ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ မ့ၢ်က့ၤကွၢ်ကဒါက့ၤလၢအပူၤကွံာ် ၁၇၈၈ နံၣ်အခါန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ဆၢကတီၢ်လၢ အဲကလံး အဲကလံးပှၤမၤလဲၢ်အီၣ်ကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ် ဘိးဆၢထၢၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် အဲကလံး အနီၣ်တယၢ် ဖဲ Sydney Cove လၢအပာ်ဖျါဝဲဒၣ် ဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲဒၣ်အဝဲသ့ၣ်တၢ် လၢအမ့ၢ်ဘၣ်တၢ်ပၢအီၤလၢအဲကလံးန့ၣ်လီၤ.
အဃိလၢပှၤထူလံၤဖိ Aboriginal ဒီး Torres Strait Islander ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် မုၢ်နံၤအံၤမ့ၢ် တၢ်သးအုးအမုၢ်နံၤဒီး အဝဲသ့ၣ်ထီဒါအီၤန့ၣ်လီၤ.
ဒ်သိးဒီးအမ့ၢ် တၢ်ဆီတလဲ တၢ်ပာ်သးဒီး လါယနူၤအါရံၤ ၂၆သီအနံၤအသိး လီၢ်ကဝီၤကီၣ်ကးကရၢအါန့ၢ် အခါ ၈ဝ ဆီတလဲကွံာ်ဝဲဒၣ်အဝဲသ့ၣ် တၢ်မၤဝဲဒၣ် တၢ်ကဲထီၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိအမူးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကီၣ်ကးကရၢတနီၤန့ၣ် ဆီတလဲဝဲဒၣ်တၢ်ကဲထီၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိအမူးအံၤ လၢအဝဲသ့ၣ်မၤဆိအီၤတချုး လါယနူၤအါရံၤ ၂၆ သီ မ့တမ့ၢ် လါယနူၤအါရံၤ ၂၆ သီဆူအလီၢ်ခံန့ၣ်လီၤ.
ဖဲတနံၣ်အံၤပှၤလၢအကဲထီၣ် အီစထြ့လယါထံဖိကီၢ်ဖိဒီး ဒိးန့ၢ်ဘၣ် အီစထြ့လယါထံဖိကီၢ်ဖိလံာ်အုၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်အကျါန့ၣ် ပၣ်ဃုာ်ဒီး ကညီကလုာ်ဒီး ကလုာ်ဒူၣ်အဂုၤအဂၤလၢ အဟဲန့ၢ်လၢ ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲတၢ်လီၢ် ဒီး ကီၢ်ပယီၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲတနံၣ်အံၤ ပှၤကဲထီၣ်အီစထြ့လယါထံဖိကီၢ်ဖိဒီး ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ကဲထီၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိလံာ်အုၣ်သးအကျါန့ၣ်ပၣ်ဃုာ်ဒီး နီၣ်စူၣ်မိးကၠီၤ လၢအဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤအါလၢ စူၣ်စူၣ် န့ၣ်လီၤ.
စူၣ်စူၣ် လၢအသးနံၣ်အိၣ် ၃၄နံၣ် ဒီး မ့ၢ်မိၢ်လၢအအိၣ်ဒီး အဖိဆံးခံဂၤ ဒီးအိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်ဖဲ မဲလ်ထၢၣ် တၢ်လီၢ် လၢအအိၣ်ဖဲမဲလ်ဘၢဝ့ၢ်ချၢ မုၢ်နုၤ တကပၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲတဲဘၣ်အဲးစ်ဘံအဲးစ်ကညီကျိာ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢအတၢ်ကဲထီၣ်အီစထြ့လယါထံဖိကီၢ်ဖိအတၢ်လဲၤခီဖျိအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
