Ram ngeitu miphun chungin an zungthiam hna nih an ser le suai mi thil kan cawk tikah a dawhnak le mit a hlannak lawng kha an in zuarh mi a si lo. An nunphung, an zatlang nun le an chawhlehnak tiang khin ruah piak chih a hau mi thil a si.
Aboriginal le Torres Strait Islander miphun nih an ser mi le an suai mi thil a phen ah kum thong 60 leng a kal cang mi nunphung le fimthiamnak chan khat hnu chankhat an i roh takmi ro thil an si.
Australia ram mi hna kutchuak thil hna cu upadi tangah an um.
Indigenous Cultural and Intellectual Property – ICIP nih a sawh duh mi cu ram ngeitu miphun he a pehtlai mi thil, hla le ringawn, an nunphung he a pehtlai mi cawlcanghnak le an ro thil hna kha cozah, upadi ning tein kilvennak kha a langhter.

“ICIP hi biadang in kan chim ah cun nunphung he a pehtlaimi ro ti khawh a si. Mah chungah a um mi cu hla le ringawn, tuanbia, ro bia, nunphung he a pehtlaih mi thiamnak le hngalhnak."
"Cun chan khat hnu chankhat in kan pupa hna nih a kan roh tak mi thil vialte hi an si. ICIP nih kut nih a tongh khawh mi thil le mit in hmuh khawh mi thil lawng siloin, an ser mi silole an suai mi suk phen ah a um mi tuanbia tiang zong khin a huap chih dih.”
Ram mi hmasa hna he a pehtlai mi ro thil, zungthiam hna nih an suai mi le ser mi hna cheukhat cu copy an tuah, a ttuh an ser hna cun mizapi sin ah an zuar theo. Ningcang loin thil an tuah mi kham nak ding caah Australia cozah nih Ram ngeitu miphun he a pehtlai mi fimthiamnak, zungthiamnak le ro thil he a pehtlaimi vialte kilvengtu ding upadi ser le nunter dingin timtuahnak a ngei.
Miphun dang nih nawlpeknak zei hmanh um loin ram ngeitu miphun he a pehtlai mi ro thil hna kha duh poah in an zuar mi kong fak piin, kum caan saupi cozah sin ah chim le rel a si hnu ah atu bantuk in cozah nih biakhiahnak a tuah hi a si tiin Parkin nih a chim.
The issue of fake art has been around for decades. It is not just impacting financial aspects for artists, there's also cultural damage and impacts for communities.Stephanie Parkin
Aboriginal le Torres Strait Islander miphun kutchuak thil khoika ah ka cawk khawh lai?
Saretta Fielding cu Indigenous Art Code ah hruaitu rian a tuan lio mi a si. Amah pumpak hrimhrim zungthiamnak a ngei mi le chawlehthalnak a tuah mi nu a si.
Ram ngeitu miphun nih an ser mi thilk an cawk tikah ruah chih dingah a biapi ngaingai mi cu ningcang le phungning tein kalpi a si ma ti hi a si. Cu he pehtlaiin thil phun thum in a langhter.
“Biahalnak an tuah tikah thil a si ning tein biahal zia thiam, pehtlaihnak kan tuah mi hna minung kha tha tein ngiat hlai le an sermi thil, an zuar mi kha a dik ma dik lo tha tein zoh thiam hi a biapi bak mi an si."

Where can I buy authentic, ethically traded Indigenous art?
Ram ngeitu miphun nih an chuah mi thil, a tak a si mi, cawk khawhnak cu a pakhatnak ah a ngeitu kha pehtlaih, amah sin ah cawk, silole Indigenous Art Centre ah cawk khawh an si. Australia ram chungah Indigenous Art Centres hi hmun 100 lengah a um tiin Parkin nih a chim.
Ram ngeitu miphun nih an chuah mi thil thilri, zuk silole thil dangdang cawk dingin na kawl tikah a dik mi si le silo theih na duh ah cun Indigenous Art Code hmelchunhnak a um le um lo tha tein zoh.
“Dawr ngeitu maw, silole mi zei an si hmanh ah chungtel sinak an lak a hau. Indigenous Art Code nih chungtel sinak le cohlannak a pek tik hna ah hmelchunhnak an pek chih hna. Dawr ngeitu nih an website, an dawr hmai ti bantuk ah cu hmelchunhnak cu an tar chih tawn."
"Indigenous Art Code nih pek mi hmelchunhnak a ngei mi lawng, ram ngeitu miphun he a pehtlai mi thil dik a zuar mi an si ti kha mizapi nih thei hna seh.”
![Aboriginal Art Co 02[36] copy.jpg](https://assets.sbs.com.au/09/d0/1a3f2ed542e6af286b779ea5658a/aboriginal-art-co-0236-copy.jpg?imwidth=1280)
Ram mi hmasa kutchuak thil ka cawk tikah a zuartu kha zei bantuk bia dah ka hal lai?
Ram ngeitu miphun nih an ser mi, an mah kutneh, kutchuak thil na cawk tik ah siseh, upadi theihpi nak in an chuah mi thil dangdang a si ah, a ho nih dah a ser cun zeitindah an I cawk le zuarhning a si timi theih khawh hi a biapi bak.
“Zei dang vialte hlan ah, thil sining theih, a konglam hngalh cia le zei bantuk bia dah ka hal lai tiin i timhtuah hi a thil tha ngai a si. Indigenous Art Code i an website ah zeizong vialte zoh le kawl awk a tha.
"Na cawk duh mi thil a ngeitu konglam, na cawk dingmi thil tuanbia le pehtlaihnak an ngeihning ti bantuk hna hmuh khawh dih an si.”

Aboriginal kutchuak le Torres Strait Islander kutchuak thil ah lawhnak a um ma?
Aboriginal le Torres Strait Islander miphun nih an chuah mi thil pawl hi ningcang tein zuar le cawk a si tikah hmual a ngei khun. A ser mi thil i a phen ah a um mi tuanbia le a konglam kha mizapi sinah ningcang tein a phan kho.
Often when you purchase off an artist, that's really something that's benefiting their communities as well.Saretta Fielding
Subscribe to or follow the Australia Explained podcast for more valuable information and tips about settling into your new life in Australia.
Do you have any questions or topic ideas? Email australiaexplained@sbs.com.au








