Sau một năm có số nhân viên cứu trợ chết nhiều nhất trong lịch sử, Chính phủ Úc sẽ dẫn đầu một chương trình quốc tế nhằm tăng cường bảo vệ cho nhân viên nhân đạo. Sự việc xảy ra khi gia đình của nhân viên cứu trợ người Úc Zomi Frankcom kêu gọi Israel chấm dứt những gì họ mô tả là "sự coi thường trắng trợn" đối với mạng sống của các nhân viên cứu trợ.
Bộ trưởng Ngoại giao Úc Penny Wong đang tìm cách bảo vệ các nhân viên cứu trợ sau năm chết chóc nhất được ghi nhận - với 280 ca tử vong ở 33 quốc gia vào năm 2023.
"Những lời kêu gọi tuân thủ luật nhân đạo quốc tế không được lắng nghe. Trong năm qua, chúng ta đã chứng kiến nhiều nhân viên cứu trợ bị giết, bị thương hoặc bị bắt cóc trong các cuộc xung đột trên khắp thế giới."
Và năm 2024 được dự đoán sẽ còn tệ hơn nữa. Hàng trăm người cung cấp thực phẩm, nước uống và thuốc men đã thiệt mạng kể từ khi cuộc xung đột ở Gaza bắt đầu.
Zomi Frankcom, người Úc, cùng với sáu đồng nghiệp từ World Central Kitchen, đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Israel trong năm nay.
Gaza là nơi nguy hiểm nhất trên trái đất đối với một nhân viên cứu trợ. Hôm nay, chúng ta cùng nhau muốn bảo đảm rằng cái chết của họ không vô ích, và chúng ta muốn bảo đảm rằng cái chết sẽ không tiếp diễn. Bạn không thể bảo vệ thường dân nếu bạn không bảo vệ những nhân viên cứu trợ đang cung cấp cho thường dân thực phẩm, nước, thuốc men và tất cả những gì họ cần để sống sót.Penny Wong
Úc, cùng với tám quốc gia khác, sẽ thành lập Nhóm Bộ trưởng về Bảo vệ Nhân viên Nhân đạo và sẽ tìm cách soạn thảo Tuyên bố mới về sự an toàn của các nhân viên này.
Các chi tiết vẫn đang được thảo luận, nhưng Thượng nghị sĩ Wong cho biết điều này nhằm mục đích duy trì luật nhân đạo quốc tế.
"Điều này có nghĩa là các quy tắc và chuẩn mực cần thiết để bảo vệ nhân viên nhân đạo đang bị đe dọa và hậu quả đối với các cuộc xung đột hiện tại và tương lai là rất rõ ràng."
Động thái này được gia đình Zomi hoan nghênh trong một tuyên bố.
“Chúng tôi ủng hộ và đánh giá cao sáng kiến này nhằm cải thiện việc bảo vệ tất cả các nhân viên cứu trợ trên toàn thế giới. Chúng tôi cũng mong muốn chấm dứt ngay lập tức sự coi thường trắng trợn đối với sự an toàn của các nhân viên cứu trợ và thường dân vô tội trong cuộc xung đột hiện tại, nhưng quan trọng hơn là một lệnh ngừng bắn và chấm dứt cuộc xung đột hiện tại.”
Nhắm mục tiêu vào các nhân viên cứu trợ nhân đạo là tội ác chiến tranh trong thời chiến và là tội ác chống lại loài người ngoài thời chiến.
Và chính phủ có nghĩa vụ phải thực hiện các biện pháp để bảo vệ những người làm công tác cứu trợ trong xung đột.
Nhưng với số người chết tăng theo từng năm, người ta lo ngại rằng các quy tắc chiến tranh không được tôn trọng.
Tiến sĩ Helen Durham là chuyên gia luật nhân đạo quốc tế và là Tổng giám đốc điều hành của RedR, một cơ quan ứng phó nhân đạo đào tạo và triển khai các chuyên gia kỹ thuật.
Bà cho biết luật hiện hành rất chặt chẽ nhưng không được thực thi một cách nhất quán.
"Luật nhân đạo quốc tế không phải là thất bại tự bản chất*. Rõ ràng là luật này rất mạnh mẽ, nhưng có vẻ như luật này thiếu sự áp dụng và thiếu sự tôn trọng dẫn đến các cuộc tấn công nhằm vào nhân viên nhân đạo hoặc trở thành hậu quả của các cuộc tấn công khác."
Luật pháp quốc tế rất phức tạp, thường đòi hỏi sự hợp tác giữa các quốc gia khác nhau để truy tố tội phạm, cùng với sự đầu tư đáng kể về thời gian và nguồn lực.
Giáo sư Ben Saul, Trưởng khoa Luật quốc tế tại Đại học Sydney, cho biết Úc đã gửi một tuyên bố ủng hộ vấn đề này về mặt chính trị.
"Tôi nghĩ chúng ta cần phải làm mọi thứ có thể để nâng cao giá chính trị và pháp lý của việc vi phạm luật hiện hành. Và nếu Úc và các quốc gia khác có thể huy động được sự ủng hộ lớn hơn từ tất cả các quốc gia trên thế giới để thực hiện nghiêm túc hơn các biện pháp bảo vệ dành cho nhân viên cứu trợ, thì đó chỉ có thể là một điều tốt, nó cũng có thể dẫn đến những cải thiện cụ thể tiềm tàng. Ví dụ, nếu sự ủng hộ chính trị đó chuyển thành sự sẵn sàng điều tra và truy tố tội ác chiến tranh chống lại nhân viên cứu trợ và do đó ngăn chặn các hành vi vi phạm trong tương lai."
Tiến sĩ Durham cũng hoan nghênh động thái của Chính phủ Úc, bà cho rằng động thái này có thể giúp mở rộng luật pháp quốc tế hiện hành.
"Tôi nghĩ rằng đây thực sự là một bước quan trọng khi Chính phủ Úc đang đóng vai trò lãnh đạo trong việc nêu vấn đề về nhu cầu bảo vệ những người làm công tác nhân đạo. Tôi nghĩ rằng nếu chúng ta chuyển sang luật hiện hành và thúc đẩy để luật đó được tôn trọng và thực hiện hơn nữa, đồng thời đưa ra những cách mới, sáng tạo và tôi muốn nói là thực tế để tăng cường bảo vệ những người làm công tác nhân đạo, thì đó chỉ có thể là một cuộc thảo luận toàn cầu quan trọng mà Úc nên tham gia."
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook
và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store
hay Google Play
