Các nhóm nhân quyền đã bày tỏ lo ngại, về số lượng lớn người biểu tình thiệt mạng ở Iran.
Nhóm nhân quyền có trụ sở tại Mỹ, Human Rights Activists News Agency, cho biết họ đã xác minh được cái chết của 490 người biểu tình và 48 nhân viên an ninh trong hai tuần qua, kể từ khi các cuộc biểu tình nổ ra vào ngày 28 tháng 12.
Iran chưa cung cấp số liệu chính thức và hãng tin Reuters không thể xác minh độc lập.
Chính quyền đã cắt mạng internet và đường dây điện thoại vào thứ Năm ngày 8 tháng 1, nhưng các cuộc biểu tình vẫn tiếp tục.
Phó giám đốc của Human Rights Activists News Agency, Skylar Thompson, cho biết họ đang theo dõi sát sao sự leo thang trong các chiến thuật được sử dụng, để đàn áp người biểu tình.
"Việc internet bị cắt hoàn toàn, ban đầu luôn là một mối lo ngại, bởi vì điều xảy ra sau đó là chúng ta bắt đầu thấy bạo lực gia tăng. Chúng ta bắt đầu thấy những điều xảy ra, đằng sau bức màn bí mật này và đó thường là một dấu hiệu cho chúng ta, những người phân tích từ bên ngoài, rằng, đây là lúc chế độ thực sự có ý định bắt đầu đàn áp. Điều đó đã rõ ràng trong vài ngày qua, khi internet bị tắt và khả năng kết nối với thế giới bên ngoài bị hạn chế. Chúng ta bắt đầu thấy bạo lực gia tăng, và tôi nghĩ luôn có một mối liên hệ ở đó”, Skylar Thompson.
Trong khi đó Chính quyền Iran cho biết, họ đang hành động để đối phó với áp lực kinh tế, nguyên nhân đầu tiên gây ra các cuộc biểu tình, nhưng lên án những người mà họ gọi là kẻ bạo loạn, nói rằng họ đã kích động gây rối sau khi bị Mỹ và Israel xúi giục.
Với việc giới giáo sĩ của Cộng hòa Hồi giáo, đang phải đối mặt với các cuộc biểu tình lớn nhất kể từ năm 2022, Tổng thống Mỹ đã nhiều lần đe dọa can thiệp, nếu lực lượng chức năng sử dụng vũ lực, đối với người biểu tình.
Trong khi đó, con trai của vị vua bị lật đổ của Iran hiện đang sống tại Mỹ, cho biết ông sẵn sàng trở về nước và lãnh đạo quá trình chuyển đổi, sang một chính phủ dân chủ.
Ông Reza Pahlavi đã kêu gọi các cuộc biểu tình, với một số người biểu tình, hô vang "Đức vua muôn năm".
Ông Pahlavi nói với Fox News rằn,g ông sẵn sàng và mong muốn lãnh đạo, nhưng cần phải có một kế hoạch rõ ràng về cách thức chuyển giao quyền lực tiềm năng sẽ diễn ra.
"Nhưng điều quan trọng là chúng ta phải thiết lập một quy trình tốt, để thế giới hiểu và quan trọng hơn cả là người dân Iran hiểu chính xác, cách chúng ta sẽ đạt được điều đó, không giống như những gì đã xảy ra 47 năm trước, khi không ai thực sự biết điều đó có nghĩa là gì, khi có những gì Lãnh đạo tối cao của Iran, Ayatollah Ali Khamenei đã lên kế hoạch cho Iran. Và đến khi họ nhận ra điều đó, thì đã quá muộn. Tôi đã can thiệp theo yêu cầu, để cung cấp cho họ quy trình đó. Tôi cam kết điều đó để bảo đảm rằng, chúng ta sẽ có một lựa chọn dân chủ thay thế ở Iran”, Reza Pahlavi.
Trong khi đó các cuộc biểu tình chống chính phủ hiện đang bước sang tuần thứ ba, tiếp tục ngay cả sau khi truy cập internet và đường dây điện thoại bị cắt vào thứ Năm 8 tháng 1.
Tổ chức nhân quyền Human Rights Activists News Agency có trụ sở tại Mỹ cho biết, họ đã xác minh được cái chết của 490 người biểu tình và 48 nhân viên an ninh, với hơn 10.600 người bị bắt giữ.
Còn Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim cho biết, 109 nhân viên an ninh đã thiệt mạng, trong các cuộc biểu tình trên khắp cả nước.
Trong khi đó Chính quyền Iran đã tìm cách phân biệt, giữa những gì họ cho là, các cuộc biểu tình chính đáng về nền kinh tế tồi tệ của Iran và những người mà họ gọi là "kẻ bạo loạn", những người mà họ cáo buộc được Mỹ và Israel hậu thuẫn.
Được biết Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thể hiện sự ủng hộ đối với những người biểu tình, nói rằng Mỹ sẵn sàng giúp đỡ.
Còn Tổng thống Iran, Masoud Pezeshkian, cáo buộc Mỹ và Israel, đang cố gắng leo thang tình trạng bất ổn này.
Ông nói rằng không nên cho phép những kẻ bạo loạn, gây rối trật tự xã hội.
"Biểu tình là quyền của người dân và chúng tôi có nghĩa vụ đáp trả các cuộc biểu tình của họ. Nhưng tình trạng bất ổn và các cuộc tấn công vào nơi công cộng, đốt phá nhà thờ Hồi giáo, đốt Kinh Thánh, thì đây rõ ràng là một kế hoạch của Hoa Kỳ và Israel. Người dân có thể thấy điều đó. Đây là Israel nói về nhân đạo, trong khi đồng thời gây ra đau khổ như vậy cho con người”, Masoud Pezeshkian.
Tờ Wall Street Journal đưa tin rằng, Tổng thống Trump sẽ được các viên chức của mình báo cáo vào thứ Ba, về các lựa chọn đối với Iran, bao gồm các cuộc tấn công quân sự, sử dụng vũ khí mạng bí mật, mở rộng các lệnh trừng phạt và cung cấp hỗ trợ trực tuyến, cho các nguồn chống chính phủ.
Trong khi đó Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf cảnh báo Mỹ không nên "tính toán sai lầm". Ông Qalibaf, cũng là cựu chỉ huy trong lực lượng vệ binh cách mạng tinh nhuệ của Iran, tuyên bố.
“Hãy nói rõ: trong trường hợp Iran bị tấn công, các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng Israel, cũng như tất cả các căn cứ và tàu chiến của Mỹ, sẽ là mục tiêu hợp pháp của chúng tôi”, Mohammad Baqer Qalibaf.
Trong khi đó Chính quyền Iran tăng cường đàn áp.
Các cuộc biểu tình bắt đầu vào ngày 28 tháng 12, để phản đối giá cả leo thang, trước khi chuyển hướng chống lại giới cầm quyền giáo sĩ đã cai trị, kể từ cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979.
Phía Iran cáo buộc, Mỹ và Israel kích động bất ổn và kêu gọi một cuộc biểu tình toàn quốc vào thứ Hai, để lên án “các hành động khủng bố do Hoa Kỳ và Israel dẫn đầu” ở Iran, truyền thông nhà nước đưa tin.
Việc truyền tải thông tin từ Iran đã bị cản trở bởi việc cắt internet kể từ thứ Năm.
Đoạn phim được đăng tải trên mạng xã hội, hôm thứ Bảy từ Tehran cho thấy, đám đông lớn tuần hành trên một con phố vào ban đêm, vỗ tay và hô khẩu hiệu.
Đám đông “không có điểm kết thúc cũng không có điểm bắt đầu,” một người đàn ông được nghe nói. Trong đoạn phim từ thành phố Mashhad ở phía đông bắc, khói có thể được nhìn thấy cuồn cuộn bốc lên bầu trời đêm từ những đám cháy trên đường phố, những người biểu tình đeo mặt nạ và một con đường ngổn ngang mảnh vỡ, một video khác được đăng tải vào thứ Bảy cho thấy, người ta có thể nghe thấy tiếng nổ và Reuters đã xác minh được địa điểm.
Trong khi đó Đài truyền hình nhà nước, chiếu cảnh hàng chục túi đựng thi thể trên mặt đất, tại văn phòng pháp y Tehran, nói rằng những người chết là nạn nhân của các sự kiện, do "những kẻ khủng bố có vũ trang" gây ra, cũng như cảnh người thân tập trung bên ngoài Trung tâm Pháp y Kahrizak ở Tehran, chờ đợi để nhận dạng thi thể.
Trong khi đó theo ba nguồn tin Israel cho biết, Israel đang trong tình trạng cảnh giác cao độ trước khả năng Mỹ can thiệp.
Một viên chức quân sự Israel cho biết, các cuộc biểu tình là vấn đề nội bộ của Iran, nhưng quân đội Israel đang theo dõi diễn biến và sẵn sàng đáp trả "bằng vũ lực nếu cần thiết".
Israel và Iran đã giao tranh trong một cuộc chiến kéo dài 12 ngày vào tháng 6 năm rồi, mà Mỹ đã tham gia trong một thời gian ngắn, bằng cách tấn công các cơ sở hạt nhân quan trọng.
Iran đã trả đũa, bằng cách bắn tên lửa vào Israel và một căn cứ không quân của Mỹ ở Qatar.
Iran lên án 'những kẻ bạo loạn và khủng bố'
Tình trạng bất ổn ở Iran diễn ra, khi Tổng Thống Trump đang phô trương sức mạnh của Mỹ trên trường quốc tế, sau khi bắt cóc Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, một hành động bị các chuyên gia luật quốc tế coi là bất hợp pháp và đưa ra khả năng mua Greenland, hoặc sử dụng vũ lực.
Tổng thống Iran là Masoud Pezeshkian, trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình, cho biết Israel và Mỹ đang chủ mưu gây bất ổn và kẻ thù của Iran đã đưa vào "những kẻ khủng bố, những kẻ đốt phá nhà thờ Hồi giáo, tấn công ngân hàng và tài sản công cộng".
"Các gia đình, tôi yêu cầu các bạn: đừng để con cái nhỏ tuổi của mình, tham gia cùng những kẻ bạo loạn và khủng bố, những kẻ chặt đầu người và giết người khác", Masoud Pezeshkian.
Ông nói thêm rằng, chính phủ sẵn sàng lắng nghe người dân và giải quyết các vấn đề kinh tế.
Chính quyền Iran đổ lỗi cho 'khủng bố' gây ra tình trạng bất ổn, báo hiệu sẽ tăng cường trấn áp các cuộc biểu tình
Còn Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran cáo buộc, "khủng bố" nhắm mục tiêu vào các căn cứ quân sự và thực thi pháp luật trong bối cảnh bất ổn, cho rằng duy trì an ninh là "lằn ranh đỏ" và thề sẽ bảo vệ hệ thống chính trị.
Chính quyền Iran đã ra tín hiệu rằng, họ có thể tăng cường trấn áp các cuộc biểu tình chống chính phủ lớn nhất trong nhiều năm.
Một ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra cảnh báo mới rằng Hoa Kỳ có thể can thiệp, đã có những báo cáo mới về bạo lực trên khắp đất nước, mặc dù việc mất kết nối internet, khiến việc đánh giá toàn bộ mức độ bất ổn trở nên khó khăn.
Con trai lưu vong của vị Quốc vương cuối cùng của Iran, người đã nổi lên như một tiếng nói nổi bật trong phe đối lập bị chia rẽ, đã đưa ra lời kêu gọi mạnh mẽ nhất từ trước đến nay về việc các cuộc biểu tình cần mở rộng thành một cuộc nổi dậy, để lật đổ những người cai trị giáo sĩ.
Truyền thông nhà nước cho biết một tòa nhà thành phố đã bị đốt cháy ở Karaj, phía tây Tehran và đổ lỗi cho "những kẻ bạo loạn".
Đài truyền hình nhà nước phát sóng, cảnh tang lễ của các thành viên lực lượng an ninh, mà họ cho là đã thiệt mạng trong các cuộc biểu tình ở các thành phố Shiraz, Qom và Hamedan.
Các đoạn phim được đăng tải trên mạng xã hội cho thấy, đám đông lớn tụ tập ở Tehran và lửa được đốt trên đường phố vào ban đêm.
Trong một video ghi lại, cuộc biểu tình ban đêm ở quận Saadatabad của Tehran, một người đàn ông được nghe thấy nói rằng đám đông đã chiếm giữ khu vực này.
"Đám đông đang đến. 'Cái chết cho nhà độc tài', 'Cái chết cho Khamenei'," ông nói, ám chỉ Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei.
Hãng tin Reuters đã xác minh địa điểm của các video.
Các cuộc biểu tình đã lan rộng khắp Iran kể từ ngày 28 tháng 12, bắt đầu như một phản ứng trước lạm phát tăng vọt và nhanh chóng chuyển thành chính trị, khi những người biểu tình yêu cầu chấm dứt sự cai trị của giáo sĩ.
Còn chính quyền Iran cáo buộc, Mỹ và Israel kích động tình trạng bất ổn.
