Ông Rex Tillerson là Giám đốc điều hành Tập đoàn Exxon Mobil trong 10 năm, không kinh nghiệm chính trị nhưng điều người Mỹ đang quan ngại là mối quan hệ chặt chẽ của ông với Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Tổng thống tân cử Hoa Kỳ Donald Trump tuyên bố kinh nghiệm của ông Rex Tillerson như một nhà thương thuyết quốc tế thành công chính là điều khiến ông trở thành sự lựa chọn hàng đầu cho chức vụ tân Ngoại trưởng Hoa Kỳ.
Trong một tuyên bố của mình, ông Trum nói, người đứng đầu Tập đoàn Exxon Mobil sẽ chiến đấu vì lợi ích cao nhất của nước Mỹ sau nhiều năm quốc gia này phải chứng kiến cái gọi là "chính sách đối ngoại sai lầm" đã làm suy yếu vị thế của Mỹ trên trường quốc tế.
Là Giám đốc điều hành của Tập đoàn năng lượng lớn nhất thế giới, ông Tillerson đã thiết lập được các mối quan hệ chặt chẽ với một số quốc gia trên thế giới.
Trong số đó, người đồng minh đắc ý nhất của ông Tillerson phải kể đến đương kim Tổng thống Nga Vladimir Putin.
"Tôi thấy điều quan trọng là nên dành cho chính phủ mới không gian để làm việc, làm sao để công chúng hiểu rõ những gì mà tân chính phủ đang cố gắng thực hiện,” Tổng thống Barack Obama
Trong bối cảnh có tin tức cho rằng Cơ quan Tình báo Trung ương Hoa Kỳ (CIA) tin rằng các tin tặc người Nga đã tiếp tay cho ông Trump giành được vị trí tổng thống, việc bổ nhiệm ông Tillerson lại càng khiến người ta hoài nghi hơn, và một trong số đó là phát ngôn nhân Tòa Bạch Ốc Josh Earnest.
“Suốt chiến dịch của mình, tổng thống tân cử đã đưa ra chỉ dấu cho ý định theo đuổi mối quan hệ nồng ấm hơn với nước Nga.”
“Vậy thì còn cách nào tốt hơn là việc lựa chọn một ai đó đã được chính ông Vladimir Putin tặng cho cái Huân chương hữu nghị, lên đảm nhiệm vị trí Ngoại trưởng Hoa kỳ?”
“Vì vậy, đây là điều chẳng có gì bất ngờ hay diễn biến gì đáng ngạc nhiên cả. Tôi e rằng sẽ có không ít các dân biểu trong quốc hội từ lưỡng đảng sẽ đặt những câu hỏi về chuyện đó,” ông Earnest nói.
Ông Tillerson đã nhận được sự ủng hộ của một số nhân vật chủ chốt thuộc Đảng Cộng hòa, trong đó có 2 vị cựu Ngoại trưởng James Baker and Condoleezza Rice.
Những nhân vật khác trong Đảng này có vẻ ít lạc quan về vai trò của ông Tillerson.
Trước khi có công bố về lựa chọn của ông Trump, Thượng nghị sĩ Cộng hòa John McCain đã đưa ra nhận định của mình.
Ông McCain nói sự lựa chọn của ông Trump có thể sẽ phải trải qua một buổi điều trần gay go trước Thượng viện Hoa Kỳ.
Còn với ông Tillerson, Thượng nghị sĩ McCain đã đưa ra những lời nhận xét khá nặng nề thậm chí công khai mổ sẻ mối quan hệ của ông Tillerson với Nga.
“Bất cứ ai làm bạn với Vladimir Putin thì cũng phải bỏ qua một thực tế rằng Vladimir Putin là một kẻ sát nhân, một tên côn đồ, một điệp viên KGB.”
“Ông ta là kẻ đã cho máy bay sử dụng vũ khí đặt mục tiêu chính xác nhắm vào các bệnh viện ở Aleppo.”
“Ông ta cũng là kẻ dính đến những hành động bạo lực trong khu vực, trong đó có việc xâm lược Ukraine nhằm gây bất ổn cho các nước vùng Baltic, và danh sách các hành động ấy chưa kết thúc.”
“Vì vậy, tôi không thể hiểu bằng cách nào mà có ai đó lại làm bạn với một tay từng là mật vụ KGB,” ông McCain nói.
Trong khi đó từ Úc, Ngoại trưởng Julie Bishop đưa ra lời chúc mừng đầy thận trọng với sự bổ nhiệm ông Tillerson vào vị trí tương nhiệm của Hoa Kỳ.
“Nhiều người Úc đã làm việc cho Exxon Mobil, nói rất tốt về ông ấy.”
“Ông ấy có mạng lưới quan hệ vô cùng rộng rãi trong vai trò là người đứng đầu một công ty đa quốc gia, một trong các tập đoàn lớn nhất thế giới.”
“Ông ấy sẽ có những hiểu biết sâu sắc về vấn đề ngoại giao,” bà Bishop nói.
Sự lựa chọn của ông Trump cũng khiến các nhà phân tích bối rối, trong đó có giáo sư nghiên cứu khoa học chính trị Matthew Wilson từ đại học Southern Methodist University.
“Thật sự là đáng ngạc nhiên. Thông thường người ta nhắm vị trí Ngoại trưởng cho những ai từng có ít nhiều kinh nghiệm ngoại giao hoặc là có kinh nghiệm với nước ngoài.”
“Sự lựa chọn này không theo lối đó mà nặng về kiểu lựa chọn chức vụ ở một tập đoàn, công ty. Có lẽ, lựa chọn người này sẽ phù hợp hơn cho chức Bộ trưởng năng lượng hay bộ trưởng mậu dịch.”
“Thế nhưng, với Donald Trump thì không theo lối sách vở ấy và tôi nghĩa đây chỉ là một trong những điều tiếp theo mà ông ta làm theo kiểu của mình,” ông Wilson nói.
Tuy nhiên, ông Victor Kremenyuk từ Viện nghiên cứu về Hoa Kỳ thuộc Viện Khoa học Nga lại cho rằng cho đến cuối cùng thì người quyết định cuộc chơi vẫn là ông Trump.
“Ông Tillerson không có chính sách nào cho riêng mình và cũng chưa bao giờ có điều đó cả.”
“Ông sẽ làm theo lệnh của tổng thống. Nếu ông ấy nói "hãy làm bạn với người Nga" thì ông ta sẽ làm điều đó.”
“Nếu Tổng thống nói ‘không cần thiết phải kết bạn với Nga’ thì ông ấy cũng sẽ tuân lệnh thôi. Ông ta không phải là kiểu chính trị gia có quan điểm gì nổi bật,” ông Kremenyuk nói.
Tổng thống Putin cũng đã tuyên bố trên truyền hình rằng ông sẵn lòng gặp gỡ ông Trump sau khi Tổng thống tân cử Hoa Kỳ hoàn thành danh sách bổ nhiệm chính phủ của ông.
“Nhiều người biết rằng Tổng thống tân cử Hoa kỳ ủng hộ cho việc bình thường hóa quan hệ giữa Nga và Mỹ.”
“Chúng ta không thể phớt lờ điều đó. Tất nhiên, chúng tôi cũng muốn điều đó.”
“Thế nhưng, như tôi đã từng nói, đó không phải là một nhiệm vụ dễ dàng, hãy nhớ rằng mối quan hệ Nga Mỹ đã từng trải qua giai đoạn suy thoái.”
“Tuy vậy, chúng tôi đã sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ của mình,” ông Putin nói.
Trung Quốc cũng đã tuyên bố sẵn sàng làm việc với tân Ngoại trưởng Hoa kỳ, bất chấp những căng thẳng xung quanh cuộc điện đàm của ông Trump với Tổng thống Đài Loan vừa qua.
Trong khi chỉ còn hơn 1 tháng nữa sẽ đến ngày nhậm chức của ông Trump, tổng thống Barack Obama tuyên bố sẽ theo dõi sát sao quá trình bổ nhiệm của tân chính phủ.
Trả lời phỏng vấn với Daily Show, Tổng thống Obama nhấn mạnh ông sẽ lên tiếng nếu khi thấy các giá trị Mỹ bị đe dọa.
“Tôi vẫn sẽ quan tâm đến mọi chuyện, tôi vẫn là một công dân của đất nước mà tôi giành trọn tình yêu sâu sắc.”
“Tôi không nghĩ rằng mình sẽ đột nhiên biến mất đâu. Tuy nhiên, tôi thấy điều quan trọng là nên dành cho chính phủ mới không gian để làm việc, làm sao để công chúng hiểu rõ những gì mà tân chính phủ đang cố gắng thực hiện,” ông Obama nói.
