SKIP TO MAIN CONTENT

Australia explained: Koj puas muaj peev xwm cia li mus de ib tug twg tej txiv ntawm lawv lub vaj?

Verge planting.jpg
A verge garden in Freemantle, WA. Credit: City of Fremantle

Thaum yus mus rau Australia ib lub zos twg, ces tej zaum yus kuj pom txhua tshav yam tsis hais tej nplooj ntoo curry mus txog rau tej txiv qaub, tej txiv lws suav thiab tej txuj lom uas cog ntawm tej qab vag tsib taug ze ntawm ib lub tsev twg. Tab sis yus puas muaj cai de? Toom xov xwm no yuav tshab txhais tias thaum twg thiaj muaj cai de tau ib co qoob loo, thiab vim li cas cov kev tau txais kev tso cai thiaj tseem ceeb, thiab zejzog tej chaw cog zaug thiaj yog lwm txoj xub ke pab kom yus cog tau yus tej qoob loo los ua zaub mov noj?


Published

By Phil Tucak

Presented by Melissa Compagnoni, Vixay Vue

Source: SBS



Skip to podcast episode content

Thaum yus mus rau Australia ib lub zos twg, ces tej zaum yus kuj pom txhua tshav yam tsis hais tej nplooj ntoo curry mus txog rau tej txiv qaub, tej txiv lws suav thiab tej txuj lom uas cog ntawm tej qab vag tsib taug ze ntawm ib lub tsev twg. Tab sis yus puas muaj cai de? Toom xov xwm no yuav tshab txhais tias thaum twg thiaj muaj cai de tau ib co qoob loo, thiab vim li cas cov kev tau txais kev tso cai thiaj tseem ceeb, thiab zejzog tej chaw cog zaug thiaj yog lwm txoj xub ke pab kom yus cog tau yus tej qoob loo los ua zaub mov noj?


NTSIB LUS:

  • Cov kev cia li de ib tug twg tej qoob loo ntawm ib tug twg tej vaj zaub yam tsis tau txais kev tso cai tej zaum kuj yuav raug xam tias yog cov kev mus rau ib tug twg tej chaw yam tsis raug cai thiab yog ib co kev ua tub sab.
  • Yuav tsum ib txwm nug tus neeg ntawd seb puas tso cai ua ntej yuav de lawv tej qoob loo ntawm ib lub vaj, ib thaj av nyob ua ntej ntawm ib tug twg lub tsev, tsuas yog tias ntshe ho muaj phiaj qhia meej tseb tias yus de tau/nqa tau mus xwb.
  • Cov kev nrog zejzog koom cog zaub ntawm yus lub zos kuj yuav pab kom yus cog tau thiab faib tau tej qoob loo rau lwm tus.

Mloog tau SBS Hmong ntawm no.

Kuv puas muaj peev xwm cia li de ib tug twg tej qoob loo ntawm nws lub vajzaub los yog ib thaj av nyob ze lawv?

Yog tias koj pom ib co txiv siav ntawm ib tug twg tej vaj zaub, ces pheej ua rau yus xav de ib co.

Tab sis Jarrad Duggan uas yog tus coj pab neeg tswj kev nyab xeeb rau tej zejzog ntawm lub zos Fremantle tshab txhais tias cov kev cia li mus de ib tug twg tej qoob loo ntawm lawv lub faj yog ib co kev ua txhaum cai.

Mr Duggan hais tias ''Yog ib cov kev tsis raug cai uas yus cia li mus rau ib tug twg lub tsev yam tsis tau txais kev tso cai ntawm tus tswv. Yus tsis muaj cai yuav cia li taug kev mus rau ib tug twg daim av (chaw) thiab cia li mus de ib yam dab tsi ntawm lawv tej vaj tsev vim yog tseem ua li ntawd ces yuav raug xam tias yog cov kev ua tub sab los yog cov kev mus nyiag lawm."

Los yog tias xav kom yus yuav tsum ib txwm nug tej tswv tsev ua ntej yuav de tej qoob loo. Thiab yus los yuav tsum tau ua tib yam li no rau tej chaw/av nyob sab nraum ib tug twg tsev uas cog tej qoob loo thiab.

Mr Duggan hais tias "Yog tham txog ib tham av/chaw lawm ces kuj yog ib co kev ua tsis raug cai thiab yog tias yus de tej qoob loo nqa mus. Kuv yeej paub tias yog nom tswv zos tej av los mas, tab sis koj yuav tsum tau thov kev tso cai tso mas thiaj muaj peev xwm yuav tshem tau ib yam dab tsi tawm ntawm thaj chaw ntawd.''

"Koj yuav tsum thov kev tso cai ntawm tus neeg uas nyob ntawm lub tsev ntawd los sis yog tus tswv tsev ntawd/tus tswv teb ntawd tso. Tsis yog yuav thov nom tswv zos tab sis thov kev tso cai ntawm tus neeg ntawd."

Verge tree.jpg
Tej zaum pheej ua rau yus xav de tej txiv ntawm yim neeg nyob ze yus —tab sis yus puas muaj cai de? Credit: Pexels/Strannik-sk

Tej cwj pwm zoo twg uas tsim nyog koj ua yog koj pom tej qoob loo ntawm ib tug twg tej vaj zaub?

Thawj kauj ruam yooj yooj yim: ces yuav tau nug/thov kev tso cai ua ntej tso yog tias koj xav de ib tug twg tej qoob loo ntawm lawv tej vaj zaug los yog ib thaj av/chaw twg.

Mr Duggan hais tias "Yog li ntawd yus yuav tsum nco ntsoov thov kev tso cai tas mus li — li khob qhov rooj, los sis yuav muaj peev xwm sau ib daim ntawv thov kev tso cai tso tseg rau tus tswv. Thiab yog tias lawv tso cai rau yus, ces yog ib lub zoo tswv yim uas yuav tau nug seb lawv pub yus de ntau npaum li cas xwb, thiab yus tsis txhob ua rau tej qoob loos puas, los yog tsob ntoo ntawd ntshua los yog dam."

Yeej muaj tej neeg coob heev yeej zoo siab yuav faib lawv tej qoob loo uas ntau heev ntawd rau lwm tus, yog tias yus xub nug/thov lawv ua ntej. Thiab yeej tseem muaj ib txhia muab lawv tej txiv los yog tej zaub tso sab nraum zoov thiab sau ib daim phiaj qhia rau caw kom yog leej twg xav siv ces pab nqa mus noj mus siv thiab.

Mr Duggan hais tias "Ib co piv txwv uas kuv xav tawm hauv kuv nruab siab ces yog tias tej thaum yus taug kev thiab yus pom ib lub thawv ntawv me me nyob ntawm tej ntug kev thiab muaj ib daim phiaj sau los lus 'free - dawb xwb' rau thiab tej zaum kuj muaj tej txiv qaub ntau heev, los yog sau tias muab pub dawb xwb xav tau ces nqa mus. Yog zoo li ntawd ces yus tsis tas thov kev tso cai dab tsi li."

Andrea Sciubba.jpg
Andrea Sciubba yeej tau muab nws tej txiv qaub ntau heev pub rau tej neeg zos nqa mus siv. Credit: Josh Jenkins

Tej no ces yog tej uas Andrea Sciubba yeej ib txwm ua ntawm nws lub zos Nedlands ntawm Perth.

Nws hais tias "Kuv muaj ib tsob ntoo txiv qaub uas cog tau los ntev heev ntawm kuv qab tsib taug thiab kuj muaj hmoo heev uas yeej txi txiv ncws heev txhua xyoo li."

Kuv de npaum li qhov muaj peev xwm de tau, thiab coj mus tso rau ib lub thawv thiab muab tso ze rau ntawm lub tub txais ntawv kom tej neeg yog leej twg xav tau ces nqa mus noj/siv.
Andrea Sciubba

Kuv puas muaj peev xwm cog qoob loo ntawm thaj av nyob sab nraum kuv lub tsev?

Yog li ntawd ib thaj av twg, ib thawj chaw twg uas nyob sab nraum ib lub tsev twg ces yeej yog tej nom tswv zos ib tug twg ua tus tswj thiab tu saib xyuas. Txawm li cas los yog tus tswv los yog tus neeg nyob lub tsev ze thaj av/chaw ntawd yeej yog tus uas tu thiab saib xyuas tas mus li, piv txwv li nws yuav tau txiav nyom.

Ces thiaj li nyob ntawm seb yus tus nom tswv zos muaj cai dab tsi teev tseg uas seb puas tso cai los tsis tso cai rau yus cog txiv, cog zaub los yog cog tej txuj lom dab tsi xwb.

Mr Duggen hais tias "Tej no yeej sib txawv ntawm ib tug nom tswv zos mus rau lwm tus nom tswv zos. Tej zaum ib txhia kuj yuav tso cai, thiab yuav muaj ib txhia kuj yuav txwv thiab."

Zejzog tej vaj cog zaub (Community garden) yog dab tsi?

Yog tias koj tsis muaj chaw cog qoob loo ntawm tsev, ces cov kev mus koom cog zaub ntawm zejzog tej vaj zaub kuj yog ib txoj kev xaiv rau yus siv tau thiab.

Sofia Carvajal uas yog ib tug neeg uas koom cog zaub ntawm Hurstville Community Garden lub zos Sydney tshab txhais tias yeej muaj 30 pav zaub rau tej neeg ntiag tug mus cog zaub thiab.

Nws hais tias "Yog ib txoj xub ke zoo heev pab yus kawm ntawm tej neeg uas cog los tau ntau xyoo hais tsi ntsees yog tias yus nyuam qhuav pib cog zaub tshiab. Yuav pab kom yus kawm tau ntau yam tsis hais seb yuav cog tej ntoo noj txiv los yog cog tej zaub ... Yus kuj muaj peev xwm kawm tias seb yuav ua hauj lwm li cas ua ke tham li ib pab pawg uas tej no yog tej tseem ceeb heev."

Urban produce.jpg
Yeej ib txwm pom tej neeg cog qoob loo ntawm lawv tej qab vag tsib taug. Credit: Pexels/Ivy Nguyen

Tej neeg uas tau mus koom cog zaug ntawm zejzog tej vaj zaub yuav kawm kom paub txog tej av thiab cov kev ua chiv, kawm kom paub tias yuav cog hom qoob loo twg, thiab yuav tu saib xyuas li cas.

Ms Carvajal hais tias "Txhua txhua cov zejzog tej vaj zaub nyias yeej tswj nyias sib txawv, tab sis kuv xav tias qhov tseem ceeb ces tag nrho tej vaj zaub yeej muaj qee yam zoo tib yam uas yog muaj ib lub caij rau yus kawm ua ntej, ces txuas ntxiv ntawd yus muaj peev xwm yuav cog tau tej yam dab tsi thiab thaum kawg yus kuj yuav muaj peev xwm sau tau tej qoob loo qee yam nqa mus tsev."

Tau tej txiaj ntsim dab tsi los ntawm zejzog tej vaj coj zaub?

Yeej pub sawv daws mus koom siv zejzog tej vaj zaug coj los cog zaub tsis hais yus yuav cog cov neeg dab tsi li, txawm li cas los cov kev ua tub koom siab thiab cov kev teev npe tos kom tau ib pav zaub rau yus siv yeej sib txawv thiab. Tej vaj zaub no feem ntau mas lawv yeej muaj lawv tej twj rau yus siv kom yus thiaj paub pib.

Zej zog tej vaj zaub yog ib txoj xub ke zoo rau yus cog tej qoob loo uas muaj ntawm yus lub teb chaws vim rau qhov tsis muaj muag ntawm yus lus zos tej kiab khw.
Sofia Carvajal

Txuas ntxiv ntawd los kuj yog ib lub cib fim rau yus cog qoob loo, thiab ntau cov zejzog tej vaj zaub los kuj muaj tej koom txoos ntau yam rau tag nrho tej neeg muaj hnoob nyoog sib txawv tau koom thiab.

Ms Carvaja hais tias ''Yog tias koj muaj me nyuam, ces lawv kuj mus kooom nyeem ntawv ntawm lub vaj zaub ntawd ... Peb yeej muaj ntau yam programs rau tag nrho tej neeg sawv daws uas muaj tej hnoob nyoog sib txawv tau koom. Peb yeej muaj ib co program rau tej neeg uas lub hlwb, txoj kev xav yeej coj thiab xav txawv lwm tus koom thiab mus cog ib pav zaub thiab. Tej no yeej yog ib co uas rau yus kaj siab thiab tsis nco txhawj txog dab tsi. Peb los yeej tau ua ntau cov program qhia txog cov kev tsis pub nkim khoom pov tseg, qhia ua chiv los yog qhia permaculture uas cog qoob loo raws ntuj tsim teb raug uas tsis txov thiab pov puag tej ib puag ncig. Tej no thiaj yog tej tseem ceeb heev ntawm zejzog tej vaj zaub — vim rau qhov yog tej chaw uas pab kom sawv daws tau sib ntsib, sib koom tes ua ib yam dab tsi thiab tsim kev phooj ywg."

Yog li ntawd tsis hais koj xav faib koj tej qoob loo de tau tshiab rau lwm tus los yog yuav cog koj tej qoob loo li, zejzog tej vaj zaub thiaj yog ib txoj xub ke uas koj muaj peev xwm koom tau.

Thiab yog tias koj pom tej txiv xyoob txiv ntoo thiab tej zaub cog ntawm ib tug twg tej vaj zaub los yog ib thaj av ntawm lawv tsev ces kom nco tias yuav tau thov kev tso cai ua ntej koj yuav de tej qoob loo ib yam dab tsi ntawd.

Subcribe los yog caum mloog tej xov xwm kaw ua suab Australia Explained kom paub txog ntau yam xov xwm tseem ceeb thiab tej lus taw qhia koj koj pib tau lub neej tshiab ntawm teb chaws Australia.

Yog tias koj muaj ib co lus nug dab tsi los yog muaj ib co tswv yim dab tsi? Ces xa email rau peb rau ntawm australiaexplained@sbs.com.au

Mloog tau xov xwm tshiab ntawm SBS Hmongdownload SBS Adio appcaum SBS Hmong ntawm Facebook, mloog tau YoutubeSpotifyPodfollowiHeart RadioGoogle Podcast thiab Apple Podcast.


Latest podcast episodes

Follow SBS Hmong

Download our apps

Listen to our podcasts

Get the latest with our exclusive in-language podcasts on your favourite podcast apps.

Watch on SBS

SBS World News

Take a global view with Australia's most comprehensive world news service

Stream now