Cơ sở hạ tầng năng lượng hiện đang là tâm điểm của cuộc xung đột giữa Iran, Israel và Hoa Kỳ, với các cuộc tấn công vào các cơ sở dầu khí trên khắp vùng Vịnh, làm dấy lên lo ngại về một cuộc chiến tranh rộng lớn hơn và cú sốc kinh tế toàn cầu.
Iran đã leo thang trả đũa sau cuộc tấn công của Israel vào mỏ khí đốt South Pars, là mỏ khí đốt lớn nhất thế giới, được chia sẻ với Qatar.
Nước này đã tấn công một nhà máy lọc dầu của Ả Rập Xê Út tại cảng Yanbu, cũng như các cơ sở khí đốt ở Qatar và các nhà máy lọc dầu ở Kuwait.
Bên trong Israel, một nhà máy lọc dầu ở Haifa cũng bị tấn công, gây thiệt hại nhỏ và mất điện trong thời gian ngắn.
Cuộc tấn công đã buộc hàng triệu người phải tìm nơi trú ẩn, khi Israel đáp trả bằng cách tấn công các mục tiêu hải quân của Iran ở Biển Caspi, mà họ cho rằng đã làm giảm đáng kể khả năng của Iran.
Các nhà lãnh đạo khu vực, hiện đang phản đối.
Thủ tướng Qatar là Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani cho biết, tuyên bố của Iran về việc nhắm mục tiêu vào các tài sản của Mỹ, là không có cơ sở.
"Thật không may, Iran liên tục tuyên bố rằng các cuộc tấn công là nhằm vào các tài sản, hoặc căn cứ của Mỹ ở Qatar và khu vực. Chúng tôi bác bỏ tuyên bố này, điều không thể chấp nhận được trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Bằng chứng lớn nhất cho điều này là cuộc tấn công xảy ra ngày hôm qua, là một cuộc tấn công vào một cơ sở khí đốt tự nhiên của Qatar, vốn là nguồn thu nhập của người dân Qatar; nhưng không chỉ đối với người dân Qatar, những gì họ đã làm ngày hôm qua cũng ảnh hưởng đến hàng triệu người mà Qatar đang giúp đỡ”, Mohammed bin Abdulrahman Al Thani.
Thổ Nhĩ Kỳ, nơi hai tên lửa của Iran đã rơi xuống hồi đầu tháng này, đang cảnh báo chống lại sự leo thang hơn nữa.
Bộ trưởng Ngoại giao Hakan Fidan cho biết, trọng tâm hiện nay là ngăn chặn xung đột lan rộng.
"Trong khi nói chuyện với Iran, chúng tôi đang cố gắng bảo đảm rằng, chiến tranh không lan rộng. Bản thân Iran đang bị tấn công, nhưng không có gì có thể biện minh cho việc nước này, tấn công các quốc gia trong khu vực. Điều này càng làm sâu sắc thêm sự chia rẽ, lan rộng chiến tranh và làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng. Chúng tôi liên tục đưa ra cho Iran, những lời khuyên chân thành và thân thiện nhất, với tư cách là một quốc gia có trách nhiệm”, Hakan Fidan.
Trong khi đó, tại Liên Hiệp Quốc, Tổng thư ký Antonio Guterres đang kêu gọi chấm dứt ngay lập tức, các hành động thù địch.
"Gửi Iran: hãy ngừng tấn công các nước láng giềng của các bạn. Họ chưa bao giờ là các bên tham gia vào cuộc xung đột. Hội đồng Bảo an đã lên án các cuộc tấn công này, đã ra lệnh chấm dứt chúng, cũng như đã ra lệnh mở eo biển Hormuz”, Antonio Guterres.
Lời cảnh báo đó rất quan trọng, bởi vì eo biển Hormuz vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu mỏ của thế giới; và sự gián đoạn đối với vận tải biển quốc tế đã nhanh chóng đẩy giá dầu toàn cầu lên cao.
Liên Hiệp Quốc ước tính, giá dầu đã tăng khoảng 45% - và khí đốt tăng 55% - kể từ cuối tháng Hai. Điều đó đang thúc đẩy lạm phát và ảnh hưởng nặng nề nhất đến các gia đình nghèo.
Với việc các cơ sở năng lượng hiện đang bị nhắm mục tiêu, cũng có những dấu hiệu ngày càng rõ rệt về sự rạn nứt giữa Washington và Tel Aviv.
Giám đốc Tình báo Quốc gia Hoa Kỳ Tulsi Gabbard cho biết, mục tiêu của Hoa Kỳ và Israel không còn thống nhất.
"Các mục tiêu mà tổng thống đã đề ra, khác với các mục tiêu mà chính phủ Israel đã đề ra. Chúng ta có thể thấy qua các hoạt động rằng, chính phủ Israel đã tập trung vào việc vô hiệu hóa giới lãnh đạo Iran. Tổng thống đã tuyên bố rằng, mục tiêu của ông là phá hủy khả năng phóng tên lửa đạn đạo của Iran, khả năng sản xuất tên lửa đạn đạo và hải quân của họ, hải quân IRGC, và khả năng rải thủy lôi”, Tulsi Gabbard.
Sự chia rẽ đó đang định hình, cách Hoa Kỳ tiếp cận cuộc xung đột.
Tổng thống Donald Trump nói rằng, ông không muốn phát tín hiệu về những gì Hoa Kỳ có thể làm, liên quan đến chiến thuật quân sự.
"Không, tôi không điều quân đến bất cứ đâu. Nếu có, chắc chắn tôi sẽ không nói với các bạn, nhưng tôi không điều quân”, Donald Trump.
Và ông ấy nói rằng mặc dù quân đội Mỹ đã nhắm mục tiêu vào các cơ sở quân sự trên đảo Kharg của Iran, nhưng họ vẫn giữ nguyên cơ sở hạ tầng dầu mỏ.
"Chúng tôi đã phá hủy mọi thứ trừ đường ống. Chúng tôi để lại đường ống, vì việc xây dựng lại đường ống sẽ mất nhiều năm”, Donald Trump.
Mặc dù vậy, Washington đang chuẩn bị cho khả năng cuộc xung đột kéo dài.
Ngũ Giác Đài đang tìm kiếm khoản tài trợ bổ sung, lên tới 200 tỷ đô la Mỹ cho cuộc chiến.
Tổng thống Trump nói rằng, tình hình đòi hỏi điều đó.
"Chúng tôi đang yêu cầu điều này vì rất nhiều lý do, thậm chí còn vượt xa cả những gì chúng ta đang nói đến ở Iran. Đây là một thế giới rất bất ổn, và trang thiết bị quân sự, sức mạnh của một số loại vũ khí này là không thể tưởng tượng nổi. Bạn thậm chí không muốn biết về nó”, Donald Trump.
Tại Ngũ Giác Đài, Bộ trưởng Chiến tranh Hoa Kỳ Pete Hegseth nói rằng các đồng minh nên ủng hộ chiến dịch này.
"Thế giới, Trung Đông, các đồng minh vô ơn của chúng ta ở châu Âu, thậm chí cả một số bộ phận báo chí của chính chúng ta, nên nói một điều với Tổng thống Trump: Cảm ơn ông. Cảm ơn ông vì lòng dũng cảm đã ngăn chặn quốc gia khủng bố này khống chế thế giới bằng tên lửa, trong khi chế tạo hoặc cố gắng chế tạo bom hạt nhân. Cảm ơn ông, vì đã làm công việc của thế giới tự do”, Pete Hegseth.
Và ngoài chính trị và chiến lược quân sự, tác động đang được cảm nhận trên thực địa ở Iran.
Tại Tehran, công tác chuẩn bị cho Nowruz - Tết Nguyên đán của người Ba Tư - vẫn tiếp tục trong bối cảnh xung đột.
Một cư dân cho biết, người dân chỉ đơn giản muốn bạo lực chấm dứt.
"Xét đến những sự kiện đã xảy ra ở Iran và khu vực, và việc nhiều đồng bào của chúng ta đã thiệt mạng, thật không may, nhiều người trẻ tuổi của chúng ta, tôi hy vọng những vấn đề này sẽ sớm kết thúc”, một cư dân.
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
