Trong bối cảnh chiến tranh ở Trung Đông kéo dài, Mỹ đã gửi một kế hoạch chấm dứt xung đột cho Iran thông qua nước trung gian Pakistan.
Cùng với đề xuất này, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đe dọa sẽ gia tăng áp lực lên Iran nếu không đạt được thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz.
"Họ không muốn phải kêu lên ‘xin tha’, như cách nói quen thuộc, nhưng rồi họ sẽ phải làm vậy. Và nếu họ không làm, thì họ sẽ chẳng còn cây cầu nào, chẳng còn nhà máy điện nào, chẳng còn gì cả. Tôi sẽ không nói thêm nữa vì còn những thứ tệ hơn hai thứ đó. Và chúng ta có thể… à, nếu để tôi chọn, tôi muốn làm gì? Lấy dầu. Vì nó ở đó, chỉ cần lấy thôi, và họ chẳng thể làm gì để ngăn cản."
Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA cho biết Tehran đã bác bỏ đề xuất ngừng bắn trong phản hồi 10 điểm của họ.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei nói rằng Mỹ đã đánh mất uy tín ngoại giao khi hai lần tấn công Iran trong các cuộc đàm phán và phạm tội ác chiến tranh.
Ông nói rằng hành động của họ không phù hợp với lời nói - Washington nói một đằng làm một nẻo, trong khi Iran đã thể hiện rõ lập trường và yêu cầu của họ.
"Iran không nên do dự trong việc bảo vệ đất nước họ vì bất kỳ cái gọi là 'thời hạn' nào. Lý do chúng tôi không chấp nhận lệnh ngừng bắn dựa trên kinh nghiệm trong quá khứ. Lệnh ngừng bắn chỉ là một khoảng thời gian tạm lắng, cho phép phía bên kia tăng cường lực lượng và gây thêm tội ác sau đó. Không một người nào có lý trí lại làm như vậy. Yêu cầu của chúng tôi là chấm dứt cuộc chiến tranh bị áp đặt này và bảo đảm rằng vòng luẩn quẩn ngừng bắn và chiến tranh không lặp lại."
Vậy kế hoạch 10 điểm cụ thể bao gồm những gì?
Theo đề xuất, một lệnh ngừng bắn sẽ có hiệu lực ngay lập tức, mở cửa eo biển Hormuz, với 15-20 ngày để hoàn tất một giải pháp toàn diện hơn.
Người đứng đầu phái đoàn ngoại giao của Iran tại Cairo, Mojtaba Ferdousi Pour, cho biết Iran sẽ chỉ chấp nhận chấm dứt chiến tranh nếu được bảo đảm rằng sẽ không bị tấn công lần nữa.
Ông Esmail Baghaei nhấn mạnh rằng những nỗ lực của Iran trong thời gian này tập trung vào việc bảo vệ đất nước.
Ông cho biết phản ứng của Iran cũng bao gồm các đề xuất về tái thiết và dỡ bỏ lệnh trừng phạt.
"Mục tiêu của chúng tôi là bảo vệ lợi ích và an ninh quốc gia, cũng như những yêu cầu chính đáng của người dân Iran. Iran từ lâu đã hiểu rõ những yêu cầu và giới hạn của họ, và hiện nay lập trường của chúng tôi là rất rõ ràng."
Tổng thống Mỹ đã nhắc lại lời đe dọa của ông, lần này không chỉ nhắm vào các mục tiêu dân sự mà là toàn bộ Cộng hòa Hồi giáo Iran nếu Iran không chấp nhận các điều kiện để mở lại eo biển.
Ông nói rằng Mỹ sẽ "phá hủy" cơ sở hạ tầng dân sự của Iran nếu thời hạn "gia hạn" trôi qua mà không đạt được thỏa thuận.
Ông Trump nói rằng toàn bộ đất nước có thể bị xóa sổ chỉ trong một đêm.
"Chúng tôi cho họ thời hạn đến ngày mai, 8 giờ theo giờ miền Đông. Và sau đó, họ sẽ không còn cây cầu nào. Họ sẽ không còn nhà máy điện nào."
Nhưng Iran đã đáp trả bằng cách tuyên bố họ sẽ không ngừng chiến dịch quân sự.
Người phát ngôn của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo [[IRGC]], Ebrahim Zolfaqari, cho biết những lời đe dọa là vô căn cứ và sẽ không làm thay đổi cục diện cuộc xung đột.
"Những lời lẽ thô tục, sự kiêu ngạo và những lời đe dọa vô căn cứ của vị tổng thống Mỹ ảo tưởng, xuất phát từ thế bế tắc mà ông ta đang phải đối mặt và nhằm mục đích biện minh cho những thất bại liên tiếp của quân đội Mỹ, sẽ không có tác dụng gì đối với việc tiếp tục các hoạt động tấn công và tiêu diệt kẻ thù Mỹ và Israel, và sẽ không thể bù đắp được nỗi nhục nhã của Mỹ ở Tây Á."
Trong khi đó, Liên Hợp Quốc đã lên án các mối đe dọa và cuộc chiến đang diễn ra ở Trung Đông.
Người phát ngôn của Liên Hợp Quốc, Stephane Dujarric, cho biết các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự là không được phép.
"Những cuộc tấn công nhắm vào cơ sở hạ tầng dân sự của Iran sẽ cấu thành hành vi vi phạm luật pháp quốc tế. Và tôi cho rằng việc điều gì được coi là phạm tội hay không thì phải do tòa án quyết định. Nhưng bất kỳ cuộc tấn công nào vào cơ sở hạ tầng dân sự đều là vi phạm luật pháp quốc tế, và là một sự vi phạm rất rõ ràng."
Chính phủ Albanese đã từ chối chỉ trích công khai Tổng thống Donald Trump bất chấp việc ông Trump tiếp tục công kích Úc vì từ chối tham gia cuộc chiến chống Iran.
Tổng thống Mỹ cáo buộc một số đồng minh được hưởng lợi từ sự bảo hộ của Mỹ trong khi không đáp lại ân huệ đó, nêu tên Úc cùng với Nhật Bản và Hàn Quốc.
"Không chỉ NATO đâu. Bạn biết ai nữa đã không giúp chúng tôi không? Hàn Quốc đã không giúp chúng tôi. Úc và Nhật Bản cũng đã không giúp chúng tôi. Chúng tôi có 50,000 binh sĩ ở Nhật Bản để bảo vệ họ khỏi Bắc Triều Tiên. Chúng tôi có 45,000 binh sĩ ở Hàn Quốc để bảo vệ chúng ta khỏi Kim Jong Un, người mà tôi rất hòa thuận."
Tuy nhiên, Bộ trưởng Truyền thông Michelle Rowland đã nói với đài ABC rằng Úc sẽ không tham gia vào các hoạt động tấn công.
Bà cho biết Úc đã giữ vững lập trường của mình, nhưng vẫn duy trì liên minh với Washington.
"Lập trường của Úc là chúng tôi sẽ không tham gia theo bất kỳ cách thức mang tính tấn công nào trong cuộc xung đột này … nhưng tôi xin nhắc lại rằng liên minh Úc – Mỹ vẫn là nền tảng, và chúng tôi kêu gọi, cũng như tiếp tục kêu gọi, giảm leo thang xung đột. … Chúng tôi muốn cuộc xung đột này chấm dứt. Nó cần phải kết thúc càng sớm càng tốt."
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
