Một phát ngôn nhân cao cấp Taliban đã mời các viên chức Úc tới Afghanistan, để điều tra các cáo buộc về tội ác chiến tranh của quân đội Úc. Nhưng một luật sư người Úc gốc Afghanistan đã cảnh báo, việc chấp nhận lời đề nghị sẽ mang lại cho chế độ tính hợp pháp mà họ mong đợi.
Trong một cuộc phỏng vấn hiếm hoi với truyền thông Tây phương, ông Zabihullah Mujahid khuyến khích các nhà điều tra tội phạm chiến tranh Úc cộng tác với Taliban.
Phát biểu với ban tiếng Pashto của đài SBS, ông nói rằng Taliban sẽ đảm bảo vấn đề an toàn cho các viên chức Úc nói chuyện với những người bị nghi ngờ là các nạn nhân.
“Họ nên cho chúng tôi biết sẽ điều tra như thế nào và điều tra ai, liệu tất cả các vụ giết người có được điều tra hay không và xem tội gì là tội phạm".
"Sau khi thỏa thuận và các cơ quan ngoại giao của chúng tôi tham gia, chúng tôi sẽ tự tin 100% về việc sắp xếp an ninh và không có vấn đề gì ở đó cả”, Zabihullah Mujahid.
Được biết Taliban nắm quyền vào năm 2021, đã theo dõi kết quả từ vụ án phỉ báng do quân nhân Úc Ben Roberts-Smith, khởi kiện chống lại ba nhật báo là The Age, Sydney Morning Herald và Canberra Times.
Ngày 1 tháng 6 Tòa án Liên bang phán quyết rằng, các bài báo cáo buộc quân nhân được tưởng thưởng huân chương cao quí Victoria, đã sát hại một thường dân Afghanistan không võ trang, về căn bản là đúng khi dựa trên bằng chứng trong các vụ án dân sự về việc ‘cân bằng các xác suất’.
Ông Mujahid cho biết, các viên chức Taliban đã theo dõi vụ việc nói trên.
“Chúng tôi đã quan sát trường hợp này, nhưng nhận thức ở Afghanistan cho rằng đó là một hành động tượng trưng thiếu thực chất. bởi vì khi các lực lượng Úc ở đây trong 20 năm để hỗ trợ cuộc chiến tranh của Mỹ, họ đã giết và tra tấn nhiều người hơn nữa”, Zabihullah Mujahid.
Một cách riêng biệt, một cơ quan độc lập là Văn phòng Điều tra Đặc biệt, đã điều tra 40 cáo buộc về tội ác chiến tranh được cho là do các lực lượng Úc gây ra.
Cơ quan này được thành lập như một đáp ứng, đối với Bản Phúc trình Brereton năm 2020.
Tổng giám đốc của cơ quan là ông Chris Moraitis, nói với Ủy ban Ước Chi Thượng viện vào tháng 2 rằng, các nhà điều tra đã không phỏng vấn các nhân chứng bên trong Afghanistan, do không được tiếp cận.
“Chúng tôi không phải là một cơ quan nhân đạo, không phải là báo cáo viên đặc biệt và cũng không phải là một tổ chức phi chính phủ".
"Chúng tôi là một cơ quan điều tra, đang cố gắng thực thi luật hình sự Úc".
"Điều đó mang lại động lực riêng và tôi không hài lòng rằng, các điều kiện cần thiết để cộng tác với quốc gia đó ở giai đoạn này có thể xảy ra".
"Tôi nghĩ rằng, cần có một thỏa thuận chính thức với nước sở tại để làm điều đó, qua việc tìm kiếm bằng chứng và viện dẫn bằng chứng, để có thể được sử dụng tại tòa án ở Úc".
"Có những trường hợp ngoại lệ liên quan, như tôi nhớ lại, nhưng tôi không nghĩ rằng điều đó đã từng được thực hiện khi chúng tôi xem xét, do có một số vấn đề về mặt pháp lý về chuyện đó”, Chris Moraitis.
Đó sẽ là điều tốt nhất, mà chính phủ Úc có thể làm cho họ, Arezo Zoe Safi.
Trong khi đó cả Văn phòng Thủ tướng và Bộ Quốc phòng, đều không trả lời các câu hỏi của SBS.
Còn Luật sư người Úc gốc Afghanistan là bà Arezo Zoe Safi đã làm việc với các nạn nhân bị cáo buộc.
Bà nói rằng chính phủ nên thận trọng, trong việc chấp nhận lời mời của Taliban.
“Họ là một chế độ man rợ, là một tổ chức khủng bố không có một chút tin cậy nào cả".
"Lời mời này là một nỗ lực, để họ có được một số hình thức công nhận quốc tế”, Arezo Zoe Safi.
Theo Liên Hiệp Quốc, Taliban đã giết nhiều thường dân hơn bất kỳ lực lượng nào khác, trong cuộc xung đột kéo dài 20 năm ở Afghanistan.
Taliban đã thực hiện các vụ giết người và tra tấn phi pháp kể từ khi nắm quyền, sau khi quân đội các nước Tây phương rút lui.
Bà Safi nói rằng bất kỳ sự tham gia nào bây giờ, sẽ khiến các nạn nhân bị cáo buộc gặp rủi ro.
“Việc bồi thường tài chính cho các nạn nhân là không an toàn, bởi vì họ sẽ là mục tiêu chính của Taliban, những kẻ thèm tiền trong giai đoạn này".
"Chúng sẽ tìm kiếm, giết chết hay bức hại họ, để lấy đi những khoản tiền đó”, Arezo Zoe Safi.
Bà đã khen ngợi Úc là quốc gia duy nhất điều tra các cáo buộc về tội ác chiến tranh ở Afghanistan, điều đó cho thấy kinh nghiệm của các nạn nhân thường dân là rất quan trọng.
“Thực tế là họ đã được nghe, hoặc những cáo buộc này đang xảy ra ở Úc, họ cảm thấy cuộc sống của mình không quan trọng đối với thế giới Tây phương".
"Để có những vấn đề như thế này của tòa án, cần có một tình cảm minh oan cho họ".
"Chắc chắn không có đồng tiền nào thay thế được, những người thân yêu của họ".
"Có người mất cha, có người mất chồng trong những vụ giết người như vậy".
"Nhưng tôi tin rằng, giờ đây họ là những người phụ nữ có nguy cơ do cái chết của người thân, vì họ không có người nam hộ tống dưới chế độ Taliban hiện tại, để đưa họ đến nơi an toàn".
"Đó sẽ là điều tốt nhất, mà chính phủ Úc có thể làm cho họ”, Arezo Zoe Safi.
