mỗi ngày, đó là dinh dưỡng.” - Victor Trần
Và đôi khi, điều cần thiết nhất không phải là cố tìm ra ai đúng hay ai sai, mà là cho nhau thêm thời gian để lắng nghe.
Mọi người cần luôn nhớ là những người trong mối quan hệ và gia đình của mình là đang cùng một team và đang cùng hướng đến một mục đích chung.Nhà tâm lý Josh Nguyễn
Chuyện của chúng ta
Trong cuộc sống bận rộn, khoảng cách giữa những người thân thiết đôi khi không bắt đầu từ một cuộc cãi vã lớn. Nó có thể bắt đầu rất âm thầm: một câu chuyện không được kể, một cảm xúc không được nói ra, hay một lần nữa chúng ta nghĩ rằng “người kia phải tự hiểu mình.”
Có lẽ, đôi khi chúng ta chỉ cần chậm lại một chút và bắt đầu bằng một câu hỏi rất đơn giản: “Hôm nay anh/em có mệt không?”
Chuyện của chúng ta là loạt chương trình của SBS Tiếng Việt, cùng các chuyên gia và khách mời tìm hiểu những câu chuyện tâm lý, cảm xúc và các mối quan hệ trong đời sống.
Lưu ý: Thông tin trong chương trình chỉ mang tính tổng quát và không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y tế. Nếu quý vị có vấn đề về sức khỏe, hãy liên lạc bác sĩ gia đình hoặc chuyên gia y tế.
Bạn có câu chuyện muốn chia sẻ hoặc câu hỏi muốn được giải đáp? Hãy gửi cho chúng tôi. Các nhà tâm lý sẽ cùng bạn tìm lời giải đáp trong tiết mục “Chuyện của chúng ta” trên SBS Tiếng Việt.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
