ဖဲလါယူၤလံ ၂၇သီအနံၤန့ၣ် အီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤ လီတဲစိစိာ်စု ကိးဖျၢၣ်ဒဲးအပူၤ တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ် တၢ်ကလုၢ်ဖးဒိၣ်ကသီၣ်ထီၣ်ဝဲတခါန့ၣ်လီၤ. တၢ်ကလုၢ်သီၣ်ထီၣ်အံၤ မ့ၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်မၤကွၢ်တၢ်လၢ အီစထြလယါတၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်ကျိၤကျဲသနူ—AusAlert - အီၣ်စ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်အဂီၢ်, လၢအကဟ့ၣ်လီၤဒုးသ့ၣ်ညါပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်ဃးဒီး အဝဲသ့ၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်, လၢအပၣ်ဃုာ် န့ဆၢၣ်တၢ်တတၢာ်တနါသ့ၣ်တဖၣ်, ကမျၢၢ်တၢ်ပူၤဖျဲးလၢ တၢ်မၤပျံၤမၤဖုးသ့ၣ်တဖၣ် ဒီး လၢတၢ်မူတၢ်မါ—အတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ ဟဲကဲထီၣ်ဖုးအသးတခါခါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်တနီၤ လၢအမ့ၢ် တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်အံၤ အကကဲထီၣ် တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ် ခူသူၣ်တခါ လၢပှၤတူၢ်ဘၣ်တ့ၢ် ဟံၣ်ဖိဃီဖိဒီး ဟံၣ်ပူၤဃီပူၤ တၢ်မၤဆူၣ်မၤဆီး သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဖီးခးစ်တၢ်ကလုၢ်အဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်: https://www.sbs.com.au/language/ karen/ kar/collection/podcast/0ms9u5vjn
ပှၤသုးလီၢ်အိၣ်ဆိးပိာ်မုၣ်တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်ထံၣ်ကရၢ—Immigrant Women's Speak Out Association ကရၢခိ Maria Kissouri စံးဝဲဒၣ်,
“ကိးမုၢ်နံၤဒဲးန့ၣ် ပဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲ တၢ်သံကွၢ်သံဒိး ကအိၣ်လၢ ၂၅ဘျီ, လၢပိာ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ် အနီၣ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲအအိၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, ပှၤလၢအဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤပိာ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအအိၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, အဝဲသ့ၣ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိသ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, တၢ်ကရၢကရိလၢအမၤသကိးတၢ်ဒီး ပိာ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ အအိၣ်မ့ၢ်တဂ့ၤ, ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်အိၣ်သးအံၤ မ့ၢ်အကဘၣ်မၤစၢၤ ပိာ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒ်လဲၣ်န့ၣ် တၢ်ကိးသံကွၢ်လၢလီတဲစိမ့ၢ်ဂ့ၤ လၢလီပရၢ—အံမ့လ် မ့ၢ်ဂ့ၤ အိၣ်ဝဲဒၣ်ကိးနံၤဒဲးန့ၣ်လီၤ.”
ပှၤသုးလီၢ်အိၣ်ဆိးပိာ်မုၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်ထံၣ်ကရၢအံၤ ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဝဲဒၣ် ပှၤသုးလီၢ်အိၣ်ဆိးပိာ်မုၣ် လၢအတူၢ်ဘၣ် ဟံၣ်ပူၤဃီပူၤဒီး ဟံၣ်ဖိဃီဖိ တၢ်မၤတၢ်စုဆူၣ်ခီၣ်တကးသ့ၣ်တဖၣ် န့ၢ်ဝဲအနံၣ် ၄ဝ ဘျဲၣ်လံန့ၣ်လီၤ.
“ပဝဲဒၣ်အံၤ ပမ့ၢ်ဝဲၤကျိၤလီၤဆီတခါ လၢပှၤသုးလီၢ်အိၣ်ဆိးပိာ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, အဃိန့ၣ် ပမၤသကိးတၢ်ဒီး ပိာ်မုၣ်လၢအဟဲန့ၢ်သကုၤဟီၣ်ဒီဘ့ၣ် ဒီးဟဲအိၣ်ဆိးဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤ ဒီး ပအိၣ်ဒီးတၢ်မၤလီၤဆီ လၢပမၤသကိးဃုာ်တၢ်ဒီး ပိာ်မုၣ်လၢအစိာ်လံာ်ခီကီၢ်တစိၢ်တလီၢ် သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပိာ်မုၣ်တနီၤန့ၣ် ဟဲတုၤဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤ လၢအပၣ်ဃုာ်ဒီး တၢ်မုၢ်လၢ်လၢ တၢ်ဒိးတ့ဒိးဖျီသး, အိၣ်ဒီးတၢ်ပူၤဖျဲး ဒီး မၤလၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ် အတၢ်အိၣ်မူဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤ လၢအအိၣ်ဘၣ်ဒီး အဝၤလၢဟ့ၣ်လီၤအီၤတၢ်ပူၤဖျဲး, ဒီး သူၣ်ထီၣ်ဟံၣ်ဃီဒီး ဟံၣ်ဖိဃီဖိန့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်ပိာ်မုၣ်လၢ ပမၤသကိးတၢ်ဒီးအဝဲသ့ၣ် သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အတလဲၤခီဖျိဘၣ်တၢ်ဒ်အံၤဘၣ်. တၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်လဲၤခီဖျိဘၣ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ်, ဖဲအဝဲသ့ၣ်ဟဲတုၤထံကီၢ်အံၤအပူၤဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်တူၢ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်, အတၢ်အဲၣ်တီမ့ၢ်ဂ့ၤ, အဝၤမ့ၢ်ဂ့ၤ မ့တမ့ၢ် ပှၤလၢအဝဲသ့ၣ်ဖျီသးဒီးအီၤဝံၤသီသီတဂၤန့ၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, အတၢ်မၤဆါပယွဲအဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.”
အခဲအံၤန့ၣ် တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ် ဟဲအိၣ်အါထီၣ်ဝဲဒၣ် — လၢအမ့ၢ် တၢ်ကမၤကွၢ်ဝဲဒၣ် အီၣ်စ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်—AusAlert အံၤန့ၣ်လီၤ.
ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ် အတၢ်မၤကွၢ်န့ၣ် တၢ်ကမၤဝဲဒၣ်အီၤဖဲလါယူၤလံ ၂၇သီ, မုၢ်ဆၣ်—မုၢ်ခီၣ်ထံးပူၤအနံၤ, ဒီး တၢ်ကလုၢ်လၢအကသီၣ်ထီၣ်အံၤ တၢ်ပာ်တဒၢဘၣ်အီၤ ကကီဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
Maria Kissouri ဘၣ်ယိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်မၤကွၢ် တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ် တၢ်ကလုၢ်အံၤ ကဒုးဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် ပှၤတူၢ်ဘၣ်တ့ၢ်ဟံၣ်ပူၤဃီပူၤဒီး ဟံၣ်ဖိဃီဖိ တၢ်မၤတၢ်စုဆူၣ်ခီၣ်တကး လၢအအိၣ်မူလီၤတဲာ်တ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ် အလီတဲစိစိာ်စုလၢ တၢ်ပာ်ခူၣ်သူၣ်ပာ်န့ၢ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.
“တၢ်လၢပဘၣ်ယိၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲတၢ်လၢအဘၣ်ဃးဒီးပှၤလၢအအိၣ်ဒီးလီတဲစိစိာ်စုအံၤ, လၢအမ့ၢ်ဝဲဒၣ် လီတဲစိာ်လၢပပာ်အီၤဒ်သိးတၢ်ပူၤဖျဲးအဂီၢ်တခါ, ဒီး ဖဲဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်အိၣ်သးမ့ၢ်ဟဲအိၣ်ထီၣ်တခါခါန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် လိၣ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်လီတဲစိစိာ်စုအံၤလၢအအကိးဝဲဒၣ် ဝးသၢဖျၢၣ်အဂီၢ်, ဖဲလၢအဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်တူၢ်ဘၣ် အဝဲသ့ၣ်တၢ်အိၣ်မူန့ၣ် အိၣ်လၢတၢ်မၤပျံၤမၤဖုးအပူၤအခါ, အဃိန့ၣ် အီၣ်စ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်-AusAlert တၢ်ကလုၢ်သီၣ်အံၤ အတအိၣ်ဒီးတၢ်ပာ်သးလိၤလိၤ လၢကဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ဂ့ၢ်ကီ ပိာ်ထွဲထီၣ်အခံဘၣ်နာ်သက့, ပှၤပိာ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ လၢအဝဲသ့ၣ်တၢ်ပူၤဖျဲးအဂီၢ် အကဘၣ်တူၢ်ဆါကွံာ်အသး အိၣ်ထီၣ်သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.”
တၢ်လၢတၢ်မၤစၢၤ ဟံၣ်ပူၤဃီပူၤ တၢ်မၤဆူၣ်မၤဆီး တၢ်ပူၤဖျဲးအဂီၢ် လီတဲစိစိာ်စု—DV Safe Phone န့ၣ် ဘၣ်တၢ်စးထီၣ်ဟ့ၣ်လီၤအီၤ စးထီၣ်လၢအပူၤကွံာ် ဃုနံၣ်အခါလံ ဒီး တုၤလီၤခဲကနံၣ်အံၤန့ၣ် တၢ်ဟ့ၣ်လီၤအီၤဆူ ပှၤတူၢ်ဘၣ်တ့ၢ် ဟံၣ်ပူၤဃီပူၤ ဒီး ဟံၣ်ဖိဃီဖိ တၢ်မၤဆူၣ်မၤဆီး လၢအအိၣ်မူလီၤတဲာ်တ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ် အအိၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ် အဖျၢၣ် ခံကလး (၂ဝ,ဝဝဝ) န့ၣ်လီၤ.
ပှၤဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ကရၢကရိအံၤဒီး ကရၢအံၤအခိၣ်ဒိၣ် Ashton Wood စံးဝဲဒၣ်, တချုးလၢ အီၣ်စ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်—AusAlert အံၤအိၣ်ထီၣ်ဒ်ဘၣ်ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်, တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်အိၣ်ပာ်စၢၤလၢ တၢ်ပူၤဖျဲးအဂီၢ် လီတဲစိစိာ်စု—safe phones သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်, ဒ်သိးအလီအ့ၣ်—ဘဲးထရံၤ ကအိၣ်ထၢၣ်ဂၢၢ်ယံၤအဂီၢ်, တၢ်မၢလၢ တၢ်ကပံးသံဃာ်အီၤ ဒီး တၢ်လိၣ်ဘၣ်မ့ၢ်အိၣ်မး တၢ်ကအိးထီၣ်သူအီၤန့ၣ်လီၤ.
“လၢတၢ်အိၣ်သးဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ပတဘၣ်ယိၣ်တၢ်ဘၣ် ခီဖျိလၢ လီတဲစိအံၤ တၢ်ပံးသံဃာ်အီၤ, ဒီး လီတဲစိလၢ တၢ်ပံးသံဃာ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် AusAlert အံၤနုာ်လီၤအီၤတန့ၢ်ဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ ပှၤလၢအအိၣ်ဒီးလီတဲစိအံၤဖဲအထၢၣ်ပူၤ ဒီး အိးထီၣ်ပာ်ဝဲ, ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် ပှၤလၢအမၤအၢမၤသီအီၤန့ၣ် လီတဲစိအံၤအိၣ်န့ၣ် အတသ့ၣ်ညါဘၣ် နာ်သက့, တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ် တၢ်ကလုၢ်အံၤမ့ၢ်နုာ်လီၤန့ၣ် လီတဲစိအံၤ အကသီၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်, တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်တၢ်ကလုၢ်အံၤ လီတဲစိလၢ တၢ်ပံးဃာ်အကလုၢ်သီၣ် မ့တမ့ၢ် သုးဃာ်အီၤလၢ flight mode, silent mode, do not disturb mode မ့တမ့ၢ် standard mode ဒၣ်လဲာ်န့ၣ် မၤသီၣ်ထီၣ်ဝဲအကလုၢ်န့ၢ် န့ၣ်လီၤ.”
တၢ်လၢ AusAlert—အီၣ်စ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်အံၤ ဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ ခီဖျိလၢ ကရၢသဘျ့လီၤဆီ လၢအဃိထံသ့ၣ်ညါတၢ်ဘၣ်ဃး ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်တတၢၤတနါ တၢ်ရဲၣ်ကျဲၤ—National Natural Disaster Arrangements — အတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖး, လၢအမ့ၢ် တၢ်မၤစၢၤတခါ လၢတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ ဖဲလၢ Black Summer မ့ၣ်အူအီၣ်ပှၢ်တပှီၤ ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်ကဲထီၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်လီၤ.
ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်တီခိၣ်ရိၤမဲရဲၣ်ကျဲၤတၢ်ဂ့ၢ်ဝီ ကိတိာ် Kristy McBain စံးဝဲဒၣ်, Black Summer န့ၣ် ထုးဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဆှၢလံာ်တၢ်ကစီၣ်ဖုၣ်လီၢ်လံၤသနူ, ဒ်သိးလၢအမ့ၢ် အလိၣ်ဘၣ်ဝဲဒၣ် ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် ကဘၣ်အိၣ်ဒီး လီတဲစိစိာ်စု အနီၣ်နဲၣ်ဖျါန့ၣ်လီၤ.
မ့မ့ၢ်ဖဲ အီၣ်စ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်—AusAlert သနူအဖီလာ်အံၤန့ၣ် တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်န့ၣ် အကအိၣ်ဝဲဒၣ်ခံကလုာ် — လၢအမ့ၢ် တၢ်ကဘၣ်မၤဆိအီၤ—Priority ဒီး အိၣ်ဖဲတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အပူၤ—Critical န့ၣ်လီၤ.
တၢ်လၢ Priority Alerts—တၢ်ကဘၣ်မၤဆိအီၤ တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ် အတၢ်ကလုၢ်န့ၣ်, လီတဲစိစိာ်စု လၢတၢ်သုးပာ်အီၤဒ်သိး တၢ်တဘၣ်မၤတံာ်တာ်အီၤဘၣ်—Do Not Disturb မ့တမ့ၢ် Silent တၢ်အိၣ်ဘှ့ၣ်အိၣ်ဘှီၣ် သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် အကလုၢ်တသီၣ်ထီၣ်ဘၣ်; လၢတၢ်ကသူအီၤဒ်သိး လၢတၢ်အိၣ်သး အိၣ်လၢတၢ်မၤပျံၤမၤဖုးဒိၣ်ဒိၣ်အပူၤ ဒီး တၢ်အိၣ်သးန့ၣ် ဆီတလဲအသး.
လၢအလီၤဂာ်ဒ်သိး “အိၣ်ခိးကွၢ် ဒီး မၤထွဲအီၤ” တၢ်ကစီၣ်ဖုၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ.
ဖဲနလီတဲစိာ်စိာ်စု တၢ်ဆီတလီၤအပူၤန့ၣ် နဂ့ၢ်လိာ်ကွံာ်အီၤသ့ဝဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
အပတီၢ်ဆူမဲာ်ညါတဆီန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် Critical Alert— အအိၣ်ဖဲတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အပူၤတၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်, လၢအကလုၢ်ကသီၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် တဘျီဃီ ဖဲလၢ နကအိၣ်ဖဲတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အပူၤ မ့တမ့ၢ် လိၣ်ဘၣ်မၤဝဲဒၣ်တၢ်တခါခါ တဘျီဃီန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အဝဲအံၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်လၢ တၢ်ကသူအီၤဖဲ ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်မၤကွၢ်အံၤအပူၤ ဒီး နလီတဲစိအံၤအပူၤ တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်တၢ်ကလုၢ် မ့ၢ်သီၣ်ထီၣ်န့ၣ် နပတုာ်ဘၣ်အီၤ ကကီဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိလၢ တၢ်အဝဲအံၤန့ၣ် ပၣ်ဃုာ်ဒီး တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ တၢ်ကစီၣ်လၢအရ့ဒိၣ်မးသ့ၣ်တဖၣ်, ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်အံၤ ကကျၢၢ်ဘၢ ထုးသံကွံာ်ဝဲဒၣ် Do Not Disturb ဒီး Silent Mode သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်တီခိၣ်ရိၤမဲရဲၣ်ကျဲၤတၢ်ဂ့ၢ်ဝီ ကိတိာ် Kristy McBain စံးဝဲဒၣ်, ဖဲလါယူၤလံ ၂၇သီအနံၤ တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်အတၢ်ကလုၢ်န့ၣ် တၢ်ကပတုာ်အီၤအဂီၢ် ကျိၤကျဲအိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
“နမ့ၢ်တအဲၣ်ဒိးလၢ တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်အံၤ ကဲထီၣ်တၢ်တံာ်တာ် မ့တမ့ၢ် ဒုးကဲထီၣ် နဟံၣ်ဖိဃီဖိတဂၤဂၤ ကတူၢ်ဘၣ်လၢ အတၢ်ပူၤဖျဲး တအိၣ်ဘၣ်န့ၣ်, တချုးလၢ တၢ်မၤကွၢ်အံၤ အဆၢကတီၢ်တုၤလီၤဒ်ဘၣ်န့ၣ် ပံးလီၤကွံာ် လီတဲစိအံၤ မ့တမ့ၢ် သုးဆီတလဲကွံာ်အီၤဆူ airplane mode, ဒီး ပအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်ကူၣ်လၢ ဖဲတၢ်မၤကွၢ် တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်အံၤ ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် နလီတဲစိအံၤ အကဘၣ်ပံးဃာ်အသး အစှၤကတၢၢ်တနၣ်ရံၣ်န့ၣ်လီၤ.”
တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤသ့ၣ်တဖၣ် တၢ်ပာ်လီၤအီၤ အဂ့ၤကတၢၢ် နာ်သက့န့ၣ်, Maria Kissouri ဘၣ်ယိၣ်ဝဲလၢ ပိာ်မုၣ်လၢအလိၣ်ဘၣ် သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် တၢ်ကဒုးသီၣ်ထီၣ် တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ် အတၢ်ကလုၢ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်တတဲစိပာ်စၢၤအဝဲသ့ၣ်ဘၣ်, မ့ၢ်လၢတၢ်ဆဲးကျိးအဝဲသ့ၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်ပူၤဖျဲးတန့ၢ်ဘၣ် မ့တမ့ၢ် အိၣ်ဒီးတၢ်ကတိၤကျိာ် အတၢ်ကီတၢ်ခဲသ့ၣ်တဖၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ.
“ပိာ်မုၣ်လၢပသ့ၣ်ညါ လၢအအိၣ်ဒီး တၢ်ပူၤဖျဲးလီတဲစိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကိးဂၤဒဲးန့ၣ် ပကကိးအဝဲသ့ၣ်လီတဲစိဒီးဒုးသ့ၣ်ညါဘၣ်အဝဲသ့ၣ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ, ဒီးတချုးလၢ တၢ်မၤကွၢ်အံၤ တၢ်ကစးထီၣ်အီၤဒ်ဘၣ်န့ၣ် ပကမၢအဝဲသ့ၣ် ပံးသံဃာ်အလီတဲစိဂ့ၤဂ့ၤ မ့တမ့ၢ်ဘၣ်န့ၣ်, အဝဲသ့ၣ်မၤအီၤမ့ၢ်သ့တခီ ပကမၢအဟ့ၣ်လီၤပာ် အလီတဲစိအံၤဆူပှၤတဂၤဂၤအအိၣ်. နာ်သက့ အါတက့ၢ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ်မၤဝဲတသ့ဘၣ်. ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အကတဲဖျါထီၣ် တၢ်မၤဆါပယွဲအံၤအဂီၢ် အါတက့ၢ်န့ၣ် အတအိၣ်ဒီး ပှၤတဂၤဂၤ လၢအဝဲသ့ၣ်နာ်အီၣ်အီၤသ့ဘၣ်, ဒီး ပိာ်မုၣ်အါဒံအါဂၤန့ၣ် တဲဘၣ်ပှၤလၢ ပမ့ၢ်ပှၤအဆိကတၢၢ်တဂၤ လၢအဝဲသ့ၣ်တဲဒုးသ့ၣ်ညါဘၣ် တၢ်ကဲထီၣ်အသးဒီးအဝဲသ့ၣ်အဟံၣ် ဒီး အဝဲသ့ၣ်အဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်တီခိၣ်ရိၤမဲရဲၣ်ကျဲၤဂ့ၢ်ဂီၢ်ဝဲၤကျိၤ မူဒါခိၣ်—၂ Katarina Carroll စံးဝဲဒၣ်, တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢအဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ တၢ်ထုးထီၣ်ပာ်ဝဲဒၣ်အီၤလၢ ကျိာ်လီၤဆီလိာ်အသး ၁၉ ကျိာ်, ဒီး အဝဲနာ်လၢ ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ် မၤဝဲဒၣ်တၢ်မၤ လၢလၢပှဲၤပှဲၤ လၢတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါဘၣ် တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ် ဒီးတၢ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
“တၢ်လၢပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်တထံၣ်အီၤဘၣ်န့ၣ်, အကမ့ၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအရ့ဒိၣ်ခါသ့ဝဲဒၣ်အသိး, တၢ်အဝဲအံၤန့ၣ် လဲၤခီဖျိဝဲဒၣ် ပကရၢမိၢ်ပှၢ်သ့ၣ်တဖၣ်တဆီ ဝံၤန့ၣ်လဲၤဝဲဒၣ်ဆူ ပှၤတူၢ်ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်လိၤလိၤ ပှဲၤဒီးတၢ်ကူၣ်တၢ်ဆး ဒီး တဲသကိးတၢ်ဒီးအဝဲသ့ၣ် လၢအနီၣ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ, အဝဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအရ့ဒိၣ်မး, ဒီး အကမ့ၢ်စ့ၢ်ကီး ကျဲလၢတၢ်ပူၤဖျဲးအိၣ်အဂ့ၤကတၢၢ် လၢကမၤအီၤဒီး ပှၤလၢအတူၢ်ဘၣ် ဟံၣ်ပူၤဃီပူၤ တၢ်မၤဆူၣ်မၤဆီးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
ဖဲတနံၣ်အံၤ နံၣ်ဘူးကကတၢၢ်န့ၣ် ကတုၤလီၤဝဲဒၣ်ဆူ တၢ်ကိၢ်ခါ အသီတဘျီကဒီး လၢမူခိၣ်ကလံၤသီၣ်ဂီၤ ဆူၣ်ကိၤ သ့ၣ်တဖၣ် ကဟဲစိာ်ဝဲဒၣ် တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ် လၢတၢ်မၤဟးဂူာ်ဟးဂီၤတၢ်, ဒီး ထံလုၢ်ဘၢတၢ်, မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ် ဒီး ကလံၤမုၢ် လၢအမ့ၢ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်လၢသးသမူအဂီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
Ms McBain မုၢ်လၢ်ဝဲလၢ မ့ၢ်တုၤလီၤဖဲလါအီးကထိဘၢၣ်န့ၣ် အီၣ်စ်တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်—AusAlert အံၤ တၢ်သူအီၤအသ့ဝဲဒၣ်ဂ့ၤဂ့ၤန့ၣ်လီၤ.
“AusAlert သနူအံၤ တၢ်ကပာ်လီၤသူအီၤဖဲ မူခိၣ်ကလံၤသီၣ်ဂီၤတၢ်ဆၢကတီၢ်လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အါ စးထီၣ်လၢ လါအီးကထိဘၢၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲဒၣ် ကျိၤကျဲတကလုာ်လၢ ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ် ကဟ့ၣ်ပလီၢ် ပှၤတဝၢ ဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ကဲထီၣ်ဖုးအသး လၢအကဲထီၣ်ဖဲအဘူးဒီးအဝဲသ့ၣ်, လီၤဆီဒၣ်တၢ်လၢ န့ဆၢၣ်တၢ်တတၢာ်တနါသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဃုသ့ၣ်ညါအါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအဂီၢ် ပအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်လၢ အကမၤသ့ၣ်ညါအသးဒီး အဝဲသ့ၣ် လီၢ်ကဝီၤ ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
Wesnet မ့ၢ်ဝဲ ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ် ကရၢမိၢ်ပှၢ်တဖု လၢဟံၣ်ပူၤဃီပူၤဒီး ဟံၣ်ဖိဃီဖိ တၢ်မၤဆူၣ်မၤဆီး တၢ်မၤစၢၤလီၤဆီဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် သကုၤအီစထြ့လယါကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲ Safe Connections တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအဖီလာ်န့ၣ် ဟ့ၣ်လီၤဝဲဒၣ် လီတဲစိ အဖျၢၣ် ယဲၢ်ကလး (၅ဝ,ဝဝဝ) န့ၣ်လီၤ.
ကရၢအံၤအခိၣ်ဒိၣ် Karen Bentley စံးဝဲဒၣ်, ပှၤတဂၤလၢ်လၢ် လၢအဘၣ်ယိၣ်တၢ်ဘၣ်ဃး တၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ် critical alert—အိၣ်ဖဲတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အပူၤတၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ် ဖဲအဝဲသ့ၣ်လီတဲစိအပူၤန့ၣ် အကဘၣ် ထိၣ်ဃူစီၤဃူဝဲဒၣ် အဝဲသ့ၣ်အနီၣ်ကစၢ်တဂၤစုာ်စုာ်ဒၣ်ဝဲအတၢ်အိၣ်သး, လၢအမ့ၢ် ဖဲလၢတၢ်စးထီၣ်သူ AusAlert အံၤလံတဘျီန့ၣ် ဝဲသ့ၣ်ကဘၣ် မၤတၢ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ.
“ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ယဆိကမိၣ်လၢ ပှၤကညီတဂၤစုာ်စုာ်န့ၣ် အကဘၣ်မၤဝဲဒၣ် အဝဲသ့ၣ်နီၣ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ အတၢ်ဆၢတဲာ်. ဒီး တၢ်လီၤတံၢ်တခါန့ၣ်, ယဆိကမိၣ်ဒု နတၢ်အိၣ်သးမ့ၢ်အိၣ်လၢတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အပူၤတခီ, လၢကဆဲးကျိးဒီးဂ့ၢ်ဂီၢ်အူဝဲၤကျိၤအဂီၢ် မ့တမ့ၢ် လၢတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ကဲထီၣ်သးဒီးနၤတခါခါအဂီၢ် နကသူဝဲဒၣ်လီတဲစိအံၤအါန့ၢ်လၢ critical alert တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.”
Katarina Carroll စံးဝဲဒၣ် အိၣ်လၢတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အပူၤတၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်—critical alerts သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ကသူအီၤထဲဒၣ်လၢ တၢ်မ့ၢ်လိၣ်ဘၣ်အီၤသပှၢ်ကတၢၢ်အခါန့ၣ်လီၤ.
“တၢ်လၢ critical alert တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်အံၤ တၢ်ကသူအီၤ ဖဲလၢတၢ်မၤပျံၤမၤဖုးအိၣ်လၢသးသမူအဂီၢ် ဒီး တၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်အဂီၢ်, ဒီး ဘၣ်ဃးတၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ် ပှၤလၢအကမၤတၢ်ဆၢတဲာ်လၢ တၢ်ကသူအီၤအဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
