آیا تا به حال بیرق سرخ، سیاه و زرد رنگ را دیدهاید که در کنار پرچم آسترالیا برافراشته شده باشد؟ این بیرق مردمان بومی است. این پرچم نشاندهنده مردمان بومی آسترالیا و پیوند آنها با سرزمین، جامعه و داستانهایشان است. برای اکثر مردم، این فراتر از یک بیرق است. این نماد و یادآور استقامت، بقاء و هویت است.
نکات کلیدی
- بیرق مردمان بومی یکی از سه بیرق رسمی ملی آسترالیا است.
- این بیرق در سال ۱۹۷۱ به عنوان بیرق اعتراض برای حق مالکیت زمین طراحی شد و در سال ۱۹۹۵ بر بنیاد قانون بیرق ها به گونه رسمی به عنوان یکی از "بیرق های آسترالیا" به رسمیت شناخته شد.
- طرح سیاه، سرخ و زرد آن نماد مردمان بومی، سرزمین (Country) و آفتاب است.
- این بیرق از یک نماد اعتراضی به نشانه روزمره افتخار، خوش آمدید و حس تعلق تبدیل شده و پس از کمپاین "Free the Flag"، اکنون استفاده از آن برای همه آزاد است.
در آسترالیا، سه بیرق رسمی ملی وجود دارد:
- بیرق ملی آسترالیا
- بیرق مردمان بومی
- بیرق جزیره نشینان تنگه تورس
برای بسیاری از مردم بومی آسترالیا، بیرق مردمان بومی تنها یک نماد نیست؛ بلکه یادآور روزمره استقامت، بقا و هویت است.
ریشه بیرق مردمان بومی چیست؟
بیرق مردمان بومی همیشه وجود نداشت. این بیرق در سال ۱۹۷۱ توسط انکل هارولد توماس، هنرمند و فعال مدنی از مردمان لوریجا و وومبای، طراحی شد. او به عنوان یکی از نخستین مردمان بومی شناخته می شود که از یک مکتب هنر در آسترالیا فارغ التحصیل شد؛ او در "مکتب هنر آسترالیای جنوبی" آموزش دید.
این بیرق نخستین بار در یک تظاهرات حق مالکیت زمین در میدان ویکتوریا در ادلاید، در روزی که آن زمان "روز ملی بومیان" نامیده می شد، به تاریخ ۱۲ جولای ۱۹۷۱ برافراشته شد. مدتی بعد، در سال ۱۹۷۲، این بیرق توسط "سفارت خیمه ای مردمان بومی" در کانبرا به عنوان نماد قدرتمند حق مالکیت زمین و حق تعیین سرنوشت پذیرفته شد.
در سال ۱۹۹۵، حکومت آسترالیا بیرق مردمان بومی را تحت "قانون بیرق ها ۱۹۵۳" به گونه رسمی به عنوان یکی از "بیرق های آسترالیا" اعلان کرد و آن را در کنار بیرق ملی آسترالیا قرار داد.
معنای بیرق مردمان بومی چیست؟
بیرق مردمان بومی به دو بخش مساوی تقسیم شده است: رنگ سیاه در بالا، رنگ سرخ در پایین و یک دایره زرد در مرکز.
- رنگ سیاه نمایانگر مردمان بومی است.
- رنگ زرد نشان دهنده آفتاب است.
- رنگ سرخ زمین و پیوند مردمان بومی با"کشور/سرزمین"را نشان می دهد.
جید برینن، هنرمند نوظهور از مردمان گومروی و فیجیایی، می گوید بیرق ها نمایانگر هویت استند.
وقتی این بیرق را می بینم، سرزمینم (Country)، مردمم و آفتاب را می بینم که سرچشمه آفرینش است. می دانید، همین آفتاب است که مردم و سرزمین ما را با هم پیوند می دهد.Jade Brennan
«این چیزی است که با خود آنرا حمل می کنیم. سرزمین ما برای ما بسیار مهم است، داشتن این بیرق، در اصل نشان دادن این است که ما کی هستیم.»
انتی سوزان کندال، یک زن از مردم وناروا که در شهرک منطقه ای کوندوبولین در نیو ساوت ویلز بزرگ شده است، دوره ای را به یاد می آورد که بیرق مردمان بومی به گونه گسترده دیده نمی شد.
نخستین خاطره او از بیرق مردمان بومی نه در صنف درسی و نه در ساختمان های دولتی بود؛ بلکه آن را در تلویزیون و در جریان اعتراض ها دید.
«من در تلویزیون، در یک اعتراض بیرق را دیدم. تمام رسانه ها در آن زمان نگاه منفی داشتند؛ همه چیز درباره همین مردم معترض بود. و این بیرق را دیدم که به نظرم شبیه بیرق آلمان می آمد، اما دقیقاً بیرق آلمان نبود. این نخستین تجربه من از دیدن بیرق مردمان بومی بود.»
انتی سوزان می گوید وقتی بعدها معلم شد، آموزش مربوط به بومیان و همین بیرق، در مکاتب تقریباً هیچ جایگاهی نداشت.
او می گوید: «در آغاز تجربه معلمی من، اصلاً موضوعی قابل بحث نبود. در مورد بیرق فقط همین قدر معلومات ارائه میشد که این یک رنگ آمیزی است، بیرق مردمان بومی است؛ کسی می داند رنگ ها چیست و چه معنا دارد؟ همین بود تمام چیزی که آموزش بومیان در روز های نخست به آن خلاصه می شد.»
اما برای خانم جید برینن هنرمند نوظهور بیرق مردمان بومی همه جا دیده می شد.
او می گوید: «دیدن بیرق روی لباس یا تتو های موقت در مکتب؛ ما آن ها را در تشناب ها با هم تبادله می کردیم. این حس آرامش می دهد که بدانید چه کسی با شما است، به ویژه وقتی همه ما با هم فرق داریم.»
در حالی که انتی سوزان دوره ایجاد بیرق را به یاد دارد، بسیاری از جوانان بومی با بیرق در اطراف شان بزرگ شده اند. خانم برینن می گوید بیرق همیشه حضور داشته است.
او می افزاید: «یادم نیست نخستین بار چی وقت دیدمش، اما همیشه بوده است. فکر می کنم بیشترین بار آن را در همان ساحه ای می دیدم که بزرگ شدم؛ در متراویل و وقتی به طرف کَجگا می رفتیم. من به یک کودکستان آنجا می رفتم و یادم است یک نقاشی دیواری بزرگ از بیرق کوری ها (بومیان) وجود داشت. آن قدر بزرگ بود که برای بدن کوچک من، واقعاً سنگین و پرهیبت به نظر می رسید.»
بیرق بومیان از چه زمانی همهجا دیده شد؟
زمانی که حکومت آسترالیا در سال ۱۹۹۵ بیرق مردمان بومی را به عنوان یکی از بیرق های رسمی کشور به رسمیت شناخت، انتی سوزان کندال متوجه تغییرات کوچک شد.
او میگوید: «وقتی بیرق رسمی شد و بیرق ها برافراشته میشد، کم کم آدم متوجه میشد. شورای شهری بیرق را بالا کرده بود. همان یک بار که میدیدید، با خود میگفتید: خیلی خوب است.»
انتی سوزان میگوید امروز دیدن بیرق مردمان بومی در زندگی روزمره، به یک امر عادی و همیشگی مبدل شده است.
«شما برچسب های کوچک بیرق مردمان بومی را روی موتر ها می بینید. من واقعاً از دیدن آن خوشم می آید.»Aunty Susan Kendall
«من دیدن آن را خیلی دوست دارم و همه می دانند؛ مهم نیست آن را می پذیرند یا به آن افتخار می کنند. حالا این بیرق وجود دارد، قانونی است. این بیرق مردمان بومی است و از مردم ما نمایندگی می کند.»
خانم برینن می گوید برای جوانان ملل اولی مهم است که بیرق ها را در اماکن عمومی ببینند؛ بیرق هاییکه به آنان خوش آمدید می گوید.
«وقتی وارد یک فضا می شوم، می خواهم احساس کنم پذیرفته شده ام و این که بیرق آنجا است، معمولاً در پیشروی دروازه نصب می شود؛ همان جایی که از شما خوش آمدید گفته می شود.»
برای هر دو، انتی سوزان و جید، حضور بیرق در اماکن عمومی، بیرون مکتب ها، روی پل ها، در گردهمایی ها، روی لباس ها و تتو ها، به منبع از افتخار و پیوند مبدل شده است.
مالکیت بیرق مردمان بومی با کی بود؟
برای سال های زیاد، بیرق مردمان بومی در محور یک بحث حقوقی و فرهنگی هم قرار داشت؛ این که چه کسی می تواند از آن استفاده کند.
انکل هارولد توماس به عنوان طراح این بیرق، حق مالکیت معنوی (کاپی رایت) آن را در اختیار داشت. او بعداً اجازه استفاده از بیرق را به حیث جواز داد؛ از جمله به یک شرکت خصوصی که استفاده از این بیرق روی لباس ها و اجناس تجارتی را کنترول می کرد. این موضوع باعث می شد که بعضی نهاد ها و جوامع بومی گاهی نامه های حقوقی دریافت کنند یا بدون گرفتن اجازه و پرداخت فیس، نتوانند از بیرق در کار های شان استفاده کنند.
در واکنش به این وضعیت، برند پوشاک تحت مدیریت بومیان، Clothing The Gaps همراه با حامیانش کمپاین "Free the Flag / بیرق را آزاد کنید" را راه اندازی کرد. هدف این کمپاین این بود که بیرق مردمان بومی برای استفاده آزاد مردمان بومی و جوامع شان در دسترس باشد و حکومت اقدام کند تا با این بیرق مثل دیگر بیرق های ملی برخورد شود، نه مثل یک لوگوی خصوصی.
پس از سال ها فشار افکار عامه و کمپاین ها، حکومت فدرالی در سال ۲۰۲۲ اعلام کرد که حق کاپی رایت بیرق مردمان بومی را از انکل هارولد توماس به دست آورده است. این به این معنا بود که:
- بیرق مردمان بومی اکنون برای استفاده عمومی رایگان است (مانند بیرق ملی آسترالیا).
- مردم می توانند بیرق را روی لباس، آثار هنری و اجناس تجارتی استفاده کنند، بدون پرداخت فیس.
- مردمان بومی می توانند از بیرق خود بدون نگرانی از اقدام حقوقی استفاده کنند.
با نگاه به گذشته، انتی سوزان می گوید بیرق به تغییر درک ها کمک کرده است، اما هنوز کارهای زیادی باقی مانده است:«بیرق مردمان بومی معنا دارد. حالا همه می دانند درباره چه است و از چه کسانی نمایندگی می کند. از فرهنگ لذت ببرید و آن را یاد بگیرید، به ویژه فرهنگ بومیان، چون این جایی است که شما در آن زندگی می کنید. آن را درک کنید. لازم نیست همان گونه زندگی کنید، اما درکش کنید و افتخار کنید؛ افتخار کنید که اینجا استید و به بیرق خود افتخار کنید.»
برای مهاجران تازه وارد، بیرق مردمان بومی یک دعوت است تا بدانند روی سرزمین بومیان ایستاده اند.
این بیرق شما را دعوت می کند نام ملت یا ملت های محلی را در جایی که زندگی می کنید یاد بگیرید و بومیان را به عنوان بخش مرکزی داستان آسترالیا ببینید، هم از گذشته، حال و آینده آن باخبر باشید.
براى بدست آوردن معلومات و توصيههاى ارزشمند بيشتر در مورد جابجا شدن تان در زندگى نو در آستراليا در پادکست Australia Explained اشتراك يا آنرا تعقيب كنيد.
اگر سوال يا نظرى داشته باشيد، آنرا از طريق ايميل به آدرس australiaexplained@sbs.com.au بفرستيد.
