၂ဝ၂၆န့ၣ် တၢ်ဂံၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်နီၣ်ဂံၢ်—Census မ့တမ့ၢ် ဖးဖီမုၢ်စရီ န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ဖဲမုၢ်ယူၤ—မုၢ်ခံနံၤ လါအီကူာ် ၁၁သီ ဒီး ပှၤကိးဒဲးလၢအအိၣ်ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤဖဲတၢ်တနၤန့ၣ် ကဘၣ်ဂံၢ်ဃုာ်အသးခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ. Census—ဖးဖီမုၢ်စရီ တၢ်ဂ့ၢ်ထၢဖှိၣ်န့ၣ် တၢ်သူအီၤလၢ တၢ်ကနၢ်ပၢၢ်ဝဲဒၣ် ပအိၣ်ဆိးဖဲလဲၣ်, ကျိာ်လၢကပတိၤအီၤဖဲဟံၣ်ပူၤ (လၢအပၣ်ဃုာ် Auslan), တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလၢပလိၣ်ဘၣ်အီၤဒီး ဒ်သိးပှၤတကလုာ်အသိး အီစထြ့လယါကီၢ်အံၤ ဆီတလဲအသးဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂံၢ်ဃုာ်သးအဃိန့ၣ် ကဲထီၣ်ဝဲတၢ်မၤစၢၤ လၢတၢ်ကဲခၢၣ်စး နပှၤတဝၢ, နတၢ်ဆဲးတၢ်လၤဒီး နတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အဝဲအံၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢ နကဘၣ်သ့ၣ်ညါအီၤ လၢအဘၣ်ဃး တၢ်မၤပှဲၤ တၢ်ဃုထၢပာ်ဖှိၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်နီၣ်ဂံၢ်စရီ မ့တမ့ၢ် ဖးဖီမုၢ်စရီ လၢနဟံၣ်ဒူၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
Key Points
- The Census is compulsory for everyone in Australia on Census night, 11 August 2026.
- Your answers help service providers understand your needs now and how those needs may change in the future.
- Any personal information you provide will be kept secure and cannot be used to identify you.
- Census data informs decisions about the services and support that your community receives.
- Is the Census just about counting people?
- Who must complete the Census?
- What if I’m not at home on Census night?
- What questions will they ask me?
- What if I’m concerned about how my personal information is used?
- Why is it important to give accurate responses in the Census?
- How does Census data help multicultural communities?
- Is support available?
တၢ်လၢဖးဖီမုၢ်စရီန့ၣ်မ့ၢ်အဘၣ်ဃးဒၣ်ထဲလၢတၢ်ဂံၢ်ပှၤကညီနီၣ်ဂံၢ်အဂီၢ်ဧါ?
ယဲၢ်နံၣ်တဘျီတန့ၣ်, အီစထြ့လယါတၢ်ဃုထၢပာ်ဖှိၣ်နီၣ်ဂံၢ်စရီဝဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ် — Australian Bureau of Statistics (ABS), ဂံၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤကိးဂၤဒဲး ဒီး ဟံၣ်ဒူၣ်ကိးဒူၣ်ဒဲးလၢအအိၣ်ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်အဝဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဃုထၢပာ်ဖှိၣ် ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိဒီး ဟံၣ်ဃီနီၣ်ဂံၢ်စရီ—Census of Population and Housing, လၢအဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤယိယိဖိဒ်သိး တၢ်ဂံၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်အနီၣ်ဂံၢ် - Census န့ၣ်လီၤ.
တၢ်အဝဲအံၤန့ၣ် အတမ့ၢ်ထဲဒၣ်လၢ အဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ဂံၢ်ဒွးဝဲဒၣ် ပှၤကညီ လၢအအိၣ်ဆိး မ့တမ့ၢ် ဟဲဟးဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤ အနီၣ်ဂံၢ်စရီထဲတခါဧိၤဘၣ်.
အီစထြ့လယါတၢ်ဃုထၢပာ်ဖှိၣ်နီၣ်ဂံၢ်စရီဝဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ် — ABS Census ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အပှၤကတိၤတၢ်ပၢ, Emily Walter စံးဝဲဒၣ်, တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢတၢ်ဃုထၢန့ၢ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် မၤစၢၤဝဲဒၣ် တၢ်ကသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်လိၣ်ဘၣ်ခဲကနံၣ်အံၤဒီး တၢ်လိၣ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် ကကဲထီၣ်တၢ်ဆီတလဲ ခါဆူညါအဂီၢ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ.
“တၢ်လၢ Census န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲ တၢ်ဃုထၢပာ်ဖှိၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ အဒိၣ်ကတၢၢ်တခါဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤဒီး ဟ့ၣ်လီၤဝဲဒၣ် ထံကီၢ်အံၤ နီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးတၢ်ပာ်ကီၤလၢအဘျုးအိၣ်ဒိၣ်ကတၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဒိပာ်ဖျါထီၣ် ပမ့ၢ်မတၤတဂၤလဲၣ်ဒီး လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်လဲၤပူၤကွံာ်အဖီခိၣ် ပဆီတလဲပသးဒ်လဲၣ်. အဃိန့ၣ်, Census အံၤသံကွၢ်ဝဲတၢ်သံကွၢ်သ့ၣ်တဖၣ် လၢအမ့ၢ်ဒ်သိး တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့, တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့, တၢ်ဆဲးတၢ်လၤ ထူထံး, တၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ဒ်အမ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ လၢအဟ့ၣ်လီၤ မုၢ်ကျိၤဝဲၤကွာ်, ပှၤကရၢကရိဒီး တၢ်ဆဲးတၢ်လၤ လၢအအိၣ်ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤ အတၢ်အိၣ်သး လၢအကါဒိၣ်မးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
တၢ်ဃုထၢပာ်ဖှိၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိနီၣ်ဂံၢ်စရီ တၢ်ဃုထၢပာ်ဖှိၣ်န့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မၤစၢၤမၤလီၤတံၢ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဆီလီၤဒီး ဝဲၤကျိၤလၢအဘၣ်လိာ်သးဒီးပှၤနီၣ်တဂၤစုာ်စုာ်သ့ၣ်တဖၣ်, ဟံၣ်ဖိဃီဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး ပှၤတဝၢသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, လၢအမ့ၢ် အဝဲသ့ၣ်လိၣ်ဘၣ်အီၤလၢတၢ်လီၢ်ဖဲလဲၣ်ဒီး အခါဖဲလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤန့ၣ် ပၣ်ဃုာ်ဒီး တၢ်မၤစၢၤ ကျိာ်ဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်, ကၠိသ့ၣ်တဖၣ်, ဆူၣ်ချ့တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲသ့ၣ်တဖၣ်, ပှၤတဝၢတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤသ့ၣ်တဖၣ်, ကမျၢၢ်ဝံစိာ်တီဆှၢဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး တၢ်သုးလီၢ်ဆီလီၤ တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖးဖီမုၢ်စရီအံၤမတၤတဂၤကဘၣ်မၤပှဲၤအီၤနီၣ်နီၣ်လဲၣ်?
၂ဝ၂၆နံၣ် လါအီကူာ် ၁၁သီ, ဖးဖီမုၢ်စရီ — Census အနၤန့ၣ် ပှၤလၢအအိၣ်ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤကိးဂၤဒဲးတၢ်ကဘၣ်ဂံၢ်ဃုာ်အီၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်မၤပှဲၤ ဖးဖီမုၢ်စရီ—Census န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲ တမၤတသ့ တၢ်ကဘၣ်မၤအီၤနီၣ်နီၣ်တခါန့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤအခီပညီမ့ၢ်ဝဲ ဟံၣ်ဒူဃီဒူၣ်ကိးဒူၣ်ဒဲး ကဘၣ်နုာ်လီၤပၣ်ဃုာ်ဒီး ပှၤကိးဂၤဒဲး တၢ်ကဘၣ်ဂံၢ်ဃုာ်အီၤဖဲ ဖးဖီမုၢ်စရီ—Census လံာ်တကွီၣ်ဒိအပူၤန့ၣ်လီၤ.
Ms Walter စံးဝဲဒၣ်, “တၢ်အဝဲအံၤန့ၣ် ပၣ်ဃုာ်ဒီး ထံဂုၤကီၢ်ဂၤကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်, ပှၤဟဲဟးသ့ၣ်တဖၣ်, ပှၤစိာ်လံာ်ခီကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး ဖိသၣ်ဆံးခဲလၢာ်, ပှၤတနီၤနီၤန့ၣ် သးပ့ၤနီၣ်ပၢနုာ်လီၤအဖိဆံးဖဲတၢ်ထၢဖှိၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိနီၣ်ဂံၢ်စရီပူၤအိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ!”
ဖဲနမၤပှဲၤဖးဖီမုၢ်စရီ—Census—တၢ်ထၢဖှိၣ်ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိနီၣ်ဂံၢ်စရီ လၢနဟံၣ်ဒူၣ်ဂီၢ်အခါ, တၢ်တနၤန့ၣ် ပှၤကိးဂၤဒဲးလၢအအိၣ်ဖဲနဟံၣ်အပူၤန့ၣ် နကဘၣ်ပၢနုာ်လီၤအီၤခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲဖးဖီမုၢ်စရီအနၤန့ၣ် ယမ့ၢ်တအဖဲဟံၣ်ဘၣ်တခီ ကဘၣ်မၤဒ်လဲၣ်?
ဖဲလါအီကူာ် ၁၁သီအနၤန့ၣ် နမ့ၢ်အိၣ်ဖဲထံချၢကီၢ်ချၢတခီ တလိၣ်လၢနမၤပှဲၤဝဲဒၣ် ဖးဖီမုၢ်စရီ—Census—တၢ်ထၢဖှိၣ်ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိနီၣ်ဂံၢ်စရီအံၤဘၣ်.
ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့, နမ့ၢ်လဲၤတၢ်ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤ, အဒိ, နဟးပှၢ်ပူၤ—camping မ့တမ့ၢ် အိၣ်သကိးဒီးတံၤသကိးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်, နအိၣ်တၢ်လီၢ်ဖဲလဲၣ်တပူၤဂ့ၤ, တပူၤဂ့ၤန့ၣ် နကဘၣ်မၤပှဲၤဝဲဒၣ် တၢ်ထၢဖှိၣ်ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိနီၣ်ဂံၢ်စရီအံၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢ တၢ်ထၢဖှိၣ်ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိနီၣ်ဂံၢ်စရီ—Census အပူၤန့ၣ် ပၣ်ဃုာ်ဝဲဒီး တၢ်သံကွၢ်လၢအမ့ၢ် ညီနုၢ်န့ၣ် နအိၣ်ဆိးတၢ်လီၢ်ဖဲလဲၣ်န့ၣ်လီၤ.
နတဘၣ်မၤပှဲၤအီၤဖဲ တၢ်တနၤန့ၢ်တီတီဘၣ်, နာ်သက့ နတၢ်စံးဆၢန့ၣ် နကဘၣ်ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် ဖဲလါအီကူာ် ၁၁သီတနၤန့ၣ် နအိၣ်ဖဲလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. Census—တၢ်ထၢဖှိၣ်ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိနီၣ်ဂံၢ်စရီအနၤန့ၢ် နမ့ၢ်သ့ၣ်ညါလၢ နကအိၣ်ဖဲတၢ်လီၢ်ဖဲလဲၣ်တတီၤလဲၣ်တခီ, ဖဲနဒိးန့ၢ်တၢ်နဲၣ်လီၤဝံၤန့ၣ် နမၤပှဲၤအီၤတဘျီဃီသ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
အဝဲသ့ၣ်ကသံကွၢ်ယၤတၢ်သံကွၢ်မနုၤသ့ၣ်တဖၣ်လဲၣ်?
မုၢ်နံၤမုၢ်သီလၢ တၢ်ကမၤဝဲဒၣ် တၢ်ဃုထၢပာ်ဖှိၣ်ကမျၢၢ်နီၣ်ဂံၢ်—Census—ဖးဖီမုၢ်စရီ အနၤအံၤ ဘူးထီၣ်ဝဲဒၣ်လံအဃိ, ဟံၣ်ဒူၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲဒၣ် လံာ်ပရၢ လၢအရှဲပၠးဝဲဒၣ် တၢ်ဃုထၢပာ်ဖှိၣ်ကမျၢၢ်နီၣ်ဂံၢ်စရီအံၤ တၢ်ကဘၣ်မၤပှဲၤအီၤဖဲ အီးလဲ—လီမုၢ်ပျီအပူၤဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဟံၣ်ဒူၣ်ဃီဒူၣ် တနီၤနီၤန့ၣ် ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲဒၣ် လံာ်တကွီၣ်ဒိ လၢလံာ်ကဘျံးက့န့ၣ်လီၤ.
Ms Walter စံးဝဲဒၣ်, တၢ်ဃုထၢပာ်ဖှိၣ်ကမျၢၢ်နီၣ်ဂံၢ်—Census—ဖးဖီမုၢ်စရီအံၤ အကသံကွၢ်ဝဲ တၢ်သံကွၢ်လၢအဘၣ်ဃး တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့, တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့, တၢ်ဖံးတၢ်မၤဒီး တၢ်သံကွၢ်အကလုာ်ကလုာ် လၢဘၣ်ဃးဒီး ပှၤကညီတဂၤန့ၣ် အထူအထံးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
“တၢ်သံကွၢ်န့ၣ်ကမ့ၢ်ဒ်သိး မ့ၢ်ပှၤကညီတဂၤန့ၣ် အထူအထံးဟဲလၢ ပှၤအဘီးရကၠံၤနၢၤ ဒီး ပှၤထီရ့ၣ်စထြ့ၣ်အးလဲဒၢးဧါ, ကျိာ်လၢတၢ်ကတိၤအီၤဖဲဟံၣ်ပူၤ လၢအအါန့ၢ်ဒံးအဲကလံးကျိာ်, အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ထံကီၢ်ဒီး မိၢ်ပၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ထံကီၢ်, တၢ်ဟဲလီၤစၢၤလီၤသွဲၣ်, တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါဒီး နံၣ်လၢဟဲတုၤဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤ, တၢ်ဒ်သိးအံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
ယမ့ၢ်ဘၣ်ယိၣ်တၢ်ဘၣ်ဃးတၢ်သူယနီၣ်ကစၢ်တဂၤအဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ်ကဘၣ်မၤတၢ်မနုၤဒ်လဲၣ်?
တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢလၢကဒီသဒၢ နနီၣ်ကစၢ်တဂၤအဂ့ၢ်အကျိၤဒီး တၢ်ဂ့ၢ်ပာ်ဖှိၣ် အတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ပာ်လီၤအီၤအိၣ်ပာ်စၢၤဝဲဒၣ်လံန့ၣ်လီၤ.
တၢ်လၢတၢ်ထၢဖှိၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်နီၣ်ဂံၢ်စရီန့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်လၢအဘၣ်ဃးဒၣ်ထဲ ပှၤနီၣ်တဂၤစုာ်စုာ်အဂီၢ်ဘၣ်, မ့ၢ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ သ့ၣ်တဖၣ်လၢ အပာ်ဖှိၣ်ဃုာ်အသးဒီး ကမျၢၢ်နီၣ်ဂံၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ထၢဖှိၣ်ဟံးန့ၢ်ဝဲဒၣ် မံၤ ဒီး တၢ်အိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲသ့ၣ်တဖၣ်, ဒီး တၢ်မၤအီၤဒ်အံၤ အတၢ်ပညိၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဒ်သိး ကမၤလီၤတံၢ်ဝဲဒၣ် ပလဲၤတုၤဆူပှၤကိးဂၤဒဲးအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဆီဘၣ်တဆီ အတီၢ်ပူၤန့ၣ် မံၤဒီး တၢ်အိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ထုးသံကွံာ်အီၤဆိမးန့ၣ်လီၤ.,
တၢ်လၢအဖိသဲစးတၢ်ဘျၢန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပဝဲဒၣ်အံၤ တၢ်ဂ့ၢ်ထၢဖှိၣ်လၢကမၤန့ၢ်အီၤဖဲ တၢ်ဃုထၢပာ်ဖှိၣ်ကမျၢၢ်နီၣ်ဂံၢ်စရီအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်, ပဟ့ၣ်နီၤလီၤအီၤဆူ ပဒိၣ်ပပှၢ်ဝဲၤကျိၤဝဲၤဒ့အအိၣ် မ့တမ့ၢ် တၢ်ကဃုသ့ၣ်ညါပှၤတဂၤဂၤ အဂ့ၢ်အကျိၤအဂီၢ် တသ့ဘၣ်.Emily Walter
တၢ်အံၤအခီပညီမ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢနဟ့ၣ်လီၤအီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ပာ်အီၤဒ်သိးတၢ်ခူသူၣ်တခါ, တၢ်ပာ်အီၤဘံၣ်ဘံၣ်ဘၢဘၢဒီး တၢ်သူအီၤလၢ တၢ်ဃုသ့ၣ်ညါနၤအဂီၢ်တန့ၢ်ဘၣ်. တၢ်လၢအဖိသဲစးတၢ်ဘျၢန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပဝဲဒၣ်အံၤ တၢ်ဂ့ၢ်ထၢဖှိၣ်လၢကမၤန့ၢ်အီၤဖဲ တၢ်ဃုထၢပာ်ဖှိၣ်ကမျၢၢ်နီၣ်ဂံၢ်စရီအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်, ပဟ့ၣ်နီၤလီၤအီၤဆူ ပဒိၣ်ပပှၢ်ဝဲၤကျိၤဝဲၤဒ့အအိၣ် မ့တမ့ၢ် တၢ်ကဃုသ့ၣ်ညါပှၤတဂၤဂၤ အဂ့ၢ်အကျိၤအဂီၢ် တသ့ဘၣ်.
တၢ်ဃုထၢပာ်ဖှိၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်နီၣ်ဂ့ၢ်စရီ လၢအတပာ်ဖျါဝဲ တၢ်ဂ့ၢ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲး လၢအမ့ၢ်မတၤတဂၤလဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်, ပှၤတဝၢကရူၢ်သ့ၣ်တဖၣ်, တၢ်ကရၢကရိလၢအတဟံးန့ၢ်တၢ်အဘျုးဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်, ပနံးတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး ပဒိၣ်ပပှၢ်သ့ၣ်တဖၣ် သူအီၤသ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
Welcoming Australia တၢ်ကရၢကရိန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲကရၢလၢအသူတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအံၤ တဖုန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် မၤသကိးတၢ်ဒီး လီၢ်ကဝီၤပဒိၣ်ပပှၢ်သ့ၣ်တဖၣ်, တၢ်လိာ်ကွဲချၢးဘ် ကရူၢ်သ့ၣ်တဖၣ်, ဖၠၣ်စိမိၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး တၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ် လၢအအိၣ်သကုၤထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
Welcoming Australia ကရၢခိၣ်, Aleem Ali, ဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်ဝဲ ပှၤကိးဂၤဒဲးလၢကစံးဆၢ တၢ်သံကွၢ်သ့ၣ်တဖၣ် ပှဲၤဒီးတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီန့ၣ်လီၤ.
“နမ့ၢ်တမၤနီၣ်မၤဃါလီၤဝဲဒၣ် နတၢ်ကတိၤကျိာ်, နတၢ်နာ်, နတၢ်ဆဲးတၢ်လၤန့ၣ်, နတအိၣ်ဖျါဝဲဒၣ်ဖဲ ပှၤမၤတၢ်ဟ့ၣ်လီၤမၤစၢၤအတၢ်ဆၢတဲာ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤဘၣ်.”
တၢ်စံးဆၢ ဖးဖီမုၢ်စရီ တီတီလိၤလိၤန့ၣ် ဘၣ်မနုၤအဃိလၢအရ့ဒိၣ်လဲၣ်?
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢနဟ့ၣ်လီၤအီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်မၤစၢၤ ပှၤတဝၢကရူၢ်သ့ၣ်တဖၣ်, ပနံးတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး ပဒိၣ်ပပှၢ်သ့ၣ်တဖၣ် တၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါအဝဲသ့ၣ်တၢ်မၤတၢ်ဆၢတဲာ် လၢအဘၣ်ဃး ဝဲၤကျိၤဝဲၤဒ့ဒီး တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ ဒ်လဲၣ်တကလုာ် လၢနပှၤတဝၢသ့ၣ်တဖၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ.
Mr Ali ဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်ဝဲပှၤကိးဂၤဒဲးလၢကစံးဆၢတၢ်သံကွၢ်သ့ၣ်တဖၣ်တီတီလိၤလိၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်နုာ်လီၤပၣ်ဃုာ်န့ၣ် ဘၣ်ဃးဝဲဒၣ်ဒီး သူးသ့ၣ်လၤကပီၤလၢတၢ်ထံၣ်အီၤသ့, ဒီး ကဲထီၣ်တၢ်မၤစၢၤလၢတၢ်ဟ့ၣ်လီၤဂံၢ်ထံးပီးလီတၢ်မၤစၢၤလၢနကပှၤတဝၢသ့ၣ်တဖၣ်ကြၢးဒိးန့ၢ်ဘၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ.Aleem Ali
Peter Doukas မ့ၢ်ဝဲ အီစထြ့လယါကီၢ်ကလုာ်ဒူၣ်အပှၤတဝၢသ့ၣ်တဖၣ်စၢဖှိၣ်ကရၢမိၢ်ပှၢ်—Federation of Ethnic Communities’ Councils of Australia, FECCA ပှၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤတဂၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲဒၣ် ပှၤတဝၢတၢ်ကရၢကရိ လၢအမ့ၢ်ဒ်သိး Ethnic Communities Councils— ကလုာ်ဒူၣ်ပှၤတဝၢကီၣ်ကးကရၢ သကုၤထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ် မၤသကိးဝဲတၢ်မၤဒီး ABS အံၤ, ဒ်သိးတၢ်ဟ့ၣ်လီၤ Census တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ လၢကျိာ်အကလုာ်ကလုာ်အဂီၢ်, ဒီး မၤလီၤတံၢ်လၢ ပှၤတဝၢသ့ၣ်တဖၣ် ကသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် တၢ်မၤပှဲၤတၢ်ဃုထၢစရီအံၤတဆီဘၣ်တဆီန့ၣ် အတမ့ၢ်လၢအလီၤဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲဒၣ်, “တၢ်မၤန့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ပာ်ဖှိၣ်အမ့ၢ်အတီဒီး တၢ်မၤစၢၤပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်လၢကနၢ်ပၢၢ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ်, မ့ၢ်ဝဲတၢ်အရ့ဒိၣ်နီၣ်နီၣ်တခါ လၢအီစထြ့လယါ ကမျၢၢ်တၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
Aleem Ali စံးဝဲဒၣ်, Census—ဖးဖီမုၢ်စရီ တၢ်ဂ့ၢ်ပာ်ဖှိၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်အဂ့ၢ်ဒိၣ်လၢ Welcoming Australia အဂီၢ် “... မ့ၢ်လၢအမၤစၢၤပှၤ လၢပကဆီၣ်ထွဲဝဲဒၣ် တၢ်ကရၢကရိ လၢပမၤသကိးတၢ်ဒီးအီၤသ့ၣ်တဖၣ် ကအိၣ်ဒီးတၢ်တူၢ်လိာ်မုာ် တၢ်လီၤဆီလိာ်အသးအကလုာ်ကလုာ်ဒီး မၤတၢ်မၤလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်တုၤထီၣ်ထီၣ်ဘးအါထီၣ် ဃုာ်ဒီး...ကလုာ်ဒူၣ်ဆဲးလၤအါကလုာ်အပှၤတဝၢသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
ဖးဖီမုၢ်စရီ—Census တၢ်ဂ့ၢ်ထၢဖှိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်မၤစၢၤကလုာ်ဒူၣ်ဆဲးအါကလုာ်အပှၤတဝၢသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်လဲၣ်?
တၢ်လၢ Census—ဖးဖီမုၢ်စရီန့ၣ် အတၢ်ဒိဘၣ်မၤဟူး ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ဝဲနီၣ်နီၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢနဟ့ၣ်လီၤအီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်မၤစၢၤ ပှၤတဝၢကရူၢ်သ့ၣ်တဖၣ်, ပနံးတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး ပဒိၣ်ပပှၢ်သ့ၣ်တဖၣ် တၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါအဝဲသ့ၣ်တၢ်မၤတၢ်ဆၢတဲာ် လၢအဘၣ်ဃး ဝဲၤကျိၤဝဲၤဒ့ဒီး တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ ဒ်လဲၣ်တကလုာ် လၢနပှၤတဝၢသ့ၣ်တဖၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ.
Aleem Ali စံးဝဲဒၣ် တၢ်ဃုထၢပာ်ဖှိၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်နီၣ်ဂံၢ်စရီ အတၢ်ဂ့ၢ်ထၢဖှိၣ်န့ၣ် တၢ်ထံၣ်အီၤသ့ဝဲဒၣ်ဒ်သိးဟီၣ်ခိၣ်ဂီၤတဘ့ၣ် လၢအပာ်ဖျါဝဲဒၣ် ဒ်ပှၤတကလုာ်အသိးန့ၣ် ပမ့ၢ်မတၤတဂၤသ့ၣ်တဖၣ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ.
“အဒိ ဖဲတၢ်ဂ့ၢ်ထၢဖှိၣ်အပူၤန့ၣ် မ့ၢ်ပာ်ဖျါဝဲတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢပှၤကတိၤအဲကလံးကျိာ်တဘၣ်အါလၢ်ကဲၣ်ဆိးဘၣ်အနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်အါအတၢ်လီၢ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်, တၢ်အုၣ်ကီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ, တၢ်သူအီၤသ့လၢ တၢ်ကဟ့ၣ်လီၤတၢ်မၤစၢၤဘၣ်ဃး တၢ်ကတိၤကျိးထံကျိာ် လၢတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲအဂီၢ်ဒီး လီၢ်ကဝီၤတၢ်ဆါဟံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ထၢဖှိၣ်မၤန့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ မၤစၢၤစ့ၢ်ကီးပှၤလၢ ပကဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်ဝဲဒၣ် ပှၤတဝၢလၢ အအိၣ်တဒၢ ဒီးတၢ်ကွၢ်ကပၤကွံာ်အီၤဖဲ တၢ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးဒီး တၢ်ဟ့ၣ်လီၤကျိၣ်စ့တၢ်မၤစၢၤအဂီၢ်အခါန့ၣ်လီၤ.”
ဒီးဖဲလၢနမ့ၢ်ထံၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်အိၣ်ဖျါ လၢအတကွီၣ်ဖးလဲၢ်အခါန့ၣ်, တၢ်လီၤဆီလၢအအိၣ်ဖှိၣ်သကိးတပူၤဃီန့ၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်အါမး ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤ ကလုာ်ဒူၣ်ဆဲးလၤအါကလုာ် အပှၤတဝၢသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ ဒီးမ့ၢ်ဝဲတၢ်အရ့ဒိၣ် လၢတၢ်ကဘၣ်သ့ၣ်ညါမၤန့ၢ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
Mr Doukas စံးဝဲဒၣ်, “အဒိန့ၣ်, ပှၤတဝၢ လၢအအိၣ်တ့ၢ်ပာ်ဖးယံၤလံဒီးလဲၤထီၣ်လဲၤထီပာ်လံသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် လၢပသူၣ်က့သးပှၢ်အဂီၢ် တၢ်လိၣ်ဘၣ်န့ၣ် ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် အလီၤဆီလိာ်အသး, မ့မ့ၢ်လၢ ပှၤဟဲတုၤသီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကလိၣ်ဘၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကတိၤကျိာ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ မ့တမ့ၢ် တၢ်ဆီလီၤအိၣ်ဆိးအဂီၢ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ ဒီး ကၠိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးဧါ?
ဖဲလၢ Census နံၤသီဖဲလါအီကူာ်အပူၤ ဘူးထီၣ်ဝဲဒၣ်အသိး, ABS ကဟ့ၣ်လီၤဝဲဒၣ်လံာ်တၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါသ့ၣ်တဖၣ်, တၢ်နဲၣ်ကျဲ အတၢ်ကလုၢ်သ့ၣ်တဖၣ်, တၢ်ဂီၤမူသ့ၣ်တဖၣ် လၢကျိာ်လီၤဆီလိာ်အသး အကလုာ်ကလုာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ဃုထၢပာ်ဖှိၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်နီၣ်ဂံၢ်စရီ အတၢ်လီၢ်လၢ တၢ်ဆီလီၤပာ်လီၤဆိအီၤသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် နလဲၤဃုသ့ၣ်ညါတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢနနီၣ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ သ့ဝဲဒၣ်အသိး, နဆဲးကျိးသံကွၢ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဖဲ Census Contact Centre တဆီစ့ၢ်ကီးသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒီးနမ့ၢ်လိၣ်ဘၣ် ပှၤကတိၤကျိးထံတၢ်တခီ, နသူ TIS National တၢ်ကျိးထံကျိာ် အဝဲၤကျိၤသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.”
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ, ဒ်သိး ကဟ့ၣ်လီၤကလီ တၢ်ဟ့ၣ်လီၤတၢ်မၤလိ လၢတၢ်ကမၤပှဲၤ လံာ်တကွီၣ်ဒိအဂီၢ်ဒီး တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂုၤအဂၤ လၢတၢ်မၤပှဲၤ တၢ်ဃုထၢပာ်ဖှိၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိနီၣ်ဂံၢ်စရီ အံၤအဂီၢ်, ABS အံၤ မၤသကိးတၢ်ဒီး ပှၤတဝၢ တၢ်ကရၢကရိ လၢအအိၣ်သကုၤ အီစထြ့လယါကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲခူပူၤဝ့ၢ်ပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤ, ခိခိၣ်ဟီၣ်ကဝီၤမ့ၢ်ဂ့ၤ ဒီး ဟီၣ်ကဝီၤလၢအယံၤဒီးခူပူၤဝ့ၢ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, ပှၤကညီလၢအအိၣ်ယံၤဒီးဟံၣ်ဃီသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, လၢအပၣ်ဃုာ် တမှံၤဟံၣ်ဒွဲသ့ၣ်တဖၣ်, တၢ်ဆါဟံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်, တၢ်ဟးပှၢ်တၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ် ဒီး ဟံၣ်သိလ့ၣ်—caravan parks တၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ် တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
အဃိ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်လၢ, Census အနၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် လါအီကူာ် ၁၁သီန့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်တနၤန့ၣ် နမ့ၢ်အိၣ်ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤတခီ, မၤလီၤတံၢ်လၢ နဒိးဂံၢ်ဃုာ်ဘၣ်နသး.
လၢကမၤပှဲၤတၢ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ် လိၣ်ဘၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်ဖုၣ်ကိးဖိ, ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကဲထီၣ်တၢ်မၤစၢၤလၢ နံၣ်လၢအကဟဲသ့ၣ်တဖၣ် တၢ်ကဆီလီၤပာ်လီၤ ဝဲၤကျိၤဝဲၤဒ့ဒီး တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ လၢနပှၤတဝၢအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ဃုသ့ၣ်ညါအါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဘၣ်ဃး Census အံၤဂီၢ်, ဃုာ်ဒီး တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ လၢကျိာ်အဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်ဒီး တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂီၢ်, လဲၤနုာ်လီၤအိၣ်သကိးဘၣ် census.abs.gov.au/language အလီပှာ်ယဲၤသန့တက့ၢ်.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအံၤ မ့ၢ်ဝဲတၢ်ထုးထီၣ်ရၤလီၤသကိးအီၤဒီး အီစထြ့လယါတၢ်ဃုထၢပာ်ဖှိၣ်နီၣ်ဂံၢ်စရီဝဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်- Australian Bureau of Statistics န့ၣ်လီၤ.
