Thống đốc Ngân hàng Trung ương Úc châu (RBA) Michele Bullock cho biết cuộc xung đột leo thang ở Trung Đông có thể làm trầm trọng thêm tình trạng lạm phát, mặc dù tác động tổng thể vẫn chưa rõ ràng.
Người dân Úc đã được cảnh báo rằng có thể sẽ có thêm nhiều gánh nặng về chi phí sinh hoạt khi cuộc chiến giữa Hoa Kỳ - Israel và Iran đẩy thương mại quốc tế vào tình trạng hỗn loạn.
Giá xăng dự kiến sẽ tăng sau khi giá dầu vọt lên mức cao nhất trong bốn năm — giữa bối cảnh Iran đe dọa eo biển Hormuz, tuyến đường hàng hải ở biên giới phía nam của nước này, nơi có khoảng 20 triệu thùng dầu lưu thông mỗi ngày.
Nếu xung đột kéo dài, các chuyên gia cho biết giá nhiên liệu cao hơn có thể lan sang hàng hóa và dịch vụ trên toàn quốc.
Bộ trưởng Dịch vụ An sinh Xã hội Tanya Plibersek cho biết "dĩ nhiên" sẽ có những hệ lụy kinh tế nội địa từ cuộc xung đột đang leo thang tại Trung Đông.
"Cuộc xâm lược của Nga vào Ukraine đã gây ra tác động kinh tế ảnh hưởng đến toàn thế giới và bao gồm cả Úc."
"Thị trường dầu mỏ và xăng dầu toàn cầu của chúng ta cuối cùng đều chịu ảnh hưởng bởi những gì đang diễn ra tại Trung Đông," bà Plibersek nói với chương trình Sunrise của Kênh 7 vào thứ Hai.
Những cú sốc quốc tế
Các tuyến đường thương mại đường biển và đường hàng không tại Trung Đông đã bị ảnh hưởng đáng kể bởi xung đột trong khu vực.
Giao thông hàng không trên khắp khu vực đã bị gián đoạn, với hàng ngàn chuyến bay bị hủy và không phận phía trên Iran, Iraq, Israel, Ả Rập Saudi, Kuwait và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất bị đóng cửa.
Eo biển Hormuz, một "điểm nghẽn" rộng 33km nơi có khoảng 20 đến 25% tổng lượng dầu và khí thiên nhiên hóa lỏng vận chuyển bằng đường biển đi qua, hiện "gần như đã đóng cửa", truyền thông nhà nước Iran cho biết. Ít nhất ba tàu chở dầu đã bị hư hại ngoài khơi vùng Vịnh và một thủy thủ đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công trả đũa của Iran.
Tập đoàn vận tải khổng lồ Maersk của Đan Mạch đã thông báo vào Chủ Nhật rằng họ sẽ tạm dừng vận chuyển qua cả eo biển này và Kênh đào Suez giáp biên giới Ai Cập để đảm bảo "an toàn cho thủy thủ đoàn".
Họ cùng với nhiều tập đoàn vận tải quốc tế khác đang tránh khu vực này khi Iran đáp trả hỏa lực tên lửa với Israel và đã phát động các cuộc tấn công bằng đường không vào các quốc gia láng giềng.
Maersk cho biết sẽ chuyển hướng tàu đi vòng qua Mũi Hảo Vọng, khiến hành trình thương mại dài thêm hàng ngàn km.
Hapag-Lloyd và tập đoàn vận tải Pháp CMA CGM cho biết họ sẽ áp dụng "phụ phí rủi ro chiến tranh" đối với hàng hóa đi từ các khu vực rộng lớn của Trung Đông và Đông Bắc Phi.
Tác động tại các trụ bơm xăng sẽ như thế nào?
Giá dầu thô Brent đã tăng 8,8% vào thứ Hai trong khi dầu thô Mỹ tăng 8%, đưa giá dầu Brent lên mức 79,34 USD (111,67 AUD) một thùng và dầu Mỹ lên mức 72,38 USD (101,87 AUD).
Một quy tắc phổ quát được chấp nhận rộng rãi là cứ mỗi 10 USD (14 AUD) tăng thêm trong giá một thùng dầu sẽ cộng thêm 10 cent vào giá nhiên liệu tại trụ bơm ở Úc.
"Nếu giá dầu lên mức, chẳng hạn, 95 USD (135 AUD), bạn có thể phải trả thêm khoảng 25 đến 28 cent cho mỗi lít xăng, điều này sẽ đưa mức giá lên khá gần 2 AUD mỗi lít, tùy thuộc vào nơi bạn ở," Saul Eslake, nhà kinh tế độc lập và là nghiên cứu viên tại Đại học Tasmania, chia sẻ với SBS News.
Phát ngôn viên của Tập đoàn vận tải NRMA Peter Khoury nói với các phóng viên vào thứ Hai rằng ông dự báo giá tại các trụ bơm sẽ tăng khoảng 10%.
"Thông điệp gửi đến các tài xế Úc hôm nay là: Trước hết, xin đừng hoảng loạn. Bất cứ điều gì xảy ra ở nước ngoài cũng mất khoảng 7 đến 10 ngày để tác động đến thị trường trong nước."
"Vì vậy, chúng ta sẽ không thấy tác động ngay lập tức tại trụ bơm, và điều đó chỉ xảy ra nếu mọi thứ kéo dài trong một khoảng thời gian mà chúng ta không thấy sự nhảy vọt đó ổn định lại hoặc giá giảm xuống," ông Khoury nói với các nhà báo tại Sydney.
Tại một số địa điểm, đã có báo cáo về việc người dân xếp hàng quanh các trạm xăng để cố gắng đổ đầy bình trước khi đợt tăng giá dự kiến diễn ra.
"Thông điệp khác mà chúng tôi muốn gửi tới các công ty dầu mỏ là: Đừng lấy đây làm cái cớ để đẩy giá lên và bắt người dân Úc phải trả nhiều hơn mức họ nên trả."
"Chúng tôi hy vọng giá cả sẽ ổn định, nhưng nếu tình hình không giảm bớt, thì giá cả đó có thể sẽ tràn sang thị trường Úc," ông Khoury nói thêm.
Thời gian là yếu tố then chốt
Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã gợi ý rằng cuộc chiến có thể kéo dài trong bốn tuần.
"Nó luôn là một tiến trình kéo dài bốn tuần. Chúng tôi dự tính sẽ mất khoảng bốn tuần hoặc hơn thế. Nó luôn là một tiến trình khoảng bốn tuần — dù khốc liệt đến đâu, đó là một quốc gia lớn, sẽ mất bốn tuần — hoặc ít hơn," tờ Daily Mail của Anh dẫn lời ông Trump.
Trong một video đăng trên Truth Social vào thứ Hai, ông Trump nói rằng các hoạt động tác chiến trong khu vực sẽ tiếp tục cho đến khi "tất cả các mục tiêu của chúng ta đạt được", mà không nêu rõ chính xác những mục tiêu đó là gì.
Ông Trump đã khuyến khích người dân Iran "nắm bắt thời điểm này" để giành quyền kiểm soát chính phủ và trước đó từng nói về việc phá hủy hoàn toàn tất cả các địa điểm làm giàu hạt nhân trong nước.
Các quốc gia OPEC+ đã đồng ý vào Chủ Nhật về việc tăng nhẹ sản lượng dầu thêm 206.000 thùng mỗi ngày cho tháng Tư, trong đó quốc gia đứng đầu là Ả Rập Saudi đã tăng sản lượng từ trước cuộc xung đột để chuẩn bị.
Ông Eslake cho biết sự can thiệp này có nghĩa là giá dầu sẽ không tăng theo cách như năm 2022.
Mặc dù Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA) không tính đến các mặt hàng biến động như nhiên liệu và giá vé máy bay — vốn thường tăng theo giá xăng — nhưng nếu xung đột kéo dài từ "hai đến ba tháng", chi phí xăng dầu cao hơn sẽ bắt đầu tác động đến vận tải nội địa, chi phí nhựa và hàng tiêu dùng.
"Nếu điều đó xảy ra, nếu Ngân hàng Dự trữ thấy mình phải điều chỉnh tăng đáng kể các dự báo về tỷ lệ lạm phát cơ bản — loại trừ các mặt hàng biến động này — thì gần như chắc chắn họ sẽ phải cân nhắc việc tăng lãi suất bổ sung," ông Eslake phân tích.
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
