Με πληθώρα εκδηλώσεων τιμάται στην Αυστραλία η σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, όπως αυτή επικυρώθηκε από την UNESCO τον περασμένο Νοέμβριο.
Το Πρόγραμμά μας, SBS Greek, συμμετέχοντας στους εορτασμούς αναδημοσιεύει και αναμεταδίδει σήμερα αποσπάσματα από ομιλία του αείμνηστου πρώην πρωθυπουργού της Αυστραλίας, Gough Whitlam, το 2005.
Ήταν Κυριακή 5 Ιουνίου εκείνης της χρονιάς που ο Gough Whitlam είχε προσκληθεί από τον τότε Σύλλογο Εκπαιδευτικών Νεοελληνικής Γλώσσας ΝΝΟ (νυν Australian Hellenic Educators' Association NSW-ACT-QLD) στην ετήσια εκδήλωση απονομής των μαθητικών βραβείων «Αθηνά και Φοίβος» εκ μέρους του Συλλόγου.
Στο ρεπορτάζ που ετοιμάσαμε και εκφωνήσαμε τρεις μέρες μετά, την Τετάρτη 8 Ιουνίου, είχαμε χαρακτηρίσει την ομιλία Whitlam ως έναν ύμνο για την Ελλάδα και την Ελληνική Γλώσσα.
Ο μεγάλος πολιτικός και ρήτορας, 89 ετών τότε, για άλλη μια φορά μας είχε εντυπωσιάσει και συγκινήσει με την αγάπη του για την Ελλάδα, την Κύπρο και πάνω απ’ όλα την αρχαία ελληνική γραμματεία.
Η αναφορά που είχαμε εκφωνήσει είχε ως εξής:
Όταν αγαπητοί ακροατές, υπάρχει ένας άνθρωπος σαν τον Γκοφ Γουΐτλαμ, ο οποίος όταν μιλά για την Γενέτειρά μας και την ελληνική ιστορία εν γένει, συναρπάζει, καθηλώνει και εκπέμπει έναν απέραντο θαυμασμό στο ακροατήριό του, ποία άλλη χρεία έχουμε άλλων πρέσβεων του Ελληνικού πολιτισμού και Ελληνικού Πνεύματος στην Αυστραλία;
Ο μεγαλοφυής πρώην πρωθυπουργός της Αυστραλίας, είχε την ευκαιρία να καταδείξει, για μία ακόμη φορά, την σπουδαιότητα της Ελληνικής Γλώσσας και του Ελληνικού Πολιτισμού στους Αντίποδες, κατά την ομιλία του στην απονομή των μαθητικών βραβείων, «Φοίβος και Αθηνά», που διοργάνωσε ο Σύλλογος Εκπαιδευτικών Νεοελληνικής Γλώσσας, ΝΝΟ.
Όλοι οι Αυστραλοί χρησιμοποιούν ελληνικές λέξεις- All Australians are involved with Greek words
Ο κ. Γουϊτλαμ αναφέρθηκε στις δικές του στενές σχέσεις τόσο με την ομογένεια όσο και με την Ελλάδα και την Κύπρο, τις οποίες έχει επισκεφθεί πάνω από 20 φορές.
Ο γηραιός πολιτικός, 89 ετών γίνεται φέτος (σ.σ. 2005), μίλησε για το δικό του ενεργό ενδιαφέρον και ενασχόληση με την αρχαία ελληνική γραμματεία, από τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια.
Επεσήμανε ότι όλοι οι Αυστραλοί είναι με τον ένα ή άλλον τρόπο αναμειγμένοι με ελληνικές λέξεις, και παρέθεσε αγγλιστί μία σωρεία ελληνικών όρων, εννοιών και λέξεων, από τις σπουδές, τις επιστήμες, τις τέχνες, την θρησκεία, και άλλους τομείς. Χαρακτηριστικό είναι το εξής απόσπασμα:
«All Australians are involved with Greek words. We can study mythology and theology, astrology and astronomy, mystery and history. In politics and economics we can be rhetorical, ethical, theoretical, or practical, idealistic, autarkic, academic, plutocratic or dogmatic. In poetry we can write epics, lyrics, bucolics and parodies in trimeters, tetrameters, pentameters, hexameters and heptameters. In mathematics we can excel in geometry and trigonometry and assess physical phenomena. In theatres we have Doric, Ionic or Corinthian columns and can enjoy dramas, tragedies and comedies, symphony orchestras, melodies and music of all kinds. In philosophy we can be skeptics, cynics, stoics and epicures».
Ο «μαύρος Ιούλης» μέσα από τον λόγο του Whitlam
Ένα μεγάλο μέρος της ομιλίας του κ. Γουϊτλαμ, στην εκδήλωση της Κυριακής, ήταν αφιερωμένο στην Κύπρο και παρέθεσε μάλιστα ένα σύντομο ιστορικό των όσων τραγικών συνέβησαν τον μαύρο Ιούλη του ’74. Τόνισε ότι το ιστορικό αυτό «αποτελεί ένα επαίσχυντο κεφάλαιο στην ιστορία του Εργατικού Κόμματος του Ηνωμένου Βασιλείου και του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής- In April 1973 my Government established diplomatic relations with Cyprus. Since Australia was a member of the Security Council in 1973 and 1974, my Government became deeply involved in Cypriot affairs. I give the timetable for July 1974, an inglorious chapter in the history of the UK Labour Party and the US Republican Party».
Η ελληνικότητα της Μακεδονίας μέσα από τη Θεσσαλονίκη
Για το Σκοπιανό, αντί άλλης τοποθέτησης επέλεξε, μέσα από την ίδια την ονοματοδοσία της Θεσσαλονίκης να αναφερθεί στην Ελληνικότητα της Μακεδονίας, λέγοντας χαρακτηριστικά τα εξής:
«Πριν μερικά χρόνια, η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, με την πρωτεύουσά της Σκόπια, αξίωσε ως μέρος της επικράτειάς της την πόλη της Θεσσαλονίκης. Η πόλη ονομάστηκε από τους βασιλείς της αρχαίας Μακεδονίας, μετά της Θεσσαλονίκης, της μοργανατικής θυγατέρας του Φιλίππου του Β’, ετεροθαλούς αδελφής του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Παντρεύτηκε τον Κάσσανδρο, γιο του αντιβασιλέα του Αλεξάνδρου, Αντίπατρου, και ήταν μητέρα των βασιλέων Φιλίππου του Δ’, Αντίπατρου του Α’ και Αλεξάνδρου του Ε’.»
“The former Yugoslav Republic of Macedonia, with its capital in Skopje, claimed the city of Thessaloniki as part of its territory. The city was named by the kings of ancient Macedonia after Thessalonike, morganatic daughter of Philip II and half-sister of Alexander the Great; she married Cassander, the son of Alexander’s regent, Antipater, and was the mother of Kings Philip IV, Antipater I and Alexander V.”
Τα Γλυπτά του Παρθενώνα και η «Κατάρα της Αθηνάς»
Ο κ. Γουϊτλαμ τοποθετήθηκε εκ νέου υπέρ της επιστροφής στην Αθήνα των Γλυπτών του Παρθενώνα που εκλάπησαν από τον Λόρδο Έλγιν. Υπενθύμισε μάλιστα ένα ποίημα του Λόρδου Βύρωνα, «Η κατάρα της Αθηνάς- The Curse of Minerva”, που έγραψε ο ποιητής στην Αθήνα τον Μάρτιο του 1911 για να καταδικάσει τον Έλγιν. «Στο ποίημα ο Βύρων εκφράζει τον θαυμασμό του για τους θησαυρούς της διαρπαγής, αλλά αποστρέφεται τον κλέφτη- He admired the plunder but abhorred the thief’.
Επίσης, δεν δίστασε να τα βάλει και με τον ομοϊδεάτη του πρώην υπουργό Εξωτερικών Γκάρεθ Έβανς, αλλά και τον νυν Φιλελεύθερο υπουργό Εξωτερικών, Αλεξάντερ Ντάουνερ, οι οποίοι, όταν ρωτήθηκαν σχετικά στο Κοινοβούλιο αρνήθηκαν να λάβουν θέση, λέγοντας ότι είναι θέμα μεταξύ Ελλάδος και Βρετανίας, απάντηση την οποία ο κ. Γουΐτλαμ χαρακτήρισε ως επιπόλαιη, περιφρονητική και νωχελικά εγκριθείσα».
«In May 1994 Gareth Evans supinely endorsed a superficial and supercilious answer to Mark Latham: Return of the Parthenon Marbles is a matter for resolution by Greek and British Governments. Five years later Aléxandros Downer endorsed that answer».
Αντιθέτως, ο κ. Γουΐτλαμ επαίνεσε τον πρώην ηγέτη του Εργατικού Κόμματος, Μαρκ Λέηθαμ, ο οποίος ως βουλευτής, για πρώτη φορά ήγειρε το θέμα των Παρθενώνειων Γλυπτών στο Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο της Αυστραλίας.
Από τον Δία στον Βάκχο: το «ελληνικό» χιούμορ του Whitlam
Ο κ. Γουΐτλαμ έδειξε ότι ο σχεδόν ένας αιώνας που τον βαραίνει δεν έχει επηρεάσει την οξεία διαύγειά του, ούτε και την απαράμιλλη ικανότητά του να ευφυολογεί.
Ο ευρυμαθής πολιτικός, δείχνοντας το πόσο βαθιά είναι χαραγμένος μέσα του «ο πραξικοπηματικός τρόπος (The Greeks used demokratía for both republic and democracy and praxikópima for coup d’état. (Australians had one later that year») , όπως είπε, με τον οποίο εκδιώχθηκε από την πρωθυπουργία το 1975, από τον τότε γενικό Κυβερνήτη, Τζων Κερρ, είπε το εξής χαρακτηριστικό:
«Σήμερα, ο Γενικός Κυβερνήτης, πραγματοποιεί όλο και περισσότερες εμφανίσεις ως Ζευς για να καταδείξει την παντοδυναμία του. Μία γενιά πριν, ένας Γενικός Κυβερνήτης, που εγώ είχα επιλέξει, πραγματοποίησε μία αξέχαστη εμφάνιση ως Βάκχος στην παρουσίαση του Κυπέλλου Ιπποδρομιών της Μελβούρνης, Melbourne Cup, στο Φλέμινγκτον της Βικτώριας». Είναι παροιμιώδης εκείνη η τελετή απονομής καθ’ ότι ο Τζων Κερρ ήταν μεθυσμένος.
«Throughout Australia the Governor-General makes more and more appearances as Zeus to express his omnipotence. A generation ago a Governor-General whom I had chosen made an unforgettable appearance as Bacchus to present the Melbourne Cup at Flemington in Victoria».
«Εγώ Περικλής, ο Χάουαρντ Δημοσθένης»
Οι αιχμές όμως, του άκρως δημοφιλούς στις τάξεις της ελληνικής παροικίας, «Νέστορα» της αυστραλιανής πολιτικής σκηνής, εξαντλήθηκαν στο παρελθόν αλλά «χτύπησαν» και την παρούσα κατάσταση. Με αφορμή τις επίμαχες δηλώσεις του πρωθυπουργού Τζων Χάουαρντ, τον Απρίλιο στην Αθήνα, για την ηγεσία στο Φιλελεύθερο Κόμμα, που αφορούσαν κυρίως τον επίδοξο διάδοχό του, ομοσπονδιακό υπουργό εθνικής Οικονομίας, Πήτερ Κοστέλλο, ο κ. Κοστέλλο, είπε τα εξής, ενθυμούμενος ανάλογη δική του επίσκεψη, ως πρωθυπουργός της Αυστραλίας, στην ελληνική πρωτεύουσα τον Ιανουάριο του 1975:
«Εγώ ίσως να νόμισα ότι ήμουν ο Περικλής, αλλά ο Τζων Χάουαρντ θα νόμισε ότι ήταν ο Δημοσθένης με τον Φιλιππικό που εξαπέλυσε εναντίον του κ. Κοστέλλο- John Howard went to Athens and delivered a Philippic against Peter Costello. I may have thought I was Pericles but John Howard must have thought he was Demosthenes».
Ο κ. Γουΐτλαμ μίλησε για τις στενές πολιτιστικές σχέσεις που έχουν αναπτυχθεί μεταξύ Ελλάδος και Αυστραλίας, με αποκορύφωμα τα τελευταία χρόνια την ανταλλαγή σπουδαίων εκθέσεων, όπως η παρούσα του Μουσείου Μπενάκη, που φιλοξενείται αυτή την περίοδο στο Powerhouse Museum του Σύδνεϋ.
