တၢ်သံကွၢ်လၢ တၢ်ကသံကွၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ: လၢတၢ်ကပာ်ပနီၣ်အီစထြ့လယါကီၢ်ပှၤထူလံၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် မ့ၢ်နဆီၣ်ထွဲတၢ်ကမၤတၢ်ဆီတလဲဒီးထံကီၢ်သဲစးတၢ်ဘျၢခိၣ်သ့ၣ် လၢကဒုးအိၣ်ထီၣ် Aboriginal ဒီး Torres Strait Islander Voice စ့ၢ်ကီးဧါ?
Do you support a change to the constitution to recognise the first peoples of Australia by establishing an Aboriginal and Torres Strait Islander Voice?
ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ တၢ်လၢ Voice န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ်, ပှၤလၢအဆီၣ်ထွဲတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ် မ့ၢ်အဆီၣ်ထွဲမနုၤလဲၣ်ဒီး ပှၤလၢအတဆီၣ်ထွဲတၢ်ဂ့ၢ်အံၤဘၣ်န့ၣ် မ့ၢ်အထီဒါမနုၤလဲၣ်န့ၣ်ပကဃုသ့ၣ်ညါမၤလိသကိးအီၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲ၂ဝ၁၇နံၣ်န့ၣ်, ပှၤထူလံၤဖိခိၣ်သကုၤထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤလဲၤပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သကိးအသးဖဲ Uluru — အူလူရူ န့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်ထံၣ်လိာ်အိၣ်ဖှိၣ်သကိးဘျီအဝဲန့ၣ်အပူၤန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်ထုးထီၣ်ရၤလီၤဝဲဒၣ် အူလူရူ တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဟဲန့ၢ်လၢသးပူၤ Uluru Statement from the Heart န့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်ထုးထီၣ်ရၤလီၤအပူၤန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်ဃ့ထီၣ်ဝဲဒၣ်တၢ်သၢထံၣ်လၢအမ့ၢ်: Voice, Treaty ဒီး Truth န့ၣ်လီၤ.
Professor Megan Davis, လၢအမ့ၢ် တၢ်ဟံးန့ၢ်ကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်သးကီၣ်ကးကရၢ ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ ဖးထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ထုးထီၣ်ရၤလီၤအံၤအဆိကတၢၢ်တဘျီ ဖဲဟီၣ်အလွဲၢ်ဂီၤ အဖီခိၣ် ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“ဒ်သိးကမၤန့ၢ်ဘၣ် ပဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်ခွဲးယာ်လၢလၢပှဲၤပှဲၤ ဖဲပထံကီၢ်ပူၤအဂီၢ်ဒီး ဟ့ၣ်ဆူၣ်ထီၣ်ပပှၤကလုာ်အဂီၢ် ပဃ့လၢတၢ်ကဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤတၢ်ဘျၢသဲစးခိၣ်သ့ၣ်န့ၣ်လီၤ ဖဲလၢပမ့ၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်စိတၢ်ကမီၤလၢပကစံၣ်ညီၣ်တီနံပဘူၣ်ပတီၢ်န့ၣ် ပဖိပလံၤကဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ အဝဲသ့ၣ်ကအိၣ်ဆိးဘၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲဟီၣ်ခိၣ်ခံဘ့ၣ်ဒီး အဝဲသ့ၣ်တၢ်ဆဲးတၢ်လၤန့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်ဟ့ၣ်သါတခါ လၢအဝဲသ့ၣ်ထံကီၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ ပဃ့ထီၣ်လၢတၢ်ကဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်ပှၤထူလံၤဖိအကလုၢ် ဒ်တၢ်အကါဒိၣ်တခါ ဖဲတၢ်ဘျၢသဲစးခိၣ်သ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.”
တၢ်ကမၤလၢပှဲၤတၢ်ဃ့ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ် တၢ်ဆၢကတီၢ်ယံၤဝဲဒၣ် ၆နံၣ် ဒီးဖဲတနံၣ်အံၤန့ၣ် တၢ်ကမၤဝဲဒၣ်တၢ်ဟံးန့ၢ်ကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်သး လၢတၢ်ကမၤတၢ်ဆီတလဲ ထံကီၢ်သဲစးတၢ်ဘျၢခိၣ်သ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်သံကွၢ်လၢ တၢ်သံကွၢ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ပှၤထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ် ကဘၣ်စံးဆၢဝဲဒၣ် YES မ့တမ့ၢ် NO န့ၣ်လီၤ.
အဃိ Voice အတၢ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်?
ပဒိၣ် First Nations Referendum Working Group စံးဝဲဒၣ် Voice န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ခၢၣ်စးထီဘိဖဲအီစထြ့လယါဘျီၣ်ဒိၣ်အပူၤ လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်စိတၢ်ကမီၤ ဘၣ်ဃးတၢ်ပာ်လီၤသဲစးတၢ်ဘျၢဒီးသနူလၢအဘၣ်ဃး Aboriginal ဒီး Torres Strait Islander ဂ့ၢ်ဝီ သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
Pat Anderson, လၢအမ့ၢ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဖဲ Referendum Working Group, စံးဝဲဒၣ် ဘၣ်ဃးပှၤထူလံၤဖိဂ့ၢ်ဝီန့ၣ် အီစထြ့လယါကီၢ် ကဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်အါထီၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အဃိ အလီၢ်အိၣ်လၢ တၢ်ကဘၣ်ပာ်ဝဲဒၣ် Voice အံၤန့ၣ်လီၤ.
“ဖဲပမ့ၢ်မၤတၢ်ဆၢတဲာ်လၢပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်အခါ ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အနီၣ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲမ့ၢ်ပၣ်ဃုာ်ဆၢတဲာ်အီၤန့ၣ် ကန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ဆၢတဲာ်လၢအဂ့ၤ ဒီး တၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါ အကံၢ်အစီလၢတၢ်လိၣ်ဘၣ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ကဆီလီၤပာ်လီၤဘၣ်အီၤ လၢအလီၢ်ဒီးအသနၢၣ်ဒၣ်ဝဲဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢပှၤကိးဂၤဒဲးသ့ၣ်ညါအီၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤတၢ်ဆၢတဲာ်ဒ်အံၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်အခီၣ်တဃးတခါစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. အီစထြ့လယါကီၢ်အံၤ မ့ၢ်ဝဲဒၣ် လ့ၣ်ဘရၢၢ် ဒံၣ်မိၣ်ခြ့ၣ်စံၣ်ထံကီၢ်တဘ့ၣ်လၢ အတမၤဘၣ်ဘၣ်ဒံးတၢ်သးပလိာ်ဒီး အနီၣ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲအပှၤထူလံၤဖိသ့ၣ်တဖၣ် နီတမံၤဘၣ်.”
ဖဲဘျီၣ်ဒိၣ်အပူၤန့ၣ် တၢ်ကကတိၤန့ၢ်တၢ်လၢထူလံၤဖိခၢၣ်စးအဂီၢ် တၢ်ကပာ် Voice န့ၣ် တမ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ထံၣ်တၢ်ဆိကမိၣ်အသီတခါဘၣ်. Reconciliation Australia စံးဝဲဒၣ် Aboriginal ဒီး Torres Strait Islanders သ့ၣ်တဖၣ် ဃ့ပာ်လံဝဲလၢ တၢ်ကပာ်ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးကလုၢ်တခါ လၢအကဲခၢၣ်စးလၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ် အိၣ်တ့ၢ်လံဝဲဒၣ်ဘူးထီၣ်လၢအနံၣ် ၅ဝဃၣ်ဃၣ်လံန့ၣ်လီၤ.
Indigenous Australians ဂ့ၢ်ဝီကိတိာ် Linda Burney စံးဝဲဒၣ် ပတုၤထီၣ်တုၤလၢအပတီၢ်အံၤအဂီၢ် တၢ်ဘၣ်မၤအီၤတၢ်ဆၢကယီၤဖးယံၤညါ ဒီး မ့ၢ်လၢ ပဒိၣ်မ့ၢ်ပှၤ စးထီၣ်ထိၣ်ဟူးထီၣ်ဂဲၤထီၣ်တၢ် လၢကဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤအဃိ ပှၤထူလံၤဖိခိၣ်နၢ်အတၢ်ဃ့ထီၣ်အံၤ ကြၢးဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤအီၤန့ၣ်လီၤ.
“တၢ်သံကွၢ်လၢတၢ်ကဘၣ်သံကွၢ်အီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီစထြ့လယါကီၢ် ထံကီၢ်သဲစးတၢ်ဘျၢခိၣ်သ့ၣ်အိၣ်လံ ၁၂၂နံၣ်, William Cooper ဃ့ထီၣ်တၢ်သးကညီၤအိၣ်လံအနံၣ် ၈ဝဘျဲၣ်, ဒီး Burunga တၢ်ထုးထီၣ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤပှဲၤထီၣ်လံ ၃၅နံၣ်, ဒီးစးထီၣ်လၢ Keating, မၤဝဲ Redfern တၢ်ကတိၤလီၤစ့ၢ်ကီးပှဲၤထီၣ်လံ အနံၣ် ၃ဝ, လၢတၢ်ကပာ်ပနီၣ်အဂီၢ် ကဘၣ်ဟံးန့ၢ်ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်ကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်သးလၢ ကိတိာ်ခိၣ်ကျၢၢ် John Howard တဲအီၤန့ၣ်ပှဲၤထီၣ်လံ ၁၆နံၣ်, ဒီး တၢ်မၤတၢ်ဃ့ကညးဝံၤ အိၣ်လံ ၁၅နံၣ်, အမဲာ်ညါ တၢ်ကပာ်ပနီၣ်ပှၤထူလံၤဖိဖဲထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်သဲစးတၢ်ဘျၢခိၣ်သ့ၣ်အပူၤ တၢ်ကျဲးစၢးသ့ၣ်တဖၣ်ပှဲၤထီၣ် ၁၃ ဝံၤ အခဲအံၤ အူလူရူတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဟဲန့ၢ်လၢသးပူၤ တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤအံၤအိၣ်လံ ၆နံၣ်လံ, တၢ်ကပာ်ပနီၣ်ပှၤ Aboriginal ဒီး Torres Strait Islander ဖဲထံကီၢ်သဲစးတၢ်ဘျၢခိၣ်သ့ၣ်အပူၤန့ၣ် ကဘၣ်အိၣ်ခိးကဒံးပှဲၤနံၣ်ဒ်လဲၣ်, ဒီးတၢ်အဲၣ်ဒိးသံကွၢ်အဂၤတခါန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအတဝံၤတတဲာ်ဒ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ဆံးယံၤမး ဘှါရှဲအီၤကန့ၢ်လဲၣ်?”
အဃိ, Voice ဘၣ်ပၣ်ဃုာ်ဖဲထံကီၢ်သဲစးတၢ်ဘျၢခိၣ်သ့ၣ်အပူၤန့ၣ်ဘၣ်မနုၤအရ့ဒိၣ်လဲၣ်?
ပှၤလၢအထီဒါတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် စံးဝဲဒၣ် ကြၢးဘၣ်လၢတၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤဒ်သိးအပူၤကွံာ် တၢ်ပာ်ပနီၣ်တ့ၢ်ကရူၢ်မိၢ်ပှၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ ပှၤထူလံၤဖိခိၣ်နၢ်လၢအကျဲးစၢးဂဲၤလိာ် ဒ်သိး Voice ကကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်အဂီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲဒၣ် တၢ်မ့ၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤဖဲ ထံကီၢ်သဲစးတၢ်ဘျၢခိၣ်သ့ၣ်အပူၤမး ပဒိၣ်အတၢ်ဒိၣ်စိတၢ်လုၢ်ဘၢ တၢ်နုာ်လီၤဂီၤစုဂီၤခီၣ် မ့တမ့ၢ် တၢ်ထုးသံကွံာ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်မၤအီၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
အဝဲသ့ၣ်တဲတၢ်အတၢ်ပညိၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ အပူၤကွံာ် ပှၤလၢကတိၤန့ၢ်တၢ်လၢ ပှၤထူလံၤဖိအဂီၢ် Aboriginal and Torres Strait Islander Commission (ATSIC) ကရၢန့ၣ် အိၣ်တ့ၢ်လံဝဲဒၣ် နာ်သက့ လၢခံန့ၣ်တၢ်ထုးသံကွံာ်အီၤန့ၣ်လီၤ.
လၢ Voice ကကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်အဂီၢ်န့ၣ် Marcia Langton မ့ၢ်ဝဲ ပှၤဂဲလိာ်သူၣ်ထီၣ်တၢ်လၢ Voice ကကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်အဂီၢ်တဂၤသိးမ့ၢ်စ့ၢ်ကီး Referendum Working Group ကရၢဖိတဂၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲဒၣ်—
“ပှၤအဘီရကၠံၤနၢၤလၢ အသံဖဲတၢ်ဖီၣ်ဒုးဃာ်အပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ပှၤဃိထံသ့ၣ်ညါတၢ်ကရူၢ်လီၤဆီအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃး အဘီရကၠံၤနၢၤဖိသၣ်လၢ အဘၣ်တၢ်ဟံးန့ၢ်ဆူၣ်ကွံာ်လၢအဟံၣ်ဖိဃီဖိအအိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီး တၢ်ဃိသ့ၣ်ညါအီၤအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. Don Dale ပှၤဃိထံသ့ၣ်ညါတၢ်ကရူၢ်လီၤဆီစ့ၢ်ကီးအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဃးတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ် ပတဲအီၤအကတၢၢ်တသ့နီတဘၣ်. ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်လၢအမ့ၢ် တၢ်သံတၢ်ပှၢ်, တၢ်ဖီၣ်ဒုးဃာ်, တၢ်ဘၣ်သံဆိကွံာ်ဒီး တၢ်အိၣ်မူသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဟးဂီၤကွံာ်အဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲ နာ်သက့ တၢ်မၤအီၤတတုၤထီၣ်ထီၣ်ဘးဘၣ်. ခီဖျိလၢတၢ်အိၣ်သးဒ်အံၤအဃိ ဖဲတၢ်ထိၣ်သတြီၤ ပှၤထူလံၤဖိဒီး ပှၤအီစထြ့လယါဖိသ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်လီၤဆီန့ၣ် တၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီသ့ၣ်တဖၣ်တအိၣ်အါအါလၢ ပကတီၣ်ဖျါထီၣ်အီၤအဂီၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢပတကြၢးမၤအီၤဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကြၢးလၢပကဘၣ်ပတုာ်ကွံာ်အီၤလံဒီး ပကဘၣ်မၤတၢ်လၢပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်အိၣ်မူကလဲၤထီၣ်လဲၤထီအဂီၢ်, ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် အဝဲသ့ၣ်တၢ်အိၣ်မူအဂီၢ် တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်မ့ၢ်အိၣ်လၢအကတဲဖျါအီၤန့ၣ် ပကထံၣ်ဘၣ် တၢ်အုၣ်ကီာ် လၢအဝဲသ့ၣ်တၢ်အိၣ်မူန့ၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီ န့ၣ်လီၤ.”
ဘၣ်မနုၤလၢ Voice န့ၣ် တၢ်မၤအီၤဆိလၢ အူလူရူတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤဟဲန့ၢ်လၢသးပူၤတၢ်ဃ့ထီၣ်လၢအမ့ၢ် Treaty ဒီး Truth သ့ၣ်တဖၣ်အမဲာ်ညါလဲၣ်?
ပှၤဂဲၤလိာ်လၢတၢ်အံၤအဂီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲဒၣ် ခီဖျိလၢ တၢ်ကမၤကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ် Treaty အဂီၢ် ပဒိၣ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲဒၣ် ခၢၣ်စးကရၢမိၢ်ပှၢ်တဖု လၢအကဘၣ်တၢၣ်ပီၣ်ရဲၣ်ကျဲၤတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်— ဒီးအခဲအံၤန့ၣ်ခၢၣ်စးလၢတၢ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ်တအိၣ်ဘၣ်.
ဖဲတၢ်မၤဆိတၢ်ဃုထၢအဆၢအိၣ်ဖျါအပူၤန့ၣ် အါတက့ၢ်ပှၤအီစထြ့လယါဖိသ့ၣ်တဖၣ် ဆီၣ်ထွဲဝဲဒၣ်တၢ်ကမၤတၢ်ဆီတလဲလၢ တၢ်ကပာ်ပနီၣ်ပှၤထူလံၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဖဲထံကီၢ်သဲစးတၢ်ဘျၢခိၣ်သ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ ဘၣ်ဃးဒီး Voice အတၢ်အိၣ်သးန့ၣ် ခဲကနံၣ်အံၤ တၢ်ဂ့ၢ်လိာ်ဘှီလိာ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ထီၣ်ဝဲအဃိ တၢ်လီၤဖုၣ်လီၤဖျိးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်ဒီး Voice အတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
ပဒိၣ် မုၢ်လၢ်ပာ်ဝဲဒၣ်လၢ ပှၤထီဒါတၢ်ကရၢသ့ၣ်တဖၣ် ကဆီၣ်ထွဲတၢ်ဂ့ၢ်အံၤနာ်သက့ ပှၤထီဒါတၢ်ကရၢပာ်ဖှိၣ်တခီ နုာ်လီၤဂဲၤလိာ်ဝဲဒၣ်ဖဲ No တဆီၣ်ထွဲဘၣ် တကပၤအအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
မ့မ့ၢ်ပှၤထီဒါတၢ်ကရၢခိၣ် Peter Dutton န့ၣ် ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ အဝဲကိးဝဲဒၣ်အီၤလၢ "the Canberra Voice" န့ၣ်လီၤ.
“တၢ်မ့ၢ်ပၢနုာ်ပာ်ပနီၣ် Voice ဖဲ ထံကီၢ်သဲစးတၢ်ဘျၢခိၣ်သ့ၣ်အပူၤလံတဘျီ ဘျီၣ်ဒိၣ်န့ၣ်မၤတၢ်ဆီတလဲဒီး Voice အံၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်အမဲာ်ညါန့ၣ် ကမၤန့ၢ်တၢ်ဆီတလဲအဂီၢ် မ့ၢ်လဲၤခီဖျိအီၤဒီး သဲစးတၢ်ဘျၢတဆီဘၣ်တဆီဒၣ်လဲာ် ဆီတလဲအီၤတန့ၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘျီၣ်ဒိၣ်န့ၣ် ခီပတာ် သဲစးတၢ်ဘျၢ တန့ၢ်ဘၣ်, ပှၤအီစထြ့လယါဖိသ့ၣ်တဖၣ် မ့ၢ်တအဲၣ်ဒိးလၢၤဝဲဒၣ် Voice ဘၣ်န့ၣ် က့ၤဂုၤက့ၤအခံတန့ၢ်လၢၤဘၣ်, ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ် တၢ်မၤကွၢ်ဆိအီၤနာ်က့တအိၣ်ဘၣ်, ဒ်သိးတၢ်မၤတ့ၢ်အီၤဖဲ South Australia အပူၤ လၢတၢ်ပာ်လီၤဆိတၢ်ဘျၢစ့ၢ်ကီးတအိၣ်ဘၣ်, ကမၤဒ်သိးအံၤအဂီၢ်န့ၣ် တၢ်ဃုထၢအိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ အဲလ်ဘၢၤနံၤစံၤ ပဒိၣ်အဂီၢ် ဒီး မ့ၢ်မၤဒ်အံၤန့ၣ် ပအိးထီၣ်ပာ်ကျဲလၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ပတဲတ့ၢ်ပာ်လံအီၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.”
ပှၤလၢအထီဒါတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ အဂၤတဂၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ပှၤထီဒါတၢ်ကရၢ ပှၤထူလံၤဖိဂ့ၢ်ဝီ — Indigenous Affairs အပှၤကတိၤတၢ်ပၢ Jacinta Nampijinpa Price န့ၣ်လီၤ. အဝဲန့ၣ်မ့ၢ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ် Northern Territory ဘျီၣ်ဒိၣ်ခၢၣ်စးတဂၤန့ၣ်လီၤ.
Voice န့ၣ် လၢတၢ်သပှၢ်ကတၢၢ်န့ၣ် မ့ၢ်အဘျုးအိၣ်စ့ၢ်ကီးဧါန့ၣ် အဝဲထုးထီၣ်ဝဲတၢ်သံကွၢ်အသိး တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဒုးယံၤထီၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ် တၢ်အိၣ်သးလၢ တၢ်ကဘှါရှဲ တၢ်ကီတၢ်ခဲလၢ ပှၤထူလံၤဖိအပှၤတဝၢသ့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်အီၤန့ၣ်လီၤ.
“တၢ်အိၣ်သးန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဟံးန့ၢ်ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်ကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်သးဝံၤမး တၢ်ကတဲသကိးဝဲဒၣ် တၢ်လၢအဘၣ်ဃးဒီးပှၤ, တၢ်ဂ့ၢ်အကါဒိၣ်အခိၣ်သ့ၣ် သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ဟံးထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်အီၤတအိၣ်နီတမံၤဘၣ် ဒီး အဲလ်ဘနံၤစံၤပဒိၣ်န့ၣ် ပာ်ဝဲဒၣ် Voice to Parliament လၢအမ့ၢ် ပှၤလၢအကဘျါရှဲ တၢ်ဂ့ၢ်ကီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. နီၣ်နီၣ်န့ၣ် တၢ်မၤဒ်သိးအံၤန့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်လၢအဘၣ်ဘၣ် အဝဲအိၣ်ဒီးမူဒါလၢ ကဘၣ်ဘှါရှဲတၢ်ဂ့ၢ်ကီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်ကီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ပှၤထူလံၤဖိဂ့ၢ်ဝီကိတိာ်ကဘၣ် ဘှါရှဲဝဲဒၣ်အီၤတဘျီဃီန့ၣ်လီၤ.”
ပှၤပဲၤဖးနီၤဖးတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲဒၣ် ဘၣ်ဃး Voice အတၢ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ် တၢ်ပာ်ဖျါအီၤ အိၣ်စှၤဒိၣ်မး ဒီး ကလုာ်ဒူတၢ်ကွၢ်တလီၤစ့ၢ်ကီးအိၣ်ဝဲဒၣ် ဒီး ခါဆူညါန့ၣ် ကကဲထီၣ်တၢ်တာ်တၢ်လၢ သဲစးတၢ်ဘျၢအဂီၢ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
Warren Mundine မ့ၢ်ဝဲ "no" campaign ပှၤဂဲၤလိာ်တၢ် အပှၤကတိၤတၢ်ပၢတဂၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲဒၣ်—
“ယဲယတၢ်ထံၣ်ဒု Voice to Parliament န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မၤလၢၤဂီၤကလီကျိၣ်စ့န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်အံၤအဂီၢ် တၢ်ကသူဝဲဒၣ် ဒီလၣ် အကကွဲၢ် ၃ဝဝ န့ၣ်လီၤ. ကျိၣ်စ့သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ကြၢးမ့ၢ်ဘၣ်တၢ်သူအီၤလၢ ပှၤတဝၢလၢအအိၣ်ဖဲခိခိၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်မၤဒ်အံၤန့ၣ် အိၣ်ဖျါလၢ ပှၤအဘီရကၠံၤနၢၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် Voice တအိၣ်ဘၣ် နီၣ်နီၣ်န့ၣ် ပဝဲဒၣ်အံၤ ပကလုၢ် အိၣ်ဂၢၢ်ကျၢၤပာ် စးထီၣ်လၢ ၁၉၇၃နံၣ်အခါလံၤလံၤလံန့ၣ်လီၤ. ယဲယတၢ်ထံၣ်န့ၣ် တၢ်လၢပဘၣ်မၤလၢ ပှၤတဝၢသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ် တၢ်မၤလဲၤထီၣ်လဲၤထီ ပနံးတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်, တၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်, တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ဒီး တၢ်ဘျၢနုာ်လီၤကျိၣ်စ့တၢ်ဖံးတၢ်မၤ လၢတၢ်သူၣ်ထီၣ် မုၣ်ကျိၤဝဲၤကွာ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်အိၣ်မး တၢ်ဆီတလဲသ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ထီၣ်ကသ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.”
ကရူၢ်လၢအထီဒါ Voice န့ၣ် အိၣ်တခါတကးဘၣ်အသိး ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအကျါန့ၣ် အတၢ်ထံၣ်စ့ၢ်ကီး အိၣ်ဝဲဒၣ်အကလုာ်ကလုာ်ဒီး တလီၤဂာ်လိာ်အသးဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
မ့မ့ၢ်ပှၤနီၣ်တဂၤ ကရၢသဘျ့ ဘျီၣ်ဒိၣ်ခၢၣ်စး Lidia Thorpe ဒုစံးဝဲဒၣ်လၢ ထဲ Voice တခါန့ၣ် တၢ်လၢတၢ်ပှဲၤတအိၣ်ဒ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကြံပၣ်တံၣ်ဒု အဝဲဆီၣ်ထွဲဝဲဒၣ် Voice အံၤအဃး Lidia Thorpe န့ၢ်ဟးထီၣ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်ဆူ ကြံပၣ်တံၣ်အပူၤဒီး ခဲကနံၣ်အံၤ ထီဒါဝဲဒၣ် Voice လၢအကဲခၢၣ်စးလၢ Blak Sovereign Movement အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
အဝဲန့ၣ် အဲၣ်ဒိးဒီးဃ့ထီၣ်ပာ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ကမၤကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်ဆိဝဲဒၣ် Treaty ဒီး ဘၣ်ဃး ပှၤအဘီရကၠံၤနၢၤဖိ လၢအဘၣ်သံဖဲတၢ်ဒုးဃာ်အပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် အဲၣ်ဒိးလၢ တကဒုးကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် ၁၉၉၁နံၣ် တၢ်ဃိထံသ့ၣ်ညါတၢ်ကရူၢ်လီၤဆီန့ၣ်လီၤ.
“အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်ကပၤထီကဒီးပှၤဖဲထူၣ်စုညါအလိၤဒု ပဝဲဒၣ်အံၤ ပတၢ်စိတၢ်ကမီၤတအိၣ်နီတမံၤဘၣ်. အဝဲသ့ၣ် မ့ၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်ပာ်သးအမ့ၢ်အတီလၢပဖီခိၣ်န့ၣ် ဒ်သိးဒီးတၢ်မၤအီၤဖဲ နယူဇံလဲၣ်အသိး ကဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤပှၤ တၢ်လီၢ်ဖဲ ဘျီၣ်ဒိၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်မၤဒ်သိးအဝဲသ့ၣ်မၤန့ၣ် အလီၢ်အိၣ်လၢ ကဘၣ်သးလီၤပလိာ်ဝဲဒၣ်ဒီး treaty လံဃံးဃာ်န့ၣ်လီၤ. လ့ၣ်ဘၢၣ်ပၣ်တံၣ်အံၤ မ့ၢ်မပျံၤမတၤဒုလဲၣ် ဖဲ Hawke အစိၤအခါန့ၣ် တၢ်ကျဲးစၢလၢတၢ်ကမၤတ့ၢ်ဝဲဒၣ် treaty နာ်သက့ ဘၣ်တၢ်ပဲၤကွံာ်ဝဲဒၣ်အီၤဆူတၢ်ကပၤန့ၣ်လီၤ Keating အစိၤအခါနါက့ တၢ်ကျဲးစၢးတ့ၢ်အီၤ ဘၣ်ဆၣ် ဘၣ်တၢ်တြီတံာ်ဝဲဒၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ မ့မ့ၢ် အဲလ်ဘနံၤစံၤပဒိၣ်ဒု အမၤဝဲ ဒ်န့ၣ်မး အတဘူၣ်တၢ်ဘၣ်.”
တၢ်ဟံးန့ၢ်ကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်သးန့ၣ် ကဘၣ်တၢ်မၤဝဲဒၣ်အီၤဖဲလါအီးကထိဘၢၣ်ဒီး လါနိးဝ့ဘၢၣ်အဘၢၣ်စၢၤနာ်သက့ မုၢ်နံၤမုၢ်သီလီၤတံၢ်လီၤခဲးဒု တသ့ၣ်ညါဘၣ်အီၤဒ်ဘၣ်.
တၢ်ဟံးန့ၢ်ကမျၢၢ်တၢ်ဘၣ်သးအံၤ ကကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်အဂီၢ် ဖဲထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အပတီၢ်န့ၣ် အလီၢ်အိၣ်လၢ ပှၤအါဂၤ ကဘၣ်ဆီၣ်ထွဲအီၤ အသိး ဖဲကီၢ်စဲၣ်အတီၢ်နာ်သက့ လိၣ်ဘၣ်ဝဲဒၣ် ကီၢ်စဲၣ်အါဘ့ၣ်အတၢ်ဆီၣ်ထွဲန့ၣ်လီၤ.
