လီမ့ၣ်သိလ့ၣ်—Electric vehicles သ့ၣ်တဖၣ် ဟဲအါထီၣ်ဖဲပှၤအီစထြ့လယါအကျဲမုၢ်ခိၣ်န့ၣ် ကဲထီၣ်ဝဲတၢ်ညီနုၢ်မၤအသးတခါ, ခီဖျိလၢ သိဒွဲၣ်အပှ့ၤသ့ၣ်တဖၣ် တၢ်ဂၢၢ်တၢ်ကျၢၤတအိၣ်ဘၣ်ဒီး ပှၤနီသိလ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ဟးကွၢ်ဃုဝဲ တၢ်လဲၤတၢ်က့ၤ အကျိၤအကျဲ လၢအပှ့ၤဘၣ် သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. နမ့ၢ်ဆိကမိၣ်ထီၣ်လၢ နကမၤတၢ်သုးဆီတလဲအဂီၢ်တခီ, အဝဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ တၢ်ဂ့ၢ်လၢနကဘၣ်သ့ၣ်ညါအီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖီးခးစ်တၢ်ကလုၢ်အဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်: https://www.sbs.com.au/language/ karen/ kar/collection/podcast/0ms9u5vjn
- How much does an electric vehicle cost in Australia?
- Are electric vehicles cheaper to run?
- How far can electric vehicles travel?
- Can you charge an electric vehicle at home?
- What should you know before buying a used EV?
ဒ်သိးလၢစဲးဖီကဟၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ် အတၢ်ဂ့ၢ်ပာ်ဖှိၣ်စံးဝဲဒၣ်အသိး, ၂ဝ၂၆နံၣ် လါအ့ဖြ့ၣ်အတီၢ်ပူၤ အီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤ လီမ့ၣ်သိလ့ၣ်—EVs ဃုခိၣ်န့ၣ် တၢ်ဆါလီၤဘၣ်အီၤအိၣ်ဝဲ တခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ ကတီၢ်ဖဲလၢ တၢ်ဆါလီၤဘၣ်အီၤဟဲအါထီၣ်အခါ, တၢ်သံကွၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲတနီၤ လၢဘၣ်ဃးဒီး အပှ့ၤလၢတၢ်ပှ့ၤအီၤန့ၢ်အပတီၢ်, တၢ်သွီထီၣ်လီမ့ၣ်အဂံၢ် ဒီးတၢ်လၢ လီမ့ၣ်သိလ့ၣ်—EVs န့ၣ် ဘၣ်လိာ်အသးဒီး ပှၤအီစထြ့လယါတၢ်နီသိလ့ၣ်အတၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးဧါ အဂ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
အီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤ လီမ့ၣ်သိလ့ၣ်တခိၣ်န့ၣ် အပှ့ၤလီၤလၢထဲလဲၣ်?
တၢ်မၤန့ၢ်အီၤဒီး တၢ်ဃုထၢအီၤအဂီၢ် အကလုာ်သ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်အါထီၣ်အဃိ လီမ့ၣ်သိလ့ၣ်—EVs သ့ၣ်တဖၣ် အပှ့ၤဟဲဘၣ်လီၤဝဲဒၣ်နာ်သက့ တၢ်ဘျၢနုာ်လီၤကျိၣ်စ့န့ၣ် အါဒိၣ်န့ၢ်ဒ် သိဒွဲၣ်ဒီး သိဒွဲၣ်ဒံၢ်စဲၣ် သိလ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ် လၢအစးထီၣ်အခီၣ်ထံးလံၤလံၤလံန့ၣ်လီၤ.
Swinburne University of Technology ဖၠၣ်စိမိၤ, ဝံစိာ်တီဆှၢစဲးဖီကဟၣ်ဂ့ၢ်ဝီဒီးတၢ်အိၣ်စံၣ်အိၣ်ကျၢၤဂ့ၢ်ဝီ— Transport Technology and Sustainability ဝဲၤကျိၤ သရၣ်ဒိၣ်စိ Hussein Dia စံးဝဲဒၣ်, အခဲအံၤန့ၣ် လီမ့ၣ်သိလ့ၣ် မီးဒၢၤ—အက့ၢ်ဂီၤဒိတဲာ် လၢအပှ့ၤအိၣ်ဖဲအကြၢးဒီးတၢ်ပှ့ၤအီၤန့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ် ဟဲအါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
“အပူၤကွံာ် သၢနံၣ်, လွံၢ်နံၣ်အခါန့ၣ်, ကန့ၢ်ဘၣ်လီမ့ၣ်သိလ့ၣ် လၢအပှ့ၤအိၣ်ဖဲ ဒီလၣ် ၅ဝ,ဝဝဝ တခိၣ်အဂီၢ် ပဃုဘၣ်အီၤကီမး. မုၢ်မဆါတနံၤအံၤန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ် သၢကလး, သၢကလးဘျဲၣ် ဒီး မ့ၢ်လၢပဒိၣ်တၢ်ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤအဃိ, သိလ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ အပှ့ၤဘၣ်လီၤအါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.”
ဖဲနမ့ၢ်ပှ့ၤ လီမ့ၣ်သိလ့ၣ် EV အခါ နကီၢ်စဲၣ် မ့တမ့ၢ် ကဝီၤဒိၣ် ပဒိၣ် အတၢ်ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤသ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ် သမံသမိးကွၢ်အီၤ.
ပှၤမၤတၢ်ဖိလၢအအိၣ်ဒီး လါလဲအဘိၣ် (salary packaging) အတၢ်ရဲၣ်ကျဲၤသ့ၣ်တဖၣ် မၤန့ၢ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ် တၢ်ထုးစှၤလီၤခိသွဲ လၢတၢ်ဒိးလဲန့ၢ် လီမ့ၣ်သိလ့ၣ်—EV အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
Alex Forrest, လၢအမ့ၢ် သိလ့ၣ်ဒီးသိဒွဲၣ်ဂ့ၢ်ဝီ ပှၤရဲၣ်ကျဲၤတၢ်အခိၣ်ဒိၣ်ဖဲ Royal Automobile Club ဖဲ Western Australia တဂၤရှဲပၠးဝဲဒ်အံၤ—
“နမ့ၢ်မၤသီထီၣ်က့ၤ နတၢ်ဒိးလဲန့ၣ်, နကန့ၢ်ဘၣ်ဝဲ တၢ်ထုးစှၤလီၤခိသွဲ အတၢ်န့ၢ်ဘျုးသ့ၣ်တဖၣ်. အဃိကိးနံၣ်ဒဲးန့ၣ် နကပာ်ဖှိၣ်ဘၣ်ဝဲစ့ဒီၣ်လၣ် လၢအကထိအါမး, ပကစံးတၢ်ဒိ လၢယဲၢ်နံၣ်တီၢ်ပူၤအဂီၢ်...”
လီမ့ၣ်သိလ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်နနီဘၣ်အီၤအပှ့ၤဘၣ်လီၤအါထီၣ်ဧါ?
မ့ၢ်ထိၣ်သတြီၤဒီး သိလ့ၣ်လၢအသူ သိဒွဲၣ်ဒီး ဒံၢ်စဲၣ် သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်, လီမ့ၣ်သိလ့ၣ်—EVs သ့ၣ်တဖၣ် နသူဘၣ်အီၤ အပှ့ၤဘၣ်လီၤအါထီၣ်.
ဖဲတၢ်တယာ်ကွၢ်အပူၤန့ၣ် ပှၤနီသိလ့ၣ်လၢအသူဝဲ လီမ့ၣ်သိလ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ် တနံၣ်န့ၣ် ပာ်ကီၤဘၣ်ဝဲ သိဒွဲၣ် ထီၣ်ဘးတုၤလၢ အမျးကယၤ ၇ဝ ဒီး ကတီၤဘၣ်ဝဲတၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢာ်စ့ အမျးကယၤ ၄ဝ န့ၣ်လီၤ.
Professor Dia စံးဝဲဒၣ်, တၢ်သူလီမ့ၣ်အူဂံၢ်စှၤဒီး တၢ်သမံသမိးဘှီဘၣ်က့ၤအီၤအဂီၢ် တၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢာ်စ့အိၣ်စှၤအဃိ ဆၢကတီၢ်ယံၤထီၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အဖီခိၣ် ပာ်ဖှိၣ်ဘၣ်စ့န့ၢ်အါထီၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကံလိမံထၢၣ်အဂီၢ် လီမ့ၣ်အူန့ၣ် အပှ့ၤဘၣ်ဒိၣ်န့ၢ်ဒ် သိဒွဲၣ်... ဒီးလီမ့ၣ်သိလ့ၣ်—EVs န့ၣ်, ခီဖျိလၢ အအိၣ်ဒီး တၢ်ဝးတရံးအကျိၤအကျဲ လၢအလီၤဂာ်လိာ်အသးသ့ၣ်တဖၣ်အဃိ, တၢ်သမံသမိး ဘှီဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်အီၤအဂီၢ် အပှ့ၤဘၣ်လီၤဝဲန့ၣ်လီၤ.Hussein Dia
လီမ့ၣ်သိလ့ၣ်—EV တခိၣ်န့ၣ် တၢ်မ့ၢ်သွီလီမ့ၣ်အူဂံၢ်ဖဲဟံၣ်န့ၣ် အါတက့ၢ် အပှ့ၤဘၣ်ဝဲဒၣ်အဃိ, ပှၤလၢဒိးသန့ၤအသးအါဒီး တၢ်သူ ကမျၢၢ်တၢ်သွီလီမ့ၣ်အူဂံၢ်န့ၣ် ကပာ်ဖှိၣ်ဘၣ်စ့စှၤန့ၣ်လီၤ.
လီမ့ၣ်သိလ့ၣ်— EVs သ့ၣ်တဖၣ် လဲၤတၢ်ဒ့ၣ်စၢၤ အယံၤန့ၢ်ထဲလဲၣ်?
Professor Dia စံးဝဲဒၣ် လီမ့ၣ်သိလ့ၣ်—EV က့ၢ်ဂီၤဒိတဲာ် လၢအခီၣ်တဃာ်အဖုၣ်ကတၢၢ်တခိၣ်အဂီၢ် တၢ်သြီအဂံၢ်ပှဲၤပှဲၤတဘျီန့ၣ် တၢ်နီအီၤန့ၢ်ဝဲဒၣ် ကံလိမံထၢၣ် ၄ဝဝ တုၤ ၅ဝဝ န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ လၢကလဲၤတၢ်က့ၤတၢ် ဆူတၢ်လီၢ်ဖးယံၤအဂီၢ်န့ၣ် ကဘၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဂ့ၤဂ့ၤန့ၣ်လီၤ.
“အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် တၢ်သူအီၤန့ၢ်စှၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ဖဲ တၢ်လဲၤတၢ်ဆူကီၢ်စဲၣ်တဘ့ၣ်ဒီးတဘ့ၣ်အခါ... လီၤဆီဒၣ်တၢ်ဖဲ ခိခိၣ်တၢ်လီၢ် ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်လၢနကဘၣ်လဲၤတၢ် အကံလိမံထၢၣ် အကထိအါမး ဒီးတၢ်သွီလီမ့ၣ်ဒၢ လၢအပှဲၤထီၣ်က့ၤချ့သ့ၣ်တဖၣ် တအိၣ်ဘၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ.”
လီမ့ၣ်သိလ့ၣ်န့ၣ်နသွီထီၣ်အဂံၢ်ဖဲဟံၣ်သ့စ့ၢ်ဧါ?
လီမ့ၣ်သိလ့ၣ်—EV အကစၢ် လၢအသူ အဝဲသ့ၣ်အဟံၣ် တၢ်သွီလီမ့ၣ်အူဂံၢ်အပူၤ ဒီးသွီထီၣ် သိလ့ၣ်လီမ့ၣ်အူဂံၢ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲအါမးန့ၣ်လီၤ.
Alex Forrest စံးဝဲဒၣ် တၢ်သွီလီမ့ၣ်အူဂံၢ် ကျိၤကျဲဒ်အံၤန့ၣ် ကြၢးဘၣ်လိာ်သးဒီး ပှၤနီသိလ့ၣ်လၢအလဲၤတၢ်ဘူးကိးမုၢ်နံၤဒဲးသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
“နမ့ၢ်ပာ်အတုာ်နသိလ့ၣ်ဖဲကျဲကပၤဒီး ဖဲနဟံၣ် တၢ်ပာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤအလီၢ် မ့တမ့ၢ် တၢ်ပာ်သိလ့ၣ်အလီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်သွီလီမ့ၣ်အူအပူၤတခီ, နထီထီၣ်လီမ့ၣ်အူပျံၤတဆီဝံၤ နသွီထီၣ်နသိလ့ၣ် လီမ့ၣ်အူဂံၢ်သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.”
ပှၤနီသိလ့ၣ်လၢအလဲၤတၢ်ဒ့ၣ်စၢၤယံၤအဂီၢ်သ့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် အဘျုးအဖှိၣ်ကအိၣ်အါလၢ တၢ်ထီထီၣ်သူဝဲဒၣ် တၢ်သွီလီမ့ၣ်အူဂံၢ်အဒၢသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢကိးမုၢ်နံၤအဂီၢ် နဘၣ်သူသိလ့ၣ်အါ, လဲၤတၢ်ဖးယံၤဒီး သူလီအ့ၣ်—ဘဲးထရံၤအဂံၢ်မ့ၢ်အါတခီ... နကလိၣ်ဘၣ်သူဝဲဒၣ် တၢ်က့ၤသွီထီၣ်ကဒါ လီမ့ၣ်သိလ့ၣ်အဂံၢ် တၢ်သွီလီမ့ၣ်အူဒၢန့ၣ်လီၤ.Alex Forrest
ပှၤလၢအအိၣ်ဆိးဖဲဟံၣ်ဒွဲအပူၤသ့ၣ်တဖၣ် ကလိၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ဟ့ၣ်အီၤအခွဲး လၢကထီထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်သွီလီမ့ၣ်အူဂံၢ်ဒၢ လၢအကသွီထီၣ် EV အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တချုးဖဲယပှ့ၤ EV တခိၣ် လၢတၢ်သူပာ်အီၤလံန့ၣ် ယကြၢးသ့ၣ်ညါပာ်တၢ်မနုၤသ့ၣ်တဖၣ်လဲၣ်?
အီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤ သိလ့ၣ် EV လၢတၢ်သူဘၣ်လံအီၤသ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤဖၠါန့ၣ် အတလီၢ်လံၤ အါလၢ်ကဲၣ်ဆိးဘၣ်အဃိ ပှၤပှ့ၤသူတၢ်ဖိ လၢအသးနၢၤဒီးကပှ့ၤသူဝဲဒၣ် EV လၢတၢ်သူပာ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဟဲအါထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
ပှၤသ့ပှၤဘၣ်စဲၤနီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဝဲလၢ, တချုးနပှ့ၤ သိလ့ၣ်အံၤဘၣ်န့ၣ် သမံသမိးကွၢ် လီအ့ၣ်—ဘဲၤထရံၤ တၢ်အုၣ်ကီၤ, တၢ်သမံသမိးဘှီဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်အီၤ တၢ်ဃုထၢအကျိၤအကျဲသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး တၢ်ပှ့ၤအီၤဝံၤအလီၢ်ခံ တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဒ်လဲၣ် အဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ်လီၤ.
Mr Forrest စံးဝဲဒၣ် ပှၤပှ့ၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ် ကြၢးဘၣ်ဃုသ့ၣ်ညါဝဲ သိလ့ၣ်ကစၢ်အတၢ်လဲၤခီဖျိသ့ၣ်တဖၣ် ဃုာ်ဒီး တၢ်သူသိလ့ၣ်အံၤ တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်က့ၤ တၢ်ထံၣ်တၢ်ပာ်သးအဂ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
“မၤကွၢ်နတၢ်ဃိထံသ့ၣ်ညါမူးမူးနီၣ်နီၣ်, အတမ့ၢ်ထဲလၢ နဘၣ်ကွၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်က့ၤကွၢ်ထံကဒါက့ၤ တၢ်သူသိလ့ၣ်အတၢ်ပာ်ဖျါသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်, နကဘၣ်ဃုသ့ၣ်ညါစ့ၢ်ကီး ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် ဆိကမိၣ်အီၤဒ်လဲၣ် ဒီး ပှၤကဲသိလ့ၣ် အကစၢ်သ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်လဲၤခီဖျိအိၣ်ဒ်လဲၣ်, မၤလီၤတံၢ်လၢ နကန့ၢ်ဘၣ်ဝဲ အပှ့ၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲး ဒ်သိးလၢနအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်လီၤအီၤအသိး, ဒီး သိလ့ၣ်အံၤဘၣ်လိာ်သးဒီး နတၢ်လိၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.”
ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါအါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢအကါဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် ဒီး တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးလၢ နတၢ်အိၣ်မူအသီဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအဂီၢ် Subscribe မ့တမ့ၢ် follow အီစထြ့လယါကီၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤ Australia Explained တၢ်ကလုၢ်တက့ၢ်.
နတၢ်သံကွၢ်အိၣ်တမံၤမံၤဧါ? မ့တမ့ၢ် နတၢ်ဆိကမိၣ်အိၣ်လၢ တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်တီ တခါခါဂီၢ်ဧါ? နဆှၢန့ၢ်ပှၤလီပရီ အံမ့လ် ဖဲ australiaexplained@sbs.com.au အပူၤသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
