နဆိကမိၣ်ထီၣ်လၢနကမၤ တၢ်ကွဲးကျိးထံလံာ်လဲၢ် ဒီး တၢ်ကတိၤကျိးထံကျိာ် အတၢ်မၤဒီစိၤတဘျီဘျီစ့ၢ်ဧါ?

နကတိၤကျိာ်ဘၣ်ခံကလုာ်အဃိ နတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ နဆိကမိၣ်ထီၣ်လၢ နကသူအီၤလၢတၢ်မၤစၢၤပှၤဂုၤပှၤဂၤအဂီၢ်တဘျီဘျီစ့ၢ်ဧါ? နမ့ၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်ဆိကမိၣ်ဒ်အံၤတခီ တၢ်ကွဲးကျိးထံလံာ်လဲၢ်ဒီး တၢ်ကတိၤကျိးထံကျိာ် တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူအတၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ် ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်အကမ့ၢ်ဝဲလၢနဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤ, တချုးလၢနကဲထီၣ် ပှၤလၢအအိၣ်ဒီးလံာ်အုၣ်သးဒီးမၤတၢ်မၤဒ်သိးပှၤစဲၤနီၣ်လၢအအိၣ်ဒီးလံာ်အုၣ်သးတဂၤဒ်ဘၣ်အခါ, နထီၣ်တၢ်မၤလိသ့စးထီၣ်လၢ TAFE လံာ်အုၣ်သးအပတီၢ် တုၤလၢ မးစထၢၣ် တီၤဒိၣ်အပတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ပာ်ဖျါအကူာ်အံၤအပူၤန့ၣ် ပကနၢ်ဟူဘၣ် ပှၤသ့ပှၤဘၣ်စဲၤနီၣ်သ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်ရှဲပၠးဘၣ်ဃး, ကကဲထီၣ် ပှၤသ့ပှၤဘၣ်စဲၤနီၣ်တဂၤအဂီၢ် ကဘၣ်သူကျဲခီမနုၤသ့ၣ်တဖၣ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

Translating and interpreting use completely different skill sets. Source: Moment RF / Adrienne Bresnahan/Getty Images

Key Points

• ကျဲခီဆူတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတၢ်ဖံးတၢ်မၤဒီး T&I ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤန့ၣ် အိၣ်ဆီလီၤအသးတဆီဘၣ်တဆီမူးမူးနီၣ်နီၣ်န့ၣ်လီၤ.
• လၢကမၤတၢ်မၤဖဲဟီၣ်ကဝီၤအံၤအပူၤအဂီၢ် ပှၤကိးဂၤဒဲးန့ၣ် ဘၣ်နုာ်လီၤ NAATI ဒိးစဲးန့ၣ်လီၤ.
• တၢ်ကွဲးကျိးထံလံာ်လဲၢ်ဒီး တၢ်ကတိၤကျိးထံကျိာ် အတၢ်ဒိးစဲးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်မၤလီၤဆီအီၤ.
• တၢ်သ့အဲကလံးကျိာ်အပတီၢ်လၢ NAATI ပာ်ပနီၣ်အီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ IELTS level 6 န့ၣ်လီၤ.

ဖီးခးစ်တၢ်ကလုၢ်အဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်: https://www.sbs.com.au/language/karen/kar/listen

• Translating and interpreting—aren’t they similar skills?
• Where to begin?
• What level of language proficiency do you need?
• What courses are on offer?
• What does a NAATI test feel like?
• Why recertify?

ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤ ကျိာ်လၢအသီဒီး စးထီၣ်အိၣ်ထီၣ်သီသ့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီး ပှၤကွဲးကျိးထံလံာ်လဲၢ်ဒီး ပှၤကတိၤကျိးထံကျိာ် တအိၣ်ကူကူယၢယၢဘၣ်. လီၤဆီဒၣ်တၢ်ဖဲ ဆူၣ်ချ့ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤန့ၣ် လိၣ်ဘၣ်ဝဲပှၤကတိၤကျိးထံကျိာ်လၢအအိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်မူးမူးနီၣ်နီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်. ဖဲတၢ်လိၣ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအကျါန့ၣ် ပၣ်ဃုာ်ဒီး AUSLAN (Australian Sign Language) အီစထြ့လယါကျိာ်တၢ်ဒုးနဲၣ်စုလၢပှၤနၢ်ဃၢသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်ဒီး အီစထြ့လယါပှၤထူလံၤဖိကျိာ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ တချုးဖဲလၢ မၤန့ၢ်ဘၣ်တၢ်မၤဖဲတၢ်မၤလီၢ်အပူၤဒ်ဘၣ်အခါ, တၢ်မၤလိပတီၢ် လၢအဖိးသဲစး လၢနကဘၣ်မၤန့ၢ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲ.

တၢ်ကွဲးကျိးထံလံာ်လဲၢ်ဒီး တၢ်ကတိၤကျိးထံကျိာ်— အဝဲသ့ၣ် အတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်န့ၣ် လီၤဂာ်လိာ်အသးတမ့ၢ်ဧါ?

တၢ်ကွဲးကျိးထံလံာ်လဲၢ်ဒီး တၢ်ကတိၤကျိးထံကျိာ်န့ၣ်, ညီနုၢ်န့ၣ် တၢ်ကိးစ့ၢ်ကီးအီၤဒ်သိး T ဒီး I —T&I ပှၤသ့ပှၤဘၣ်လီၤဆီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကတိၤကျိးထံကျိာ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်တဲကျိးထံန့ၢ်တၢ်လၢ ထးခိၣ်တၢ်ကတိၤ လၢအကဲထီၣ်သးဖဲ တၢ်နီၣ်ကီၢ်အဆၢကတီၢ်, အတီၢ်ပူၤ, နာ်သက့ မ့မ့ၢ် တၢ်ကွဲးကျိးထံလံာ်လဲၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢ တၢ်ကွဲးအီၤဒ်သိးလံာ်အကူာ်အဆၢအသိးန့ၣ်လီၤ.

Tee, လၢအမ့ၢ် တၢ်ကွဲးကျိးထံလံာ်လဲၢ်ဒီးတၢ်ကတိၤကျိးထံကျိာ် ပှၤနဲၣ်လိတၢ်တဂၤစံးဝဲဒၣ်, “မ့ၢ်ကွၢ်လၢအမဲာ်ဖံးခိၣ်န့ၣ်တၢ်ခံခါအံၤအိၣ်ဖျါလီၤဂာ်လိာ်အသး.”

ပှၤလၢတၢ်ချၢသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အဆိကမိၣ်ဝဲ နဆှၢခီတၢ်ကတိၤဖျၢၣ်ဒၣ်လီၤအလဲၤကမၣ်သးကသ့ဒ်လဲၣ်?” ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ အဝဲသ့ၣ်ခံခါအံၤတၢ်လိၣ်ဘၣ်တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အကျိၤအကျဲသ့ၣ်တဖၣ် လီၤဆီလိာ်တဲာ်တဲာ်ဖျုဖျုန့ၣ်လီၤ.

Tee, T&I Practitioner

အဝဲစံးဝဲဒၣ် တၢ်လၢ တၢ်ကွဲးကျိးထံလံာ်လဲၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဆိကမိၣ်တယးထံက့ၤတၢ် ဒီးမ့မ့ၢ် တၢ်ကတိၤကျိးထံကျိာ်န့ၣ် လီၤဂာ်ဒ်သိးတၢ်ခီၣ်ဆၢကဒါက့ၤတၢ်န့ၣ်လီၤ.

“တၢ်ကွဲးကျိးထံလံာ်လဲၢ်န့ၣ် ပျဲနၤလၢ နကအိၣ်ပတုာ်ဒီး ဆိကမိၣ်ထံက့ၤ တၢ်လၢနသ့ၣ်ညါအီၤ လၢအဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်တီ လီၤတံၢ်လီၤဆဲးတခါခါ. မ့ၢ်ဝံၤန့ၣ် လၢကျိာ်အဂၤတကျိာ်အဂီၢ် နကဘၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်နတၢ်ဆိကမိၣ် အဂ့ၤကတၢၢ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ် နတၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးအီၤသ့, ဒ်သိးကမျၢၢ်လၢထံကီၢ်အဂၤသ့ၣ်တဖၣ် ကနၢ်ပၢၢ်ဝဲဒၣ်ဒ်သိးသိးဒီး လံာ်ကျိၤအခီပညီလၢနကျိးထံအီၤအံၤန့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်လၢ တၢ်မၤလိဘၣ်ဃး တၢ်ကျိးထံ တၢ်ကတိၤန့ၣ် နဘၣ်မၤအီၤလၢအဆိအချ့ ဖဲတၢ်မၤသးတဘျီဃီအပူၤန့ၣ်လီၤ. နဘၣ်ဒိးသန့ၤနသးလၢ နတၢ်ဃိထံသ့ၣ်ညါ အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤပာ်သးအဖီခိၣ်ဒီး ကျိးထံအီၤ ပ့ၢ်ပ့ၢ်ချ့ချ့န့ၣ်လီၤ.”

Certified AUSLAN interpreters and translators are in demand. Credit: SolStock/Getty Images

ကဘၣ်စးထီၣ်အီၤဖဲလဲၣ်?

ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤ, ကန့ၢ်ကဲထီၣ်ဘၣ် T&I—ပှၤကျိးထံလံာ်လဲၢ်ဒီး ပှၤကတိၤကျိးထံတၢ်စဲၤနီၣ်လၢအဖိးသဲစးတဂၤအဂီၢ် ကျဲခီသ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ပာ်လီၤအသးတဆီဘၣ်တဆီန့ၣ်လီၤ.

အဆိကတၢၢ်တပတီၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ တၢ်မၤလိန့ၢ်အီၤဖဲကၠိသ့ၣ်တဖၣ်. ဖဲအံၤန့ၣ် နဃုထၢအီၤသ့ခံခါ, တၢတခါန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် TAFE အပတီၢ် တၢ်မၤလိ လၢနန့ၢ်ဘၣ်ဒီးလံာ်အုၣ်သး, ဝံၤန့ၣ် နလဲၤအီၤတဆီဘၣ်တဆီတုၤလၢ မးထထၢၣ် ဒံၢ်ကရံၢ် သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.

အတၢ်ဆိကမိၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဒ်သိးလၢ နကသူၣ်ထီၣ်နတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်ဒီး အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤနသးလၢ NAATI တၢ်ဒိးစဲး, လၢနကမၤတၢ်မၤဒ်သိး ပှၤကွဲးကျိးထံလံာ်လဲၢ်ဒီး ပှၤကတိၤကျိးထံကျိာ် လၢအအိၣ်ဒီး လံာ်အုၣ်သး လၢအဖိးသဲစးမူးမူးနီၣ်နီၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢ NAATI န့ၣ် — တၢ်ကိးအမံၤအလၢအပှဲၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ, National Accreditation Authority for Translators and Interpreters, ဒီး အဝဲန့ၣ်မၤဝဲတၢ်မၤ လၢအဘၣ်လိာ်အသးဒီး တၢ်ကိးအမံၤအံၤ: လၢအဆီလီၤပာ်လီၤဒီး ကၢၤဃာ်ဝဲဒၣ် T&I—ပှၤကွဲးကျိးထံလံာ်လဲၢ်ဒီး ပှၤကတိၤကျိးထံကျိာ် အပတီၢ်လၢအပှဲၤဒီး တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်စဲၤနီၣ်န့ၣ်လီၤ.

Tee စံးဝဲဒၣ်, အနီၣ်ဝံာ်ခိၣ်သ့ၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ နကဘၣ်မၤန့ၢ် NAATI အတၢ်ပာ်ပနီၣ် လံာ်အုၣ်သးန့ၣ်လီၤ.

"ဒ်သိးကတုၤအပတီၢ်ဒ်အံၤအဂီၢ် တၢ်အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤသးအပတီၢ်န့ၣ် အယံၤအိၣ်ဝဲ စးထီၣ်ဖဲဃုလါတုၤလၢ ခံနံၣ်ဘျဲၣ်ဒီး တၢ်လၢၤဘူၢ်လၢၤစ့သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအါမးစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.”

တၢ်သ့ကျိာ်ဘျဲးဘျဲးဘျီးဘျီးအပတီၢ်န့ၣ်နလိၣ်ဘၣ်အီၤအပတီၢ်ထဲလဲၣ်?

ကန့ၢ်နုာ်လီၤမၤလိဘၣ်တၢ်ဖဲ T&I—တၢ်ကွဲးကျိးထံလံာ်လဲၢ်ဒီး တၢ်ကတိၤကျိးထံကျိာ် အတၢ်မၤလိတီၤအဂီၢ်, နတၢ်သ့အဲကလံးကျိာ်ဒီး နတၢ်သ့ကျိာ်လၢအဂၤတကျိာ် အိၣ်ထဲလဲၣ်န့ၣ် အလီၢ်အိၣ်လၢ နကဘၣ်ဒုးနဲၣ်ဖျါအီၤန့ၣ်လီၤ. နမ့ၢ်အိၣ်ဒီး တၢ်ဖျိထီၣ်ဖၠၣ်စိမိၤကၠိအပတီၢ် လံာ်အုၣ်သးတခါခါ ဖဲထံကီၢ်လၢအကတိၤအဲကလံးကျိာ်န့ၣ် နကံၢ်နစီထီၣ်ဘးလၢ ကနုာ်လီၤမၤလိ T&I အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

မ့မ့ၢ် NAATI န့ၣ် တချုးလၢ အဟ့ၣ်လီၤနၤလံာ်အုၣ်သးဒ်ဘၣ်အဂီၢ် အဝဲလိၣ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီး နတၢ်သ့ကျိာ်အပတီၢ်ထီၣ်ဘးတၢ်အုၣ်ကီၤသ့ၣ်တဖၣ်.

Marina Morgan မ့ၢ်ဝဲ Senior Lecturer ဖဲတၢ်မၤလိ TAFE SA လၢအမ့ၢ်တၢ်မၤလိလၢအအိၣ်ဒီး NAATI တၢ်အုၣ်ကီၤန့ၣ်လီၤ.

“တၢ်သ့အဲကလံးကျိာ်အတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်လၢ NAATI လိၣ်ဘၣ်အီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ— IELTS level 6 (တၢ်သ့အဲကလံးကျိာ်အပတီၢ် ၆) န့ၣ်လီၤ. ဒီးပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် အလီၢ်အိၣ်လၢ အကဘၣ်သ့ၣ်ညါဝဲ ခ့ခါဆၢကတီၢ် တၢ်ကဲထီၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ် ဒီး လၢတၢ်ဂ့ၢ်တခါလၢ်လၢ်အဖီခိၣ် အစှၤကတၢၢ်န့ၣ် ကဘၣ်သ့ၣ်ညါဝဲ တၢ်ကတိၤဖျၢၣ်ဒီး တၢ်မံၤတၢ်သၣ် လၢတၢ်ကိးညီနုၢ်အီၤ လၢပှၤကညီအါဒံအါဂၤသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဘၣ်အီၤညီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”

Interpreting is immediate and reactive. Source: Moment RF / Witthaya Prasongsin/Getty Images

တၢ်မၤလိအကတီၢ်လၢတၢ်ဟ့ၣ်လီၤအီၤသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်?

နမ့ၢ်အိၣ်လၢပှဲၤဒီးကျိာ်တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အပတီၢ်လၢတၢ်လိၣ်ဘၣ်အီၤလံတဘျီ, နကဘၣ် သြီနုာ်လီၤနမံၤစရီဖဲ တၢ်မၤလိလၢအအိၣ်ဒီး NAATI တၢ်အုၣ်ကီၤအပူၤ လၢအဘၣ်လိာ်သးဒီးနတၢ်ပညိၣ်ဖီတၢၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

Ms Morgan စံးဝဲဒၣ် အစှၤကတၢၢ်န့ၣ် ကဘၣ်မၤလိ တၢ်ကျိးထံလံာ်လဲၢ်ဒီး တၢ်ကတိၤကျိးထံတၢ် အတၢ်သ့တၢ်ဘၣ် လံာ်ခီၣ်ထံး လၢအမ့ၢ် ‘Introduction to Interpreting’ မ့တမ့ၢ် ‘Introduction to Translating’ န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်ဝဲတၢ်မၤလိတခါ လၢအယံၤ ၁၂နွံ ဒီးတၢ်ပာ်အီၤလၢ တၢ်အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤသးလၢ ကနုာ်လီၤဘၣ်ဆူ NAATI တၢ်ဒိးစဲးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

“မ့ၢ်တၢ်မၤလိတခါလၢ တၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါလီၤ တၢ်သိၣ်တၢ်သီလၢ ပှၤစဲၤနီၣ်ဘၣ်လူၤပိာ်ထွဲမၤထွဲအီၤသ့ၣ်တဖၣ်, ကျိၤကျဲလၢတၢ်သူအီၤ ဖဲတၢ်ကွဲးကျိးထံလံာ်လဲၢ်ဒီး တၢ်ကတိၤကျိးထံကျိာ်အခါ, ဒီး လၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂီၢ် တၢ်ဃိထံသ့ၣ်ညါအဂ့ၢ်အကျိၤ လၢတၢ်လိၣ်ဘၣ်မၤအီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဃိ, တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အကရူၢ်အံၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢ ပှၤလၢအကျိာ်တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အပတီၢ်အိၣ်ပာ်စၢၤဂ့ၤဂ့ၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, သ့ၣ်ညါဖီၣ်ဃာ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကွဲးကျိးထံလံာ်လဲၢ် အကျိၤအကျဲသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး တၢ်ဆဲးကျိးဆဲးကျၢ အကျိၤအကျဲသ့ၣ်တဖၣ်, လီၤဆီဒၣ်တၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢ အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤပာ်သးလၢ NAATI တၢ်ဒိးစဲးအဂီၢ်လံန့ၣ်လီၤ. ပှၤကညီအိၣ်စ့ၢ်ကီးတနီၤ လၢအအဲၣ်ဒိးမၤလိသ့ၣ်ညါအသးဒီးတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အကရူၢ်အံၤ ဒ်သိးလၢအမ့ၢ် တၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါလီၤတခါ ဒီးကကွၢ်ဝဲ မ့ၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအံၤ ကြၢးလၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်စ့ၢ်ကီးဧါန့ၣ်လီၤ.”

ခီလ့းကၠိအိၣ်အါမး လၢအဟ့ၣ်လီၤမၤလိန့ၢ်ဝဲ တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်ကရူၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ.

မ့မ့ၢ်တၢ်မၤလိသ့ၣ်ညါတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အံၤအဂ့ၢ်လၢဒိၣ်ဒိၣ်ယိာ်ယိာ်အဂီၢ်န့ၣ်, တၢ်မၤလိအကတီၢ် ဒ်သိး Diploma of Interpreting န့ၣ်အိၣ်ဝဲ— လၢအတံာ်တာ်ယံၤတနံၣ်, ဒီးမ့မ့ၢ်လၢအဲၣ်ဒိးမၤလိတၢ်လၢ တၢ်ဆၢကတီၢ်ခီဖး— part-time အဂီၢ်တခီ ဖၠၣ်စိမိၤကၠိ အိၣ်စှၤကိးဖျၢၣ်လၢအဟ့ၣ်လီၤဝဲတၢ်မၤလိအံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲ TAFE SA န့ၣ်ဟ့ၣ်လီၤဝဲတၢ်မၤလိအံၤ ဖဲလီမုၢ်ပျီအီးလဲအပူၤ ဒ်သိးဒီး Diploma အပတီၢ်န့ၣ်လီၤ.

Ms Morgan စံးဝဲဒၣ် တၢ်မၤလိတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အကရူၢ်အံၤ ဒ်သိးနံၤဖုၣ်တၢ်မၤလိအသိးန့ၣ် တမ့ၢ်လၢကျိာ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးတခါခါအဂီၢ်ဘၣ်.

အဝဲသ့ၣ်ကမၤလိဝဲ တၢ်ကွဲးကျိးထံလံာ်လဲၢ်ဒီး တၢ်ကတိၤကျိးထံကျိာ် အကျိၤကကျဲ ဒီးအတၢ်သိၣ်တၢ်သီ လၢဘၣ်လူၤပိာ်ထွအီၤသ့ၣ်တဖၣ်, နာ်သက့ မၤလိဝဲအီၤဖဲ တီၤတတီၤဃီအပူၤ လၢပှၤအါဂၤကတိၤကျိာ်အါကလုာ် ဒီးတၢ်သမံသမိးထံတၢ်ဒိးစဲးန့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤအီၤလၢ အဲကလံးကျိာ်န့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်လၢ Diploma အပတီၢ်လံာ်အုၣ်သးအဂီၢ်န့ၣ် တၢ်မၤလိဝဲကျိာ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးတခါ, အဃိကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ဒီးသရၣ်တဂၤ လၢအသိၣ်လိအဝဲသ့ၣ် လၢအမ့ၢ် ပှၤကတိၤကျိးထံတၢ်လၢ အအိၣ်ဒီး NAATI လံာ်အုၣ်သးမူးမူးနီၣ်နီၣ်တဂၤ, လၢအမၤလိန့ၢ်အဝဲသ့ၣ် တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး မၤလိအီၤလၢဒီတနံၣ်ညါ လၢအဝဲသ့ၣ်နီၣ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲအကျိာ်န့ၣ်လီၤ.

နမၤန့ၢ်လံာ်အုၣ်သးတခါအဃိ ဒုးနဲၣ်ဖျါစ့ၢ်ကီး NAATI လၢ နအိၣ်ဒီးကံၢ်စီလၢတၢ်လိၣ်ဘၣ်အီၤ ဒ်အမ့ၢ် တၢ်သ့ၣ်ညါတၢ်သိၣ်တၢ်သီလၢဘၣ်လူၤပိာ်ထွဲမၤထွဲအီၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် တၢ်ကျိးထံလၢအဘၣ်လိာ်သးဒီး လုၢ်လၢ်ဆဲးလၤအဂ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်လၢ NAATI တၢ်ဒိးစဲးန့ၣ်အမၤသးဒ်လဲၣ်?

တၢ်ဖျိကၠိလံာ်အုၣ်သးအိၣ်နာ်သက့န့ၣ် ပှၤကိးဂၤဒဲး ဘၣ်နုာ်လီၤ NAATI တၢ်ဒိးစဲးန့ၣ်လီၤ.

Paula Aparicio မ့ၢ်ဝဲ NAATI ကရူၢ်ခိၣ်တဂၤ လၢတၢ်ဒိးစဲးမၤန့ၢ်လံာ်အုၣ်သးအဂီၢ်ဒီး မ့ၢ်စ့ၢ်ကီး ပှၤကျိးထံလံာ်လဲၢ်ဒီးပှၤကတိၤကျိးထံကျိာ်စဲၤနီၣ် လၢအအိၣ်ဒီးလံာ်အုၣ်သးတဂၤန့ၣ်လီၤ.

အဝဲစံးဝဲဒၣ် NAATI န့ၣ် ဟ့ၣ်လီၤလံာ်အုၣ်သး အကလုာ်အိၣ်တဘျုးခါန့ၣ်လီၤ.

လံာ်အုၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်စးထီၣ်လၢ တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်တီအကလုာ်အကလုာ်အဂီၢ် ဒီးတုၤလၢ ပတီၢ်ထီ တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်လီၤဆီအပတီၢ်တစုန့ၣ်လီၤ. အဃိန့ၣ် ပအိၣ်ဒီး လံာ်အုၣ်သးလၢအမ့ၢ်တၢ်ကျိးထံတၢ်လၢတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, လၢတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ်ဒီး သဲစးဂ့ၢ်ဝီ ပှၤသ့ပှၤဘၣ်လီၤဆီအဂီၢ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ကျိာ်လၢတၢ်နုာ်လီၤဒိးစဲးအီၤန့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲ အကလုာ် ၇ဝ.

“ကျိာ်တခါခါလၢအတၢ်ဒိးစဲးတအိၣ်ဘၣ်န့ၣ် ပဟ့ၣ်လီၤအီၤတၢ်ပာ်ပနီၣ်လံာ်အုၣ်သးလၢပကိးအီၤ Recognised Practising Credential—တၢ်ပာ်ပနီၣ်တၢ်မၤတၢ်အုၣ်ကီၤအပတီၢ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်အုၣ်သးဒ်အံၤတကလုာ်န့ၣ် တအိၣ်ဒီးတၢ်ဒိးစဲးလၢအဖိးသဲစးဘၣ်, ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့န့ၣ် လံာ်အုၣ်သးအံၤ ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤဝဲဒၣ် ပှၤအဝဲအံၤ ထီၣ်ဘၣ်တၢ်မၤလိမူးမူးနီၣ်နီၣ်ဒီး တၢ်လဲၤခီဖျိအိၣ်ဂ့ၤဂ့ၤ, ဒီး အိၣ်စ့ၢ်ကီးဒီးတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်လၢတၢ်ပာ်ပနီၣ်ပာ် တအိၣ်တသ့ ကဘၣ်အိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”

လံာ်အုၣ်သးအခီၣ်ထံးကတၢၢ်အပတီၢ်န့ၣ် တၢ်ကိးအီၤလၢ —Certified Provisional Interpreter—တၢ်ပာ်ပနီၣ်ဆိပှၤကတိၤကျိးထံတၢ် န့ၣ်လီၤ. ဆူမဲာ်ညါတပတီၢ် လံာ်အုၣ်သးန့ၣ် တၢ်ကိးအီၤလၢ —Certified Interpreter—ပှၤကတိၤကျိးထံတၢ်လၢတၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤ န့ၣ်လီၤ. လံာ်အုၣ်သးလၢ အပတီၢ်ထီ လီၤလီၤဆီဆီ အဂီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးအိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.

You can qualify to work in the health sector. Credit: Maskot/Getty Images

Ms Aparicio စံးဝဲဒၣ် တၢ်ဒိးစဲးန့ၣ် တၢ်မၤအီၤဒ်သိး တၢ်နုာ်လီၤမၤတၢ်ဖဲ တၢ်ဖံးတၢ်မၤနီၣ်နီၣ်ကီၢ်ကီၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.

“ပမ့ၢ်တဲဘၣ်ဃး ပှၤကတိၤကျိးထံကျိာ်န့ၣ်, တၢ်လၢကဘၣ်မုၢ်လၢ်ပာ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ တၢ်တဲသကိးတခါ လၢနကဘၣ်ကတိၤကျိးထံအီၤ တဘျီဃီ လၢပှၤကတိၤတၢ်ခံဂၤအဘၢၣ်စၢၤ, မ့တမ့ၢ်ဘၣ်တခီန့ၣ် ဘၣ်ကျိးထံဝဲ လံာ်လဲၢ်တခါခါ ဖဲတၢ်ကဲထီၣ်သးတကတီၢ်ဃီအံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. နဘၣ်ဖးကွၢ်လံာ်အံၤချ့ချ့ဝံၤဒီး တဲဘၣ်ကဒါက့ၤအီၤဆူကျိာ်အဂၤတခါန့ၣ်လီၤ. ပှၤကွဲးကျိးထံလံာ်လဲၢ်စ့ၢ်ကီး ဘၣ်မၤဝဲဒ်သိးဒီးတၢ်အိၣ်သးနီၣ်ကီၢ်အသိး, ဖဲနမ့ၢ်ကဲထီၣ်ပှၤကွဲးကျိးထံလံာ်တဘျီ နကဒိးန့ၢ်ဘၣ်လံာ်ကျိၤသ့ၣ်တဖၣ် လၢနကဘၣ်ကွဲးကျိးထံက့ၤအီၤန့ၣ်လီၤ.”

တၢ်မၤတၢ်ဒိးစဲးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ဃံးဒိၣ်မး. တၢ်ဖျိတၢ်ဒိးစဲးန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဒုးနဲၣ်ဖျါ နမ့ၢ်ပှၤစဲၤနီၣ်တဂၤလၢတၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤလၢထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အပတီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ခီဖျိလၢ တၢ်ကွဲးကျိးထံလံာ်လဲၢ်ဒီး တၢ်ကတိၤကျိးထံကျိာ်န့ၣ် လိၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်လၢအလီၤဆီလိာ်အသးသ့ၣ်တဖၣ်အဃိ, နကဘၣ်နုာ်လီၤဝဲတၢ်ဒိးစဲး လၢအလီၤဆီလိာ်အသး တခါစုာ်စုာ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤကွဲးကျိးထံလံာ်လဲၢ် တၢ်ဒိးစဲးဒီးတၢ်အုၣ်ကီၤအပတီၢ်အဂီၢ်န့ၣ် တၢ်ပာ်လီၤအီၤဒီးတၢ်နဲၣ်ကျဲလီၤတံၢ်လီၤဆဲး.

“နမ့ၢ်အဲၣ်ဒိးကျိးထံ အဲကလံးကျိာ်လံာ်တခါဆူ နနီၣ်ကစၢ်ကျိာ်ဒၣ်နဲန့ၣ် နကဘၣ်နုာ်လီၤဝဲတၢ်ဒိးစဲး, မ့မ့ၢ်ယၤန့ၣ်အကမ့ၢ်ဝဲဒၣ် Spanish အကျိာ်. ဒီးနမ့ၢ်အဲၣ်ဒိးမၤအီၤလၢကျဲအဂၤတဘိ ဒ်သိး ကျိးထံ Spanish အကျိာ်ဆူ အဲကလံးကျိာ်တခီ, နကဘၣ်ဆ့ၣ်နီၤဝဲတၢ်ဒိးစဲးအဂၤတခါ, ဒီး တၢ်အံၤန့ၣ် တၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤ ဒ်အမ့ၢ်တၢ်သ့တၢ်ဘၣ် အတၢ်အုၣ်သးအဂၤတခါန့ၣ်လီၤ.”

Paula Aparicio, NAATI

ဘၣ်မနုၤအဃိလိၣ်ဘၣ်ကဒါက့ၤတၢ်အုၣ်သးလဲၣ်?

သၢနံၣ်တဘျီန့ၣ် နကဘၣ်မၤသီထီၣ်က့ၤ နလံာ်အုၣ်သး.

Ms Aparicio စံးဝဲဒၣ် ပှၤကွဲးကျိးထံလံာ်လဲၢ်ဒီး ပှၤကတိၤကျိးထံကျိာ်သ့ၣ်တဖၣ် ကဘၣ်ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်အကံၢ်အစီဒီး NAATI လၢအမ့ၢ် အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် မၤဝဲတၢ်မၤအံၤအဖၢမုၢ်ဒီး မၤလိအါထီၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်သ့တၢ်ဘၣ် လၢတၢ်မၤလဲၤထီၣ်လဲၤထီအနီၣ်ကစၢ်အကံၢ်အစီအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

“တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ် အကဟ့ၣ်လီၤဝဲ ပှၤတဝၢ တၢ်နာ်န့ၢ် လၢအမ့ၢ် ပှၤကွဲးကျိးထံလံာ်လဲၢ်ဒီး ပှၤကတိၤကျိးထံကျိာ်ခဲလၢာ်န့ၣ် အိၣ်ဒီး NAATI လံာ်အုၣ်သး, မ့ၢ်ပှၤလၢအသ့အဘၣ်မူးနီၣ်, သ့ၣ်ညါတၢ်သိၣ်တၢ်သီလၢဘၣ်မၤထွဲသ့ၣ်တဖၣ်, ဒီး မ့ၢ်စ့ၢ်ကီးပှၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအဖံးတၢ်မၤတၢ်ထီဘိ ဖဲတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အံၤအတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. အဃိ တၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲ တၢ်အုၣ်ကီၤ လၢပဟ့ၣ်လီၤဆူပှၤတဝၢ— တုၤလၢအဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်ဖျိတၢ်ဒိးစဲးတဘျီ, အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီး တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် လၢအချုးခ့ခါဆၢကတီၢ် ဒီးထီၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်မၤလိလၢအဝဲသ့ၣ်လိဘၣ်မၤလိအီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”

တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်

ဖဲ NAATI လီပှာ်ယဲၤသန့ အပူၤန့ၣ် ဟ့ၣ်လီၤ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢအဘၣ်ဃးဒီး ကျဲခီလၢတၢ်ကကဲထီၣ်ပှၤကျိးထံတၢ်အဂီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်, ကျိာ်တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်ကံၢ်စီလၢတၢ်လိၣ်ဘၣ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး တၢ်ဒိးစဲးအဂ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤကတိၤကျိးထံကျိာ်သ့ၣ်တဖၣ် အါတက့ၢ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ်မၤတၢ်မၤခီဖျိ အ့ကၠဲၤစံၤ တဆီ. ဖဲနရဲၣ်ကျဲၤလၢနကလဲၤဆူညါတပတီၢ်အဂီၢ်အခါ ခဲကနံၣ်အံၤကျိာ်ဖဲလဲၣ်တကျိာ်လၢ တၢ်လိၣ်ဘၣ်အီၤအါလဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် နဆဲးကျိးသံကွၢ်အဝဲသ့ၣ်သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.

ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါအါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢအကါဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် ဒီး တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးလၢ နတၢ်အိၣ်မူအသီဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအဂီၢ် Subscribe မ့တမ့ၢ် follow အီစထြ့လယါကီၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤ Australia Explained တၢ်ကလုၢ်တက့ၢ်.

နတၢ်သံကွၢ်အိၣ်တမံၤမံၤဧါ? မ့တမ့ၢ် နတၢ်ဆိကမိၣ်အိၣ်လၢ တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်တီ တခါခါဂီၢ်ဧါ? နဆှၢန့ၢ်ပှၤလီပရီ အံမ့လ် ဖဲ [e-mail] အပူၤသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.