တၢ်ကလုၢ်တဖၣ်: https://www.sbs.com.au/language/ karen/ kar/collection/podcast/0ms9u5vjn
Peter Brown အိၣ်ဒီး ကလ့ၢ်တၢ်ဆါ လၢအပူၤကွံာ်ခံနံၣ်အခါလံန့ၣ်လီၤ. လၢအဝဲအဂီၢ်န့ၣ်, တၢ်မၤန့ၢ် တၢ်ကူစါယဘှါ တဆီဘၣ်တဆီန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်လၢ အလီၤသူၣ်လီၤဘှံးသးလီၤတီၤန့ၣ်လီၤ.
“မ့ၢ်တၢ်လၢၤဂံၢ်လၢၤဘါတခါ, အိၣ်တဆူၣ်ဘၣ်အဃိ ဒီး မၤတၢ်မနုၤမးတသ့ဘၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်တူၢ်ဘၣ်တခါလၢအလီၤသူၣ်လီၤဘှံးသးလီၤတီၤန့ၣ်လီၤ. ကသံၣ်သရၣ်သ့ၣ်တဖၣ်တဲဘၣ်ယၤလၢ ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်န့ၣ် ယတၢ်အံၤအပတီၢ်ကတုၤဝဲဒၣ်လၢ ယဘၣ်သ့ဃၢၤယကလ့ၢ်ဒီးစဲး, လၢအမ့ၢ်တၢ်တခါလၢအလီၤပျံၤန့ၣ်လီၤ.”
စးထီၣ်ဖဲန့ၣ်, Mr Brown ဘၣ်ဒိးသန့ၤအသးလၢကသံၣ်ကသီအလိၤ ဒ်သိးအဝဲတၢ်အိၣ်သးကဟဲက့ၤဂ့ၤထီၣ်ကဒါက့ၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်သိးကီၢ်စၢဖှိၣ်ပဒိၣ် ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါလီၤလၢ အကပၢနုာ်လီၤဝဲ ကလ့ၢ်တၢ်ဆါယံၤထၢ ကသံၣ်ဖဲ Pharmaceutical Benefits Scheme—ကသံၣ်ကသီတၢ်န့ၢ်ဘျုး အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤအဃိ အဝဲသးမုာ်ဒိၣ်မး မ့ၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်ညါဘၣ် အဝဲအကသံၣ်ကသီအပှ့ၤအံၤ ဆူညါန့ၣ် အပှ့ၤကဘၣ်လီၤဝဲအဃိန့ၣ်လီၤ.
Jardiance အကသံၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲကသံၣ်လၢ အမၤကဘဲးလီၤတၢ်မၤဟးဂီၤကလ့ၢ်လၢတၢ်ကဆၢကတီၢ်တခါအတီၢ်ပူၤ ဒီး မၤစၢၤ ကၢၤဃာ်ဝဲ ကလ့ၢ်တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤဝးတရံးလၢတၢ်ဆၢကတီၢ်ဖးယံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်သိးလၢအဝဲမ့ၢ်ပှၤလၢအအိၣ်ဒီး concession card တဂၤအသိး, တၢ်အံၤအခီပညီမ့ၢ်ဝဲ စးထီၣ်အခဲအံၤဒီးဆူမဲာ်ညါန့ၣ် Mr Brown ကဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤဝဲ အကသံၣ် Jardiance အပှ့ၤတဘျီအဂီၢ်န့ၣ် ထဲဒၣ် ၇ဒီလၣ်ဒီးအပၠါ ၇ဝ န့ၣ်လီၤ.
“အမ့ၢ်ဝဲ တၢ်လၢအမၤကဲထီၣ် တၢ်လီၤဆီဖးဒိၣ်တခါ, ဒီး နမ့ၢ်ဒွးလၢ ၁၂လါအဂီၢ်န့ၣ် ကသံၣ်အပှ့ၤတဘျီအဂီၢ် ၇ဒီလၣ်ဒီးအပၠါ ၇ဝန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢ အဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်လီၤဆီဖးဒိၣ်န့ၣ်လီၤ”
ပှၤဆါလၢ အတၢ်အိၣ်သးထီၣ်ဘးလၢအဘၣ်သူကသံၣ်အံၤနာ်သက့ အတအိၣ်ဒီး concession card ဘၣ်န့ၣ်, အဘၣ်ဟ့ၣ်ဝဲအပှ့ၤတဘျီအဂီၢ်န့ၣ် ထဲဒၣ် ၃၁ဒီလၣ်ဒီးအပၠါ ၆ဝန့ၣ်လီၤ.
ဒီးစးထီၣ်ဖဲ ဆူမဲာ်ညါတနံၣ် လါယနူၤအါရံၤ ၁သီန့ၣ်, ကသံၣ်အံၤအပှ့ၤန့ၣ် အကလီၤစှၤအါထီၣ်ဝဲဒၣ်ဆူ ၂၅ဒီလၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကီၢ်စၢဖှိၣ်ဆူၣ်ချ့ကိတိာ် Mark Butler စံးဝဲဒၣ် ကသံၣ် Jardiance အံၤ မ့ၢ်ဝဲတၢ်ဆီတလဲသးသမူအကသံၣ်တကလုာ်လၢပှၤအီစထြ့လယါဖိအါဒံအါဂၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
“ဖဲအပူၤကွံာ်တနံၣ်န့ၣ် ပပၢနုာ်လီၤဝဲကသံၣ် Jardiance အံၤဖဲစရီပူၤ လၢပှၤအီစထြ့လယါဖိ အိၣ်ဒီးကလ့ၢ်တဆါ အကလုာ် လၢတၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤဒီးအနီၣ်ထိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ စးထီၣ်ဖဲ မုၢ်ဃုနံၤ — မုၢ်ဘူၣ်အနံၤန့ၣ်, ပဆိကမိၣ်န့ၣ် ပှၤအီစထြ့လယါဖိ အဂၤ ၇ဝ,ဝဝဝ ဂၤ လၢအအိၣ်ဒီးကလ့ၢ်တၢ်ဆါအံၤ ကန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်န့ၢ်ဘျုးဒီး ကသံၣ်လၢအဆီတလဲသးသမူအံၤန့ၣ်လီၤ.”
ဖဲ ၂ဝ၂၁နံၣ် တၢ်ဃုထၢပာ်ဖှိၣ်နီၣ်ဂံၢ်စရီအပူၤန့ၣ်, ပှၤအီစထြ့လယါ ထံဖိကီၢ်ဖိ လၢအဘၣ်အိၣ်ဆိးဒီးကလ့ၢ်တၢ်ဆါန့ၣ်အိၣ်ဝဲ ၁မျးကယၤဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤအီစထြ့လယါအဂၤ ၂ဝ အကျါ တဂၤ လၢအသးနံၣ် ၇၅နံၣ်ဒီးဆူအဖီခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ဝဲဒီးကလ့ၢ်တၢ်ဆါအံၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်လၢကလ့ၢ်တၢ်ဆါန့ၣ် Mr Butler ပာ်ဖျါအီၤဒ်သိးလၢအမ့ၢ်အီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤ တၢ်ဆါသံသတြိာ်လၢအမၤသံတၢ်ကစုဒုဖိန့ၣ်လီၤ.
“ပဆိကမိၣ်န့ၣ် ပှၤအီစထြ့လယါလၢအအိၣ်ဒီးကလ့ၢ်တၢ်ဆါန့ၣ် အိၣ်ဝဲ ခံကကွဲၢ်ဒီးတဝာ်ဘျဲၣ်, ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ အဝဲသ့ၣ်လၢအသ့ၣ်ညါလီၤအသးလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ဆါအံၤန့ၣ်အိၣ်စှၤန့ၢ်ဝဲအမျးကယၤ ၁ဝ, ခီဖျိလၢ ကလ့ၢ်တၢ်ဆါအတၢ်အိၣ်ဖျါ ဒီး အတၢ်ပနီၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ညီနုၢ်န့ၣ် ဟဲဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲလၢအဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ဆါအပတီၢ်တုၤလၢအမျးကယၤ ၉ဝ ဖဲဘူးထီၣ်လၢအကလ့ၢ်ကဟးဂီၤကွံာ်အခါမးအဃိန့ၣ်လီၤ.”
သရၣ်မုၣ်ဒိၣ်စိ Carol Pollock, လၢအမ့ၢ် Kidney Health Australia ကရၢ ပှၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤတဂၤ စံးဝဲဒၣ် တၢ်အရ့ဒိၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ကသ့ၣ်ညါဖီၣ်န့ၢ် တၢ်ဆါအံၤအတၢ်ပနီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ကဘၣ်မၤဝဲဒၣ် တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အတၢ်သမံသမိးထံန့ၣ်လီၤ.
“လၢကဖီၣ်န့ၢ်ကလ့ၢ်တၢ်ဆါအံၤအဂီၢ်, တၢ်လၢတၢ်ကဘၣ်မၤအီၤနီၣ်နီၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ တၢ်မၤကွၢ်သွံ, တၢ်သမံသမိးကွၢ် သွံၣ်ဂံၢ်သဟီၣ်ဒီး ဘၣ်မၤကွၢ်ဝဲ ဆံၣ်ထံန့ၣ်လီၤ. ပှၤတနီၤနီၤန့ၣ် မၤကွၢ်ဘၣ်အသးဒီး တၢ်မၤကွၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ, နာ်သက့န့ၣ် အတမၤကွၢ်ဝဲဒၣ်တပူၤဃီဘၣ်, ဒီး နီၣ်နီၣ် တၢ်မၤကွၢ်သၢခါအံၤ တၢ်ကဘၣ်မၤကွၢ်အီၤတပူၤဃီန့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢပအဲၣ်ဒိးထံၣ်ဘၣ်အီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ တၢ်မၤကွၢ်ကလ့ၢ်တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ လၢအခီပညီမ့ၢ်ဝဲ ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် ကမၤဝဲတၢ်မၤကွၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ဒီးဝံၤန့ၣ် သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် ကလ့ၢ်တၢ်ဆါ အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤ ဒီး ကဘၣ်မၤန့ၢ် တၢ်ကူစါယါဘျါလၢအဘၣ်ဘျီးဘၣ်ဒါဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.”
