“Cuộc tấn công không phải là tự vệ”
Trao đổi với phóng viên chính trị của SBS Anna Henderson, ông Wilkie lập luận rằng theo luật pháp quốc tế, một quốc gia chỉ được phép tấn công quốc gia khác nếu đó là hành động tự vệ, tức là đã bị tấn công hoặc sắp bị tấn công.
“Rõ ràng trong trường hợp này, một cuộc tấn công của Iran nhằm vào Israel hoặc Mỹ không hề ở trạng thái cận kề. Thực tế, tuyên bố gần đây của chính phủ Mỹ rằng phải mất ít nhất 18 tháng nữa Iran mới có thể sở hữu vũ khí hạt nhân cùng phương tiện phóng.
“Dù thành thật mà nói, hiện giờ tôi không biết nên tin điều gì từ Washington, bởi vì năm ngoái cựu Tổng thống Donald Trump từng tuyên bố Mỹ đã “gần như phá hủy hoàn toàn” chương trình hạt nhân của Iran.
“Bằng mọi tiêu chuẩn, đây không phải là một cuộc tấn công cận kề. Nó không được Liên Hợp Quốc cho phép. Washington thậm chí còn không đưa vấn đề ra Liên Hợp Quốc để biện minh.”
Theo ông Wilkie, những gì đang diễn ra “rõ ràng là vi phạm luật pháp quốc tế”.
Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng điều đó không có nghĩa là không cần phải xử lý vấn đề Iran.
“Không phải nói rằng việc chế độ, ban lãnh đạo bị phá vỡ và bị tước vũ khí đến một mức độ nào đó là điều hoàn toàn tốt. Nhưng chúng ta phải làm đúng cách, bởi Úc phụ thuộc vào trật tự dựa trên quy tắc hơn hầu hết các quốc gia khác. Là một cường quốc trung bình, chúng ta dựa vào trật tự dựa trên quy tắc.”
“Úc phụ thuộc vào trật tự dựa trên luật lệ”
Ông Wilkie cho rằng Úc, với tư cách là một cường quốc tầm trung, phụ thuộc nhiều hơn các nước lớn vào trật tự quốc tế dựa trên luật lệ.
“Trong một thế giới mà sức mạnh dường như ngày càng quyết định tất cả, một trật tự dựa trên luật lệ mang lại lợi thế căn bản cho Úc,” ông nói.
“Nếu chúng ta bỏ qua luật pháp quốc tế và ủng hộ các cuộc tấn công phi pháp, điều đó đi ngược lại lợi ích quốc gia của chúng ta.”
Ông cảnh báo rằng nếu Úc liên tục ủng hộ các hành động quân sự không được Liên Hợp Quốc hậu thuẫn, điều đó sẽ tạo tiền lệ nguy hiểm.
“Chúng ta đang gửi thông điệp đến Moscow rằng cuộc xâm lược Ukraine là chấp nhận được. Chúng ta cũng đang trao giấy phép cho Bắc Kinh, rằng nếu muốn hành động với Đài Loan thì cũng chẳng có luật pháp quốc tế nào ngăn cản nữa.”
Pine Gap và vai trò tình báo của Úc
Chính phủ Úc khẳng định không triển khai quân đội hay năng lực tác chiến tới Trung Đông trong cuộc xung đột này.
Tuy nhiên, ông Wilkie cho rằng sự tham gia của Úc không chỉ giới hạn ở binh sĩ hay tàu chiến.
Ông nhắc đến cơ sở quốc phòng chung Pine Gap - căn cứ tình báo Mỹ và Úc gần Alice Springs, và nói rằng không phải là “nếu”, mà là “chắc chắn” có tình báo liên quan đến Iran đang được truyền qua cơ sở này.
“Về mặt thực tế, không còn nghi ngờ gì rằng chúng ta có liên quan. Dù nhìn theo cách nào, về mặt thực tế với các cơ sở tình báo, hay về mặt ngoại giao, vốn là một công cụ cực kỳ mạnh mẽ mà một quốc gia có thể sử dụng. Bạn không thể dễ dàng ủng hộ một cuộc tấn công phi pháp vào quốc gia khác. Đó là một việc rất quan trọng.
“Không chỉ là một cuộc họp báo dành cho Penny Wong, Anthony Albanese hay Richard Miles. Đây là một tuyên bố cực kỳ mạnh mẽ trên trường quốc tế.
Kêu gọi cải cách quyền tuyên chiến
Ông Wilkie cũng kêu gọi cải cách quyền tuyên chiến tại Úc, cho rằng Quốc hội cần có tiếng nói chính thức trong mọi quyết định liên quan đến xung đột quân sự.
Ông chỉ ra rằng tại Mỹ, Quốc hội phải phê chuẩn tuyên chiến; tại Anh, Quốc hội có thông lệ tranh luận và bỏ phiếu trước khi tham chiến.
“Ở Úc thì không phải vậy. Thực tế, chúng ta là ngoại lệ, nơi Thủ tướng gần như có thể đơn phương tuyên chiến hoặc tuyên bố rằng chúng ta sẽ tham gia vào một cuộc chiến.”
Ông nhắc lại năm 2003, khi Úc tham gia cuộc xâm lược Iraq mà không có sự chấp thuận của Quốc hội, và cho rằng tình huống hiện nay có những điểm tương đồng.
“Dù việc lật đổ chế độ hay vô hiệu hóa vũ khí của Iran có thể được xem là chính đáng, mọi việc phải được tiến hành theo pháp luật. Ở Úc năm 2026, điều này nên bao gồm Quốc hội thảo luận về vấn đề này và ít nhất trao cho Thủ tướng một quyền lực mang tính đạo đức để đưa đất nước chúng ta tham gia vào xung đột đó.”
Tự do ngôn luận và phản ứng trong nước
Liên quan đến phát biểu của phe đối lập về việc có nên hình sự hóa các hoạt động tưởng niệm lãnh tụ tối cao Iran tại Úc hay không, ông Wilkie bày tỏ quan điểm thận trọng.
“Thành thật mà nói, thật khó tin nếu có ai đó tiếc thương lãnh đạo Iran. Đó là một chế độ tồi tệ,” ông nói, nhắc lại chuyến đi Iran cách đây hơn hai thập kỷ.
Tuy nhiên, ông cũng cho rằng Úc không nên ăn mừng cái chết của bất kỳ ai.
“Việc chính phủ, lãnh đạo đó đang bị giải thể là điều tốt. Nhưng tôi không nghĩ chúng ta nên ăn mừng cái chết của bất kỳ ai.
“Ở đất nước này, chúng ta không có án tử hình. Chúng ta cũng không cho phép ám sát. Và việc ngày càng nhiều luật được ban hành nhằm kiềm chế tự do ngôn luận ở đây đang dẫn chúng ta từng bước một, từng bước một, từng bước một đến việc trở thành một nhà nước cảnh sát.”
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
