Ntsiab lus:
- Lub koom haum Australian War Memorial kwv yees tias muaj tej txiv neej neeg txum tim txog 1200 tus yeej tau nrhiav xub ke teev npe kom tau ua tsov rog ntiaj teb zeeg ib, thiab muaj 6,500 tus rau cov tsov rog ntiaj teb zeeg ob.
- Neeg txum tim Aboriginal yeej raug txwv ntau yam tsis pub teev npe ua tub rog.
- Muaj ntau tus neeg txum tim ua txhua txoj xub ke kom tau mus koom, suav cov kev tsis qhia tias lawv yog cov neeg caj ceg li cas.
- Thaum neeg txum tim Aboriginal tej qub tub rog mus ua rog rov qab los (rau Australia) lawm, ces yeej tseem raug faib cais thiab raug tej cai txwv txhua hnub ntawm lawv lub neej.
- Muaj tej neeg Aboriginal and Torres Strait Islander coob npaum li cas tau mus koom ua tsov rog ntiaj teb zeeg ib thiab tsov rog ntiaj teb zeeg ob?
- Australia tej neeg txum tim tau ntsib teeb meem dab tsi thaum lawv teev zwm npe ua tub rog?
- Tau muaj dab tsi tshwm sim rau neeg txum tim tej qub tub rog thaum lawv tau mus ua rog rov qab los rau teb chaws Australia?
- Niaj hnub no Australia ho muaj cov kev lees paub neeg txum tim cov kev ua tub rog li cas?
- Tsim nyog koj paub dab tsi txog neeg txum tim Aboriginal and Torres Strait Islander tej keeb kwm ntawm hnub ANZAC Day?
Yeej muaj neeg txum tim Aboriginal thiab Torres Strait Islander coob heev tau mus ua tub rog rau Australia lub caij ua tsov rog ntiaj teb zeeg ib thiab zeeg ob, uas feem ntau mas yeej ua nrog nraim tej neeg Australia uas tsis yog neeg txum tim - txawm tias lawv raug nom tswv txwv kom tsis txhob pub teev npe mus ua tub rog.
Niaj hnub no ces thiaj muaj neeg coob zujzus tuaj ntxiv xav los ua tib zoo xyuas kom lees paub txog lawv tej dab neeg thiab nco txog lawv.
Michael Bell ces yog ib tug txiv neej neeg txum tim caj ceg neeg Ngunnawal/Gomeroi ces kuj yog ib feem ntawm tej hauj lwm no. Nws kuj yog tus neeg Indigenous Liaison Officer ntawm lub koom haum Australian War Memorial, uas nws pab txheeb thiab lees paub neeg txum tim Aboriginal thiab Torres Strait Islander cov kev ua tub rog thiab cov kev muab lawv tej roj ntsha thiab sia mus pua teb chaws - tsis hais tej uas tau ua rog los yog tej uas pab tej hauj lwm tsov rog ntawm teb chaws no.
Lub limtiam no thiaj yuav ua rau sawv daws paub tseeb txog tej dab neeg no tuaj ntxiv.
Muaj tej neeg Aboriginal and Torres Strait Islander coob npaum li cas tau mus koom ua tsov rog ntiaj teb zeeg ib thiab tsov rog ntiaj teb zeeg ob?
Mr Bell hais tias "Tam sim no ces peb muaj tej txiv neej neeg Aboriginal tshaj 1200 tus tau teev npe los yog nrhiav xub ke teev npe ua tsov rog ntiaj teb zeeg ib, thiab muaj kwv yees li ntawm 6,500 tus tau mus ua tsov rog ntiaj teb zeeg ob."

Thiab peb yeej txheeb tau tias yeej muaj coob zuj zus tuaj ntxiv lawm. Lub koom haum War Memorial los yeej tau pom tias txawm tias tau muaj ntau yam teeb meem cuam tshuam los kuj pom tias tau muaj tej neeg txum tim Aboriginal coob tau mus teev npe coob heev mus ua tub rog thiab.
Yeej muaj neeg txum tim mus teev npe ua tub rog los sis muaj tej ntaub ntawv teev tias lawv tau ua tub rog tib yam li tej neeg Australia uas tsis yog neeg txum tim thiab.Michael Bell
Australia tej neeg txum tim tau ntsib teeb meem dab tsi thaum lawv teev zwm npe ua tub rog?
Neeg txum tim Aboriginal kuj tau raug txwv ntau theem tsis pub teev npe mus koom ua tub rog.
Tsis tas li ntawd los tseem raug txwv tsis pub mus los tau yooj yim thoob lub teb chaws (Australia) no thiab.
Lawv tau raug tsis lees paub tias yog Australia tej pej xeem yam puv npo, thiab muaj qee zaus ces yeej tsis raug lees paub tias tej pej xeem raws li Australia tej cai.
Vim tej cai tswj tub rog yeej ib txwm tsis pub tej neeg tsis yog neeg Europe koom.
Tej no thiaj tau ras los ua ib co teeb meem loj heev rau tej neeg xav mus koom ua tub rog.
Tab sis txawm muaj tej kev txwv no los yeeej tau muaj tej neeg coob heev ua txhua txoj xub ke kom tau teev zwm npa mus ua tub rog. Raws li Bell tshab txhais ces, ib co piv txwv ces yog muaj ib tug txiv neej neeg txum tim ntawm Queensland tau taug kev ntawm lub xeev no mus rau Albury.
"Lub caij nws tseem taug kev ntawd ces nws yeej tau los nrhiav kev teev zwm npe 5 zaug kom tau ua tub rog, ces thaum kawg thiaj teev tau. Tab sis tsis muaj hnoo uas nws tsis tau mus ua rog vim rau qhov nws tau mob thiab tau tas sim neej ntawm ib lub nkoj rau thaum tseem mus rau tej tshav rog. Peb tej txiv neej cov kev kub siab thiab cov kev teev npe mus ua tub rog uas tsis raug lees paub vim yog neeg txum tim Aboriginal, thiab rov qab mus dua thiab nrhiav kev rov qab teev npe dua seb puas tau ua tub rog no thiaj yog tej yam tshwj xeeb heev."
Tej dab neeg zoo li no thiaj qhia txog cov kev nias siab hlo, kev kub siab tiag tiag thiab cov kev nyiaj ntxeem uas yeej xav mus pab lub teb chaws, txawm tias lub teb chaws no tsis pub lawv muaj txoj cai vaj huam sib luag.

Tau muaj dab tsi tshwm sim rau neeg txum tim tej qub tub rog thaum lawv tau mus ua rog rov qab los rau teb chaws Australia?
Yog tham rau neeg txum tim tej qub tub rog coob leej ntau tus lawm ces lawv cov kev muab txoj sia pab teb chaws no yeej tsis tau txais kev vaj huam sib luag li.
Lawv tau rov qab lob nyob ntawm ib lub teb chaws uas tseem faib cais lawv thiab tseem muaj tej cai ntau yam siv tam li yog ib feem ntawm cov kev txwv lawv txoj kev ua lub neej txhua hnub.
Mr Bell hais tias "Peb tej txiv neej yeej tau mus koom ua rog txawv teb chaws kom peb muaj tej cai uas peb tsis tau txais ntawm peb tj teb chaws. Thiab cov kev rov qab los tsev rau lub teb chaws uas tsis tau txais vaj huam sib luag, rov qab mus poob rau cov kev raug cais, cov kev tsis muaj cai lij choj lees paub, cov kev txwv tsis pub ua tswv av, cov kev tsis tau txais vaj huam sib luag rau cov kev khwv tau nyiaj hauj lwm sib npaug, cov kev txwv tsis pub ua tus tswj peb tej me nyuam uas yog cov uas nom tswv muab tshem cais coj mus tu rau lwm qhov chaw, ces thiaj ua rau peb ntsib ntau yam teeb meem tshwm sim rau ib lub tsam thawj."
Muaj ib txhia qub tub rog neeg txum tim Aboriginal ces kuj muaj peev xwm tau txais txiaj ntsim ntau yam thiab, tab sis yeej muaj coob heev uas yeej tsis tau, vim zejzog nthuav dav heev thiab tej laj fai kum xeem tseem txhawb nqa ntau cov kev txwv.
Tsis tas li ntawd los yeej yog tej yam nyuam heev uas yuav sib cuag tau nrog lwm cov qub tub rog thiab.
Tej tub rog tau mus ua rog rov qab los yeej ib txwm raug txhawb nqa kom mus koom lub koom haum Returned and Service League of Australia (RSL) uas pab tej qub tub rog thiab npaj tej koom txoos li hnub ANZAC Day.
Tab sis ntau cov club uas muaj ntaub ntawv tso cai muag tau dej cawv no yeej txwv tsis pub neeg txum tim Aboriginal mus rau tej chaw no thiab.
Ces thiaj ua rau lawv raug cai kom tsis txhob tau txais kev pab cuam thiab tsis txhob sib ntsib sib cuag tau nrog lwm tus qub tub rog.
Niaj hnub no Australia ho muaj cov kev lees paub neeg txum tim cov kev ua tub rog li cas?
Ntau caum xyoo tsis ntev los no ces lub koom haum Australia War Memorial yeej tau kub sib los nrog txheeb thiab qhia txog neeg txum tim Aboriginal thiab Torres Strait Islander tej qub tub rog.
Mr Bell tshab txhais tias "Peb tej dab neeg yeej raug coj mus qhia sib npaug zos thiab raws li qhov tsim nyog qhia ntawm peb tej galleries. Peb yeej muaj tej dab neeg txog neeg txum tim cov kev ua tub rog txhua yam ntawm tag nrho peb tej galleries uas sawv cev rau peb tag nrho."
Peb yeej tsis npaj ib ces kaum qhia txog neeg txum tim tej tub rog ntawm Australia lub koom haum nco txog tej qub tub rog li. Qhov peb ua ces yog qhia tej dab neeg li tej qub tub rog tau hais kom peb qhia xwb.Michael Bell
"Tej tsoos lawv hnav tsuas qhia tias lawv hnav tej tsoos xim dab tsi xwb tsis hais xim ntsuab, xiav, txho uas ua tub rog nruab teb, nruab ntug thiab nruab deg li."
Thiaj pom tias neeg txum tim yeej tau ua tej hauj lwm tub rog no thawj zaug nrog lawm cov neeg Australia.
Ua ke no los kuj yeej tseem muaj ntau cov dab neeg uas tseem tsis tau coj los qhia uas tam sim no nyuam qhuav raug txheeb tau thiab raug coj los qhia rau tej cuab yig thiab tej zejzog.
"Peb kuj ntsib ib co xwm txheej uas tsuas muaj tib tug txiv neej neeg txum tim Aboriginal daim duab uas peb paub thiab peb khaws taus nkaus xwb, thiab nws tsev neeg los yeej tseem tsis tau pom li...ces tej zaum peb kuj muaj peev xwm muab daim duab coj mus qhia los yog tso rau lawv saib sawv cev rau cov kev lees paub txog nws cov kev mus ua tub rog thiab... tej ntawd yog tej ua rau kuv zoo siab heev thiab yog tej yam tshwj xeeb heev rau kuv — uas muaj peev xwm qhia tej dab neeg no rau ntau yim neeg kom lawv paub tias tej txuj ci no thiab tej xov xwm no raug teev tseg cia ntawm ib lub koom haum uas ua tib zoo xyuas kom muaj feem koom dhau los los yog ua tib zoo qhia txog neeg txum tim Aboriginal and Torres Strait Islander cov kev ua tub rog uas tsis tshua muaj neeg paub txog."
Yog tham rau tej cuab yig lawm ces, tej tsam thawj no yog ib co uas muaj fwj chim heev, vim pab kom lawv rov qab sib cuag tau nrog tej keeb kwm, tej chim thawj thiab tej neeg lawv hlub tshua.

Tsim nyog koj paub dab tsi txog neeg txum tim Aboriginal and Torres Strait Islander tej keeb kwm ntawm hnub ANZAC Day?
Cov kev nkag siab txog hnub ANZAC Day txhais tau lub ntsiab lus tias muaj cov kev lees paub txog cov kev pab mus ua tub rog thiab ntau yam teeb meem nyuaj uas neeg txum tim Aboriginal thiab Torres Strait Islander ntsib.
"Vim yog cov kev qhia txog tag nrho Australia tej keeb kwm yam puv npo thiab qhia tias niaj hnub no Australia yog lub teb chaws zoo li cas lawm. Tsis yog ib co xwm txheej li peb tsis tau pom ntawm haiv neeg no rau ntau xyoo thaum ntxov dhau los. Vim rau qhov peb tej neeg uas tau mus koom tsov rog ntiaj teb zeeg ib yuav tau zais tsis qhia tias lawv muaj tej puav pheej teej tug dab tsi, peb xav kom muaj peev xwm txhawb nqa lawv, thiab kom pom txog Australia tej keeb kwm txwm raws li tau tshwm sim, tsis yog tej keeb kwm li tau xub muaj tej nom tswv dhau los uas raug tsis pub koom thiab tsis tau txais kev lees paub."
Hnub ANZAC Day yog ib lub caij nco txog tej neeg uas tau mus koom ntau kob tsov rog, thiab yog tham rau neeg Australia coob leej ntau tus lawm ces yog lub tsam thawj uas tau los sib sau ua ke ua kev zoo siab rau peb tej keeb kwm.
Thiab lub caij uas muaj tej dab neeg no raug coj los qhia kom sawv daws paub nthuav dav tuaj ntxiv no ces kuj yog tej yam pab qhia tias teb chaws Australia yav tag los zoo li cas — thiab niaj hnub niam no ho zoo li cas lawm.
Subcribe los yog caum mloog tej xov xwm kaw ua suab Australia Explained kom paub txog ntau yam xov xwm tseem ceeb thiab tej lus taw qhia koj koj pib tau lub neej tshiab ntawm teb chaws Australia.
Yog tias koj muaj ib co lus nug dab tsi los yog muaj ib co tswv yim dab tsi? Ces xa email rau peb rau ntawm australiaexplained@sbs.com.au
Mloog tau xov xwm tshiab ntawm SBS Hmong, download SBS Adio app thiab caum SBS Hmong Facebook page thiab mloog tau SBS Hmong Youtube.













