Το Ελληνικό Πρόγραμμα της ΡαδιοφωνίαςSBS (SBS Greek) μίλησε με τον Δρα Κατσάπη με αφορμή τη σκηνική μεταφορά του έργου του, σε μια συζήτηση που κινήθηκε ανάμεσα στη μνήμη, την απώλεια, την αντοχή και την ταυτότητα του ανθρώπου της διασποράς.
Ο Κώστας Κατσάπης είναι ιστορικός και πανεπιστημιακός δάσκαλος στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, με έρευνα και συγγραφικό έργο γύρω από τη σύγχρονη κοινωνική και πολιτισμική ιστορία της Ελλάδας, με ιδιαίτερη έμφαση στη νεολαία και στα κοινωνικά φαινόμενα. Παράλληλα, διατηρεί «σχέση ζωής» με την Αυστραλία, την οποία έχει γνωρίσει όχι μόνο ερευνητικά, αλλά και βιωματικά.
Στο βιβλίο «Αυστραλία: Δέκα Ιστορίες» αφηγείται ιστορίες μεταναστών που έφυγαν από την Ελλάδα κυρίως στις δεκαετίες του ’50 και του ’60 αναζητώντας μια καλύτερη ζωή στην άλλη άκρη του κόσμου. Πρόκειται για αφηγήσεις που ισορροπούν ανάμεσα στη μυθοπλασία και στην ιστορική τεκμηρίωση.
Όπως εξηγεί στη συνέντευξή του, δεν τον ενδιέφερε απλώς να καταγράψει τη μετανάστευση, αλλά να φωτίσει τις εσωτερικές της διαστάσεις: τη ρήξη με τον τόπο, τη νοσταλγία, τη σύγκρουση γενεών, τη μνήμη που άλλοτε λειτουργεί ως παρηγοριά και άλλοτε ως βάρος, καθώς και την αίσθηση του «ανάμεσα» – ανάμεσα σε δύο πατρίδες, δύο γλώσσες, δύο κόσμους.
Το βιβλίο μεταφέρεται τώρα στη σκηνή στο Θέατρο «Αγγέλων Βήμα» στην Αθήνα, μέσα από την παράσταση με τίτλο «Έφυγες με το “ΠΑΤΡΙΣ”». Επτά από τις ιστορίες του βιβλίου ζωντανεύουν θεατρικά σε πρώτο πρόσωπο, μέσα από τις ερμηνείες γνωστών ηθοποιών.
Ο τίτλος παραπέμπει στο θρυλικό πλοίο ΠΑΤΡΙΣ του Οίκου Χανδρή, το οποίο εγκαινίασε το 1959 τη θαλάσσια γραμμή Ελλάδας–Αυστραλίας, μεταφέροντας χιλιάδες Έλληνες μετανάστες προς μια άγνωστη αλλά ελπιδοφόρα ήπειρο. Άνθρωποι που κουβαλούσαν μαζί τους όνειρα, φόβους, μνήμες και την ανάγκη να ξαναχτίσουν τη ζωή τους από την αρχή.
Η παράσταση εντάσσεται στο ευρύτερο αφιέρωμα του θεάτρου με τίτλο «Αυστραλία: Γοητευτική Χώρα – Συγκλονιστικό Θέατρο», υπό την αιγίδα της Πρεσβείας της Αυστραλίας στην Ελλάδα, το οποίο φιλοξενεί σύγχρονα έργα Αυστραλών συγγραφέων αλλά και μια ελληνική φωνή που μιλά για την εμπειρία της μετανάστευσης.
Για τον ίδιο τον συγγραφέα, η σκηνική μεταφορά δίνει στις ιστορίες του μια νέα διάσταση. Όπως λέει, το νόημα δεν αλλάζει, αλλά μετατοπίζεται: οι λέξεις αποκτούν σώμα, ρυθμό, σιωπή και βλέμμα, και οι μνήμες που ήταν στο χαρτί, γίνονται ζωντανή εμπειρία μπροστά στο κοινό.
Η παράσταση απευθύνεται όχι μόνο σε όσους έζησαν τη μετανάστευση, αλλά και σε νεότερους ανθρώπους που δεν τη βίωσαν, ώστε να κατανοήσουν τι σημαίνει να αφήνεις πίσω έναν τόπο και να προσπαθείς να ξαναφτιάξεις την ταυτότητά σου αλλού.
Η σκηνοθεσία της παράστασης ανήκει στην Μαργαρίτα Δαλαμάγκα-Καλογήρου. Ερμηνεύουν η Λίλη Τέγου ο Γιάννης Τσιώμου και ο Γιάννης Ντάσιος.
